ƏDV nədir: 18% dərəcə, qeydiyyat həddi və hesablanması

ƏDV, yəni əlavə dəyər vergisi, satış qiymətinin üstünə gələn dolayı vergidir və dərəcəsini Vergi Məcəlləsinin 173.1-ci maddəsi müəyyən edir. Pulu kassada son alıcılar verir, büdcəyə onu ƏDV ödəyicisi kimi qeydiyyatda olan satıcılar köçürür. Belə qeydiyyat hər sahibkarda yoxdur. Dövlət Vergi Xidmətinin noyabr açıqlamasında yazılıb ki, 1 noyabr 2026-cı il tarixinə 905,579 aktiv vergi ödəyicisindən 62,779-u bu qeydiyyatdadır, yəni təxminən 7%-i.

Qalanlar başqa rejimlərlə işləyirlər və hansı rejimin kimə düşdüyü şirkət açarkən vergi rejimi seçimində bəlli olur. Dövriyyə böyüdükcə seçim daralır, çünki müəyyən həddən sonra qeydiyyatı qanun özü tələb edir.

Mündəricat

• ƏDV nədir və onu əslində kim ödəyir?
• Azərbaycanda ƏDV neçə faizdir və nədən tutulmur?
• ƏDV qeydiyyatı nə vaxt məcburi olur?
• ƏDV necə hesablanır?
• Əvəzləşdirmə nədir və ƏDV depozit hesabı niyə lazımdır?
• Bəyannamə nə vaxt verilir, vergi nə vaxt ödənilir?
• ƏDV ödəyicisini yoxlamaq üçün hara baxmalı?
• Sadələşdirilmiş vergi ilə fərqi bir cədvəldə
• İdxalda və xarici onlayn xidmətlərdə vergi
• Alıcıya qaytarılan məbləğ ayrı xidmətdir

ƏDV nədir və onu əslində kim ödəyir?

Vergi Məcəlləsinin 153.1-ci maddəsi bu vergini iki məbləğin fərqi kimi təyin edir. Birincisi satıcının vergi tutulan dövriyyədən hesabladığı məbləğdir, ikincisi onun öz alışlarında ödədiyi və əvəzləşdirməyə haqqı çatan məbləğ. Adındakı əlavə dəyər də buradan gəlir. Elə buna görədir ki, hər satıcı büdcəyə faktiki olaraq yalnız özünün qiymətə əlavə etdiyi hissənin vergisini verir.

Mağazaya gedən bir malın üzərində bu belə görünür. Topdansatışçı malı mağazaya vergisiz 100 ₼-a verəndə üstünə 18 ₼ gəlir və bu 18 ₼ büdcəyə gedir. Mağaza həmin malı vergisiz 150 ₼-a satanda alıcıdan 27 ₼ alır, ondan topdansatışçıya ödədiyi 18 ₼-ı çıxır və büdcəyə 9 ₼ köçürür. Büdcəyə cəmi 27 ₼ çatır və bu məbləğin hamısını son alıcı ödəmiş olur.

Sahibkarlar bu zəncirdə alıcıların pulunu büdcəyə çatdırırlar. Vergi onların öz xərcinə yalnız əvəzləşdirə bilmədikləri alışlarda çevrilir.

Danışıqda tez-tez eşidilən ƏDV vergisi ifadəsi təkrardır, abreviaturanın son hərfi elə vergi sözünü bildirir.

Azərbaycanda ƏDV neçə faizdir və nədən tutulmur?

Məcəllədə bir standart dərəcə var və o, hər vergi tutulan əməliyyatın, hər vergi tutulan idxalın dəyərinə tətbiq olunur (173.1). Aralıq dərəcə yoxdur.

Güzəştlər sıfır dərəcə (165-ci maddə) və azadolma (164-cü maddə) formasında verilir.

Rejim	Satışa əlavə olunan vergi	Alışda ödənən vergi	Nümunələr
Standart	18%	əvəzləşdirilir (175.1)	əksər malların satışı, işlər, xidmətlər və idxal
Sıfır dərəcə	0%	əvəzləşdirilir (175.7)	malların ixracı (165.1.3), beynəlxalq və tranzit yük və sərnişin daşıması (165.1.4), xaricdən alınan qrant hesabına mallar və xidmətlər (165.1.2)
Azadolma	tutulmur	əvəzləşdirilmir (175.6)	maliyyə xidmətləri (164.1.2), ödənişli təhsil xidmətləri (164.1.13), metro ilə sərnişindaşıma (164.1.12), dəfn xidmətləri (164.1.9), külçə qızıl və gümüş satışı (164.1.55), özəl baytarlıq xidmətləri (164.1.58)

Mənbə: Vergi Məcəlləsinin e-qanun.az-dakı qüvvədə olan mətni və Vergi Xidmətinin 2026-cı il ƏDV bukleti, noyabr 2026.

Sıfır dərəcə ilə azadolma alıcılara eyni görünsə də, satıcılar üçün nəticəsi başqadır. İxracatçılar xammala və daşımaya ödədikləri vergini büdcədən geri ala bilirlər, azad əməliyyat aparan şirkətlər bu məbləği maya dəyərinə yazmalı olurlar.

Azadolmaların bir hissəsi müddətlidir və üçünün vaxtı 31 dekabr 2026-da tamam olur. Kənd təsərrüfatı istehsalçılarının öz məhsullarını satması 2014-cü ildən 13 il müddətinə (164.1.18), buğdanın idxalı və satışı, unun və çörəyin istehsalı və satışı 2017-ci ildən 10 il müddətinə (164.1.27), heyvan və quş ətinin satışı 2020-ci ildən 7 il müddətinə (164.1.37) vergidən azad edilib. Noyabrda Məcəllənin mətnində bu müddətlərin uzadılması görünmürdü.

ƏDV qeydiyyatı nə vaxt məcburi olur?

Məcəllənin 155.1-ci maddəsi həddi 200,000 ₼ müəyyən edir. Ardıcıl 12 aylıq dövrün istənilən ayında vergi tutulan əməliyyatlarının həcmi bu məbləği keçən sahibkarlar ƏDV məqsədləri üçün qeydiyyata dair ərizə verməyə borcludurlar. Təqvim ili burada rol oynamır. Bu o deməkdir ki, hər ayın sonunda son 12 ayın cəminə baxılır və mart–fevral dövrü də yanvar–dekabr qədər sayılır.

Pərakəndə satışda və vergi uçotunda olmayan şəxslərə göstərilən xidmətlərdə kartla alınan pul həddə yarı çəkisi ilə düşür, çünki POS-terminalla aparılan ödənişlərin dövriyyəsinə 0.5 əmsal tətbiq olunur (155.1-1). Vergi Xidməti öz misalında göstərir ki, 12 ayda POS-la 250,000 ₼, nağd 50,000 ₼ satan pərakəndə satıcının ümumi dövriyyəsi 300,000 ₼ olsa da, hədd üçün 175,000 ₼ sayılır və qeydiyyat öhdəliyi yaranmır. Bütün ödənişləri kartla qəbul edən, əhaliyə xidmət göstərən şirkətlər üçün hədd faktiki olaraq 400,000 ₼-a qədər uzanır.

Həddi gözləmədən qeydiyyata düşənlər də var. Bir müqavilənin dəyəri 200,000 ₼-dan artıqdırsa, ərizə əməliyyat gününədək verilir (155.1). Aksizli və məcburi nişanlanan malların istehsalçıları, eləcə də bina tikintisi ilə məşğul olanlar fəaliyyətin ilk günündən ödəyici sayılırlar (154.6).

Ərizə harada və necə verilir?

1. Müddəti hesablayın. Ərizə həddin keçildiyi aydan sonrakı ayın 1-dən başlayaraq 10 gün ərzində verilir (155.1).
2. İnternet Vergi İdarəsinə (new.e-taxes.gov.az) ASAN İmza, SİMA Token və ya SİMA İmza ilə daxil olun.
3. Ərizələr modulunda yeni ərizə kimi ƏDV məqsədləri üçün qeydiyyat formasını seçin.
4. Qeydiyyatın səbəbi bölməsindəki dörd variantdan birini işarələyin və qeydiyyatın qüvvəyə minmə tarixini yazın.
5. Ərizəni imzalayıb göndərin. O, Göndərilənlər qovluğunda görünəcək, statusu da oradan izlənir.

Portaldakı addımlar Vergi Xidmətinin istifadəçi təlimatından götürülüb. Vergi orqanı ərizədən sonra 5 iş günündən gec olmayaraq qeydiyyat bildirişi verir və bildirişdə ödəyicinin adı, VÖEN-i, qeydiyyatın qüvvəyə mindiyi tarix yazılır (157.2). Məcburi qeydiyyat həddin keçildiyi aydan sonrakı ayın birinci günündən qüvvəyə minir (157.3.1).

Könüllü qeydiyyat kimə sərf edir?

Həddə çatmayan sahibkarlar da ərizə verə bilərlər (156.1) və bu halda qeydiyyat ərizə verilən aydan sonrakı ayın birinci günündən başlayır (157.3.2). Bizim fikrimizcə, könüllü qeydiyyat müştəriləri əsasən ƏDV ödəyicisi olan şirkətlərdən ibarət bizneslərə sərf edir. Belə alıcılar təchizatçıların qaimələrindəki vergini əvəzləşdirirlər və qeydiyyatsız satıcıdan alanda bu imkanı itirirlər.

Malı topdan alıb satan və əsasən mağazalara, şirkətlərə paylayan sahibkarların onsuz da seçimi yoxdur, çünki topdansatış sadələşdirilmiş vergiyə buraxılmır (218.5.9). Yalnız əhaliyə satan kiçik mağazalar həddə qədər gözləməklə heç nə itirmirlər. Hansı yolun sərfəli olduğunu son 12 ayın alış və satış rəqəmləri ilə mühasiblə dəqiqləşdirin.

Qeydiyyatsız işləmək nəyə başa gəlir?

«Həddi keçmişəm, ərizə verməsəm, kim biləcək?» sualına Məcəllənin özü cavab verir. Qanun pərakəndə satışdakı kassa aparatlarının vergi orqanının sisteminə real vaxt rejimində qoşulmasını tələb edir (16.1.8), topdan satış elektron qaimələrlə gedir, yəni satışların izi həmin sistemdə qalır. Qeydiyyata düşməli olan şəxs öhdəliyin yarandığı dövrdən sonrakı hesabat dövrünün əvvəlindən ödəyici sayılır (154.2), vergi orqanı onu öz təşəbbüsü ilə qeydiyyata alıb bildiriş göndərir (157.5).

Həmin dövrün vergisi hesablanır, üstünə qeydiyyatsız işlənən bütün müddətdə büdcəyə ödənilməli olan məbləğin yarısı qədər maliyyə sanksiyası (58.4) və gecikən hər gün üçün 0.1% faiz gəlir (59.1). Tutaq ki, qeydiyyatsız keçən iki ayda büdcəyə 4,000 ₼ düşməli idi. Sanksiya 2,000 ₼ olacaq, faiz ayrıca sayılacaq.

Qeydiyyatdan keçmədən qiymətə ƏDV əlavə edən şəxslərin həmin əməliyyatları da vergitutma obyekti sayılır (159.8).

Qeydiyyat necə ləğv olunur?

Vergiyə cəlb olunan əməliyyatlarını tam dayandıran ödəyicilər ləğv üçün ərizə verməyə borcludurlar (158.1). İşini davam etdirənlər son qeydiyyatdan ən azı bir il keçəndən sonra və əvvəlki tam 12 təqvim ayında əməliyyatları 100,000 ₼-dan çox olmayıbsa çıxa bilərlər (158.2). Ləğv günü anbarda qalan mallar satılmış kimi qiymətləndirilir (159.6).

ƏDV necə hesablanır?

ƏDV hesablama qaydası qiymətin necə yazıldığından asılıdır. Vergisiz qiymətə vergi əlavə olunur, vergi daxil qiymətdən isə ayrılır. Aşağıdakı rəqəmlər nümunədir.

• Qiymətin üstünə gəlmək: vergisiz qiymət 1,000 ₼-dırsa, onun 18%-i 180 ₼ edir və alıcı 1,180 ₼ ödəyir. Qısa yolu vergisiz məbləği 1.18-ə vurmaqdır.
• İçindəki vergini ayırmaq: çekdə 590 ₼ yazılıbsa, onu 1.18-ə bölüb vergisiz 500 ₼-ı tapırıq, qalan 90 ₼ ƏDV-dir. Çekdəki məbləğin 18%-ini götürəndə 106.20 ₼ alınır və bu, səhv cavabdır.
• Ayın sonunda büdcəyə düşən məbləğ: mağaza ay ərzində vergisiz 20,000 ₼-lıq mal satıb və 3,600 ₼ ƏDV hesablayıb. Həmin ay vergisiz 12,000 ₼-lıq mal alıb və təchizatçılara 2,160 ₼ ödəyib. Büdcəyə fərq, yəni 1,440 ₼ köçürülür.

Sonuncu misaldakı 1,440 ₼ mağazanın qiymətə əlavə etdiyi 8,000 ₼-ın düz 18%-idir. ƏDV kalkulyatoru axtaranlara lazım olan düstur da elə budur və telefonun adi kalkulyatorunda 1.18-ə vurmaq və bölmək ƏDV hesablanması üçün kifayət edir.

Əvəzləşdirmə nədir və ƏDV depozit hesabı niyə lazımdır?

Əvəzləşdirmə alışda ödənən vergini satışdan hesablanan vergidən çıxmaq hüququdur. Yuxarıdakı mağaza 2,160 ₼-ı məhz bu hüquqla çıxa bildi. Hüquq öz-özünə yaranmır, Məcəllənin 175.1-ci maddəsi onu ödənişin formasına bağlayır.

• Alış sahibkarlıq fəaliyyəti və vergi tutulan əməliyyatlar üçün edilib.
• Satıcı alıcıya elektron qaimə-faktura verib.
• Malın vergisiz dəyəri alıcının bank hesabından satıcının bank hesabına köçürülüb.
• Vergi məbləği ayrıca, ƏDV-nin depozit hesabına ödənilib və bu, malın pulu köçürülən gündən bir iş günü ərzində edilib (175.1.3).

Nağd ödənişlərin çekləri və qəbzləri əvəzləşdirməyə əsas vermir (175.9). Odur ki, bazardan nağd alınan malların vergisi sahibkarların öz xərcinə çevrilir. Depozit hesabına köçürməni bir iş günündən gec edən ödəyicilərə vaxtında ödənilməyən məbləğin yarısı qədər sanksiya yazılır (58.6).

ƏDV depozit hesabı Məcəllənin 13.2.40-cı maddəsində bu verginin mədaxili, uçotu, hərəkəti və büdcəyə köçürülməsi üzrə əməliyyatların aparıldığı vahid xəzinə hesabı kimi təsvir olunur. Bu, şirkətin bankdakı hesabı deyil, dövlət xəzinəsində bütün ödəyicilər üçün açılmış bir hesabdır. Qaydalarını Nazirlər Kabineti 30 dekabr 2007-ci il tarixli 219 nömrəli qərarla təsdiq edib. Vergi Xidmətinin depozit hesabı səhifəsi sistemin məqsədini yayınmaların qarşısını almaq və bu sahəyə avtomatlaşdırılmış nəzarət kimi göstərir.

Ödəniş iki yerə bölündüyündən vergi hissəsi satıcıların bank hesabına düşmür və birbaşa xəzinəyə gedir. 2025-ci ilin fevralından e-qaimələrdə və çeklərdə depozit hesabının rekvizitlərini göstərmək tələbi aradan qaldırılıb və rekvizitlər İnternet Vergi İdarəsində yerləşdirilib, ancaq vergini həmin hesaba köçürmək tələbi qüvvədədir. Ödənişləri ayırmaq və qaimələrlə üzləşdirmək mühasibat uçotunun hər ay təkrarlanan işlərindəndir.

Bəyannamə nə vaxt verilir, vergi nə vaxt ödənilir?

ƏDV bəyannaməsi ay ərzində hesablanan və əvəzləşdirilən vergini, büdcəyə ödəniləcək fərqi göstərən hesabatdır. Hesabat dövrü təqvim ayıdır (178-ci maddə). Bəyannamə hər ay üçün növbəti ayın 20-dən gec olmayaraq verilir və vergi də həmin müddətdə ödənilir (177.2, 177.1.3). Noyabrın bəyannaməsi dekabrın 20-dək, dekabrınkı yanvarın 20-dək təqdim olunur.

Sadələşdirilmiş vergidə ildə dörd bəyannamə verən sahibkarlar bu rejimə keçəndə on iki bəyannamə verməyə başlayırlar.

Bəyannamələr İnternet Vergi İdarəsində elektron qaydada qəbul olunur. Vaxtında verilməyən hesabata görə 40 ₼ maliyyə sanksiyası (57.1), gec ödənən vergiyə görə gündə 0.1% faiz hesablanır (59.1), bəyannamədə vergini azaltmaq azaldılan məbləğin 50%-i qədər sanksiya ilə nəticələnir (58.1). Ödənilməyən məbləğ borca çevrilir və vergi borcunu yoxlamaq lazım gələndə faizi ilə birlikdə görünür. Aylıq bəyannamələri kənar mühasibə tapşırmaq da mümkündür, belə xidmətin necə qurulduğu onlayn mühasibat xidməti ideyasında yazılıb.

ƏDV neçə günə qaytarılır sualı əvəzləşdirilən məbləğ hesablanmış vergidən çox olanda yaranır. Dövriyyəsinin ən azı yarısı sıfır dərəcə ilə vergiyə cəlb olunan ödəyicilərə, məsələn ixracatçılara, artıq hissə ərizədən sonra 20 gün ərzində qaytarılır (179.1). Qalan ödəyicilər üçün müddət ərizənin verildiyi gündən 4 aydan gec olmayaraq müəyyən edilib (179.2).

ƏDV ödəyicisini yoxlamaq üçün hara baxmalı?

Təchizatçı qaimədə ƏDV göstərirsə, onun həqiqətən qeydiyyatda olduğuna əmin olmaq alıcıların marağındadır, çünki əvəzləşdirəcəkləri məbləğ həmin qeydiyyata söykənir. İnternet Vergi İdarəsində bunun üçün ƏDV ödəyiciləri barədə məlumatların verilməsi adlı açıq xidmət var.

Noyabrın 10-da xidməti özümüz sınadıq. Giriş, elektron imza və ya qeydiyyat tələb olunmadı. Formada ödəyicinin kateqoriyası və axtarış meyarı seçilir, bir sahəyə VÖEN və ya ad yazılır və Yoxla düyməsi basılır. Dövlət Neft Şirkətinin açıq VÖEN-ini yazanda ekrana 11 sətirlik cədvəl çıxdı: ödəyicinin adı, VÖEN, uçotda olduğu vergi orqanı, təşkilati-hüquqi forma, hüquqi ünvan, nizamnamə kapitalı, maliyyə ili, qanuni təmsilçi, dövlət qeydiyyatı tarixi, reyestrdəki son dəyişiklik və borc. Mövcud olmayan nömrəyə sistem yazdı ki, belə bir vergi ödəyicisi müəyyən edilmədi.

Cədvəldəki borc sətrini gözləmirdik. Bir sorğu həm qeydiyyatı, həm də tərəfdaşın büdcəyə borcunun olub-olmadığını göstərir və tender üçün subpodratçı seçəndə, iri alış müqaviləsindən əvvəl bu məlumat bir dəqiqəyə əldə olunur.

Sadələşdirilmiş vergi ilə fərqi bir cədvəldə

Göstərici	Sadələşdirilmiş vergi ödəyicisi	ƏDV ödəyicisi
Kimdir	ƏDV qeydiyyatı olmayan, 12 ayda vergi tutulan əməliyyatları 200,000 ₼-ı keçməyən şəxs (218.1.1)	həddi keçən və ya könüllü qeydiyyatdan keçən şəxs (155.1, 156.1)
Dərəcə və baza	dövriyyənin 2%-i, xərclər çıxılmır (220.1)	satışa standart dərəcə, alışda ödənən vergi çıxılır (173.1, 175.1)
Bəyannamə	rübdə bir dəfə, rübdən sonrakı ayın 20-dək (221.2, 221.3)	ayda bir dəfə, növbəti ayın 20-dək (178, 177.2)
Qazancdan vergi	gəlir və ya mənfəət vergisi ödəmir (219.5)	fərdi sahibkar gəlir vergisi, MMC mənfəət vergisi ödəyir
Alıcıya verdiyi sənəd	vergisiz qaimə və ya çek, alıcının əvəzləşdirəcəyi məbləğ olmur	vergili elektron qaimə-faktura, alıcı onu əvəzləşdirir

İctimai iaşədə həddi keçmək avtomatik qeydiyyat demək deyil. Kafe və restoran sahibləri dövriyyələri 200,000 ₼-dan artıq olanda da sadələşdirilmiş vergidə qala bilərlər (218.1.2), ancaq 2% əvəzinə 8% ödəyirlər, əhalidən POS-terminalla alınan ödənişlər üzrə dərəcə 2026-cı il yanvarın 1-dən 3 il müddətinə 6%-dir (220.1-1). Bunun üçün həddi keçdikləri aydan sonrakı ayın 1-dən 10 gün ərzində seçimləri barədə vergi orqanına yazılı ərizə verməlidirlər (155.1).

Mağazalara bu yol bağlıdır. 30 noyabr 2018-ci il tarixli 1356-VQD nömrəli qanun 155.1 və 218.1.2-ci maddələrdən ticarət sözünü çıxarıb, o vaxtdan həddi keçən ticarət obyektləri ƏDV qeydiyyatına düşür.

Qazancdan tutulan vergilərin dərəcələri gəlir vergisi haqqında ayrıca yazıdadır.

İdxalda və xarici onlayn xidmətlərdə vergi

Mal xaricdən gətiriləndə ƏDV-ni gömrük orqanı hesablayır və alır (177.4), baza malın gömrük dəyəri ilə gətirilərkən ödənilən rüsumların və digər vergilərin cəmidir (162.1). Qeydiyyat burada şərt deyil, çünki 154.3-cü maddə vergi tutulan malları idxal edən şəxsləri həmin mallar üzrə ödəyici sayır. Qeydiyyatı olan idxalçılar gömrükdə ödədiklərini gömrüyün verdiyi idxal sənədi əsasında əvəzləşdirirlər və ödənişin forması soruşulmur (175.10). Qeydiyyatı olmayanlarda həmin məbləğ daşıma və gömrük xərcləri ilə birlikdə malın maya dəyərinə əlavə olunur.

Xarici şirkətdən alınan xidmətdə vergini çox vaxt alıcı tərəf hesablayır. Qeyri-rezident Azərbaycanda qeydiyyatda deyilsə, ƏDV ödəyicisi olan yerli şirkət vergi agenti sayılır, vergini ödənişin üstünə özü hesablayır və həmin ayın bəyannaməsi ilə ödəyir (169.1–169.4). ƏDV qeydiyyatı olmayan, lakin vergi uçotunda duran alıcı hesablanan məbləği ödənişdən sonra 7 gün ərzində köçürür və növbəti ayın 20-dək ayrıca bəyannamə verir (169.5). Vergi uçotunda olmayan şəxs xarici onlayn xidmətin haqqını kartla verəndə vergini onun vəsaiti hesabına ödəniş xidməti təchizatçısı tutur (169.3).

2026-cı ilin sentyabrından üçüncü yol da işləyir. Azərbaycanda özü ƏDV qeydiyyatına duran xarici təchizatçılar vergini büdcəyə özləri ödəyirlər və onlara edilən ödənişlərdən banklar bu vergini tutmur. Avqustun 27-də Vergi Xidməti açıqlayıb ki, Zoho, Zoom və OpenAI şirkətləri belə qeydiyyatdan keçib. Reklam kabinetlərində bu qaydanın necə göründüyü onlayn reklam xərclərində ƏDV bölməsində manatla hesablanıb, Google Ads ödənişində ƏDV-ni kimin tutduğu isə ayrıca yazıdadır.

Alıcıya qaytarılan məbləğ ayrı xidmətdir

Çekdən pul qaytaran «ƏDV geri al» layihəsi sahibkarların əvəzləşdirməsi ilə qarışdırılmamalıdır, o, fiziki şəxs olan alıcılar üçündür. Vergi Məcəlləsinin 165.5-ci maddəsinə əsasən pərakəndə ticarətdə, ictimai iaşədə və bir neçə xidmət sahəsində alıcılara ödədikləri verginin nağdsız ödənişdə 17.5%-i, nağd ödənişdə 5%-i qaytarılır; neft və qaz məhsulları, avtomobillər, alkoqollu içkilər və tütün məmulatları bu qaydaya düşmür. 100 ₼-lıq çekdə bu, kartla ödənişdə təxminən 2.67 ₼, nağd ödənişdə 0.76 ₼ deməkdir. Çeklər yarandıqları gündən sonra 90 gün ərzində edvgerial.az portalına və ya bank tətbiqlərinə əlavə olunur. Satıcılardan burada tələblərə cavab verən kassa çeki gözlənilir.

2026-cı ilin sonunda bitən azadolmaların taleyi və 2027-ci ilin dəyişiklikləri bəlli olanda bu səhifədəki maddələri və rəqəmləri yeniləyəcəyik. Yeniliklərdən vaxtında xəbər tutmaq istəyən sahibkarlar AZERBUSINESS-in e-poçt icmalına abunə ola bilərlər.

Hesabın əsası

• Qeydiyyatda olanların payı: Vergi Xidmətinin 1 noyabr 2026-cı il rəqəmləri ilə 62,779 ÷ 905,579 ≈ 0.069, yəni təxminən 7%.
• Bir malın zənciri, nümunə: topdansatışçının vergisi 100 × 0.18 = 18 ₼, mağazanın alıcıdan aldığı vergi 150 × 0.18 = 27 ₼, mağazanın büdcəyə köçürdüyü 27 − 18 = 9 ₼, büdcəyə çatan cəm 18 + 9 = 27 ₼.
• Üstünə gəlmək, nümunə: 1,000 × 0.18 = 180 ₼; 1,000 + 180 = 1,180 ₼.
• İçindən ayırmaq, nümunə: 590 ÷ 1.18 = 500 ₼; 590 − 500 = 90 ₼. Səhv yol: 590 × 0.18 = 106.20 ₼.
• Mağazanın ayı, nümunə: satışdan hesablanan vergi 20,000 × 0.18 = 3,600 ₼, alışda ödənən vergi 12,000 × 0.18 = 2,160 ₼, büdcəyə 3,600 − 2,160 = 1,440 ₼. Yoxlama: 20,000 − 12,000 = 8,000 ₼; 8,000 × 0.18 = 1,440 ₼.
• POS əmsalı, Vergi Xidmətinin misalı: 250,000 × 0.5 = 125,000 ₼; 125,000 + 50,000 = 175,000 ₼, bu, qeydiyyat həddindən azdır.
• Qeydiyyatsız işləməyin sanksiyası, nümunə: 4,000 × 0.5 = 2,000 ₼.
• 100 ₼-lıq çekdən alıcıya qayıdan məbləğ: çekin vergisiz hissəsi 100 ÷ 1.18 = 84.75 ₼, içindəki vergi 100 − 84.75 = 15.25 ₼. Nağdsız ödənişdə 15.25 × 0.175 ≈ 2.67 ₼, nağd ödənişdə 15.25 × 0.05 ≈ 0.76 ₼.
• Müddətli azadolmaların sonu: 2014 + 13 = 2027, 2017 + 10 = 2027, 2020 + 7 = 2027, yəni üçü də 1 yanvar 2027-dək qüvvədədir.