Onlayn reklam: Meta, Google Ads, TikTok və 18% ƏDV

Onlayn reklam məhsulu Instagram lentində, Google axtarışında, YouTube videosunun əvvəlində, blogerin hekayəsində və ya Telegram kanalında seçilmiş insanlara pulla göstərməkdir. Kanallar həm qiymətinə, həm də alıcının hansı anda olmasına görə fərqlənir. Lentdə şokoladlı tortun şəklini görən adam hələ tort almağı düşünmür, Google-a Xətaidə santexnik yazan adam isə artıq zəng etməyə hazırdır.

Marketinqin nəzəri tərəfi marketinqin növləri və strategiyası haqqında yazıda, səhifənin gündəlik aparılması SMM ilə sosial media hesablarının idarəsi bələdçisində izah olunub. Ödənişli reklam bunların üstündən gələn ayrıca xərcdir və onun hər manatının nəticəsi sayıla bilir.

Mündəricat:

• Hansı kanal hansı biznesə yarayır?
• Instagram və Facebook-da targetinq
• Google Ads nədir və kimə lazımdır?
• TikTok Ads kiçik büdcəyə uyğundurmu?
• Bloger və Telegram reklamının qiyməti
• Kartla ödəniş və 18% ƏDV
• Reklam agentliyi, frilanser, yoxsa özünüz?
• CPM, CPC və bir mesajın qiyməti
• Bloger reklamında qanunun tələbləri
• Reklam kreativi və süni intellekt
• Birinci ayın iş sırası

Hansı onlayn reklam kanalı hansı biznesə yarayır?

Kanalı seçəndə ilk sual müştərilərin sizi necə tapmasıdır. Geyim və tort kimi gözlə seçilən mallar lentdə yaxşı satılır, çünki alıcılar şəkli görüb Direct-ə yazırlar. Ustanı və klinikanı isə insanlar ehtiyac yarananda axtarışda tapırlar.

Kanal	Alıcı reklamı harada görür	Başlanğıc həddi	Ödəniş	Nəyi saymaq
Instagram və Facebook (Meta Ads)	lentdə və hekayələrdə, almaq fikri hələ yoxdur	minimumu kabinet valyutaya və məqsədə görə göstərir	bank kartı; VÖEN-i təsdiqlənməyən hesaba 18% ƏDV	bir söhbətin qiyməti
Google Ads, axtarış	xidməti özü axtaranda	rəsmi minimum yoxdur	bank kartı	klik (CPC) və zəng
YouTube (Google Ads ilə)	video izləyərkən	Google Ads qaydası ilə	bank kartı	baxışın qiyməti
TikTok Ads	qısa video lentində	reklam qrupu gündə 20 $-dan çox (34 ₼)	bank kartı	CPM və sayta keçid
Bloger	izlədiyi adamın hekayəsində	bir elanda story 25 ₼, reels 80 ₼	birbaşa ödəniş	promokod və ayrıca link
Telegram kanalında post	abunə olduğu kanalda	kanal sahibi ilə razılaşma	birbaşa ödəniş; Telegram Ads kriptovalyuta ilə	postun baxış sayı

Mənbə: Google və TikTok-un kömək səhifələri, Meta-nın vergi bildirişi, lalafo.az elanları. Dollar Mərkəzi Bankın rəsmi məzənnəsi ilə manata çevrilib.

Ayda bir neçə yüz manat ayıran biznes kanalları eyni vaxtda açanda pulu bölür və hər kanal öyrənmə dövrünü az büdcə ilə keçir. Gözlə seçilən mal üçün birinci kanal Meta, axtarılan xidmət üçün Google axtarışıdır. TikTok-da reklam video çəkməyə vaxtı olan və büdcəsi bu ikisindən böyük olan bizneslərin seçimidir.

Instagram və Facebook-da targetinq və mesaj reklamı

Targetinq (ingiliscə targeting) reklamı yaşa və şəhərə görə, həm də maraqlarına görə seçilmiş insanlara göstərməkdir. Meta bu işi bir kabinetdən, Ads Manager-dən görür və eyni reklam həm Instagram-a, həm Facebook-a düşə bilər. Azərbaycanda bu iki şəbəkənin çəkisi çox fərqlidir. DataReportal-ın Digital 2026: Azerbaijan hesabatında 2025-ci ilin sonu üçün Instagram reklamının 4.25 mln nəfərə, yəni yetkinlərin 54.4%-inə çatdığı, Facebook reklamının 1.65 mln nəfərə çatdığı göstərilir.

Instagram-dan satan kiçik bizneslər üçün uyğun məqsəd mesajdır. Belə reklam Direct-də və ya WhatsApp-da söhbət açır və kabinet bir söhbətin neçəyə başa gəldiyini göstərir. Nəticə satıcının cavab sürətindən də asılıdır, çünki gecə yazılmış suala səhər cavab verən mağaza pulunu ödədiyi söhbətlərin bir hissəsini itirir. Tez-tez verilən suallara avtomatik cavabın necə qurulduğunu çat-bot marketinqi yazısı izah edir.

Minimum gündəlik büdcəni Meta hər hesab üçün özü hesablayır. O, reklam hesabının valyutasından və kampaniyanın nəyə optimallaşdırılmasından asılıdır və büdcə sahəsində görünür. Sahibkarlar adətən minimumda yox, ilk həftədə çətinlik çəkirlər. Alqoritm auditoriyanı tapana qədər bir mesajın qiyməti gündən-günə dəyişir.

Bütün satışı bir platformaya bağlamağın öz riski var. 2025-ci ilin yazında Instagram istifadəçiləri həftələrlə səhvən bloklanan hesablardan şikayət edirdi. TechCrunch-ın 16 iyun 2025 yazısında deyilir ki, bu barədə petisiyanı 4,000-dən çox adam imzalamışdı, bəzi müraciətlər cavabsız qalmışdı və Meta şərh verməmişdi. Müştəri bazasını WhatsApp-da və telefon siyahısında da saxlayan bizneslər belə həftələri daha az itki ilə keçirir.

Google Ads nədir və hansı biznesə lazımdır?

Google Ads Google-un reklam kabinetidir və reklamları axtarış nəticələrinin yuxarısında və YouTube-da, eləcə də Google-un tərəfdaş saytlarında göstərir. Azərbaycanda axtarışın demək olar ki, hamısı Google-dan keçir. StatCounter 2026-cı ilin oktyabrı üçün onun payını 96.73%, Yandex-in payını 2.32% göstərir. Axtarış reklamında pul adətən klikə görə tutulur və reklam yalnız seçdiyiniz sözləri yazan insanlara çıxır.

Söz seçimi büdcəni qoruyan əsas ayardır. Santexnik axtaran müştəri ilə santexnik vakansiyası axtaran iş adamı eyni sözü yazır, kabinetə mənfi açar sözlər (məsələn, vakansiya və iş elanı) əlavə edilməyəndə ikinci qrupun klikləri də ödənilir.

Kabinetdə minimum büdcə yoxdur, orada gündəlik orta məbləğ yazılır. Google-un büdcə qaydasına görə bir gündə xərc bu məbləğin iki qatına qədər qalxa bilər, ay ərzində gündəlik büdcənin 30.4 qatını keçmir. Gündə 10 ₼ yazan sahibkarlar bəzi günlər 20 ₼ xərc görəcəklər, ancaq ayın cəmi 304 ₼-dan çox olmayacaq.

Klikləyən adam bir yerə getməlidir, adətən sayta və ya ayrıca satış səhifəsinə. Saytı olmayan ustalar üçün başlanğıc Google Biznes Profilidir. O pulsuzdur və xəritədə görünmək üçün reklam tələb etmir, lakin lalafo.az-da biznesi xəritələrə əlavə etməyi 80 ₼-a təklif edən elan da var. Sadə saytın neçəyə başa gəldiyi kiçik biznes üçün sayt hazırlamaq kartında hesablanıb.

YouTube reklamı da Google Ads kabinetindən qurulur, amma orada ödəniş çox vaxt baxışa görə gedir və kiçik büdcədə ondan satışdan çox tanınma gözləmək düzgündür.

TikTok Ads kiçik büdcəyə uyğundurmu?

TikTok minimumu açıq yazır. Onun büdcə səhifəsinə görə reklam qrupunun gündəlik büdcəsi 20 dollardan çox olmalıdır, kampaniyaya ayrıca gündəlik limit qoyulursa, o da 50 dollardan çox. Manatla bu, gündə 34 ₼-dan artıq deməkdir və ay boyu fasiləsiz işləyən bir reklam qrupu 1,020 ₼-dan çox aparır.

Auditoriya rəqəmini ehtiyatla oxumaq lazımdır. DataReportal TikTok-un reklam alətlərinə istinadla ölkədə 2025-in sonunda 18 yaşdan böyük 7.61 mln istifadəçi göstərir və bunu yetkinlərin 98.7%-i sayır. Bu, hesabların sayıdır, hesabatın özü də reklam əhatəsinin aktiv istifadəçi sayı ilə eyni olmadığını qeyd edir. TikTok-un kömək səhifələrində o da yazılıb ki, reklamı hansı ölkələrə göstərə biləcəyiniz kabineti hansı ölkədə qeydiyyatdan keçirdiyinizdən asılıdır.

Ayda 1,000 ₼-dan az büdcə ilə TikTok-da bir reklam qrupunu bütün ay saxlamaq mümkün deyil. Belə bizneslər üçün bu platforma əvvəlcə pulsuz video kanalıdır, reklam pulu sonradan özünü göstərmiş videoya qoyulur.

Bloger və Telegram kanalında reklam neçəyə başa gəlir?

Influencer reklamında pul platformaya yox, hesabın sahibinə ödənilir və qiymət danışıqla qoyulur. Kiçik blogerlərin qiyməti bəzən elan saytlarında da açıq olur. Masazırdan bir bloger lalafo.az-dakı elanında story-ni 25 ₼, postu 40 ₼, reels-i 80 ₼, TikTok videosunu 60 ₼, 40 dəqiqəyədək canlı yayımı 50 ₼ qiymətləndirib.

Bu, bir hesabın qiymət siyahısıdır və bazarın ortası haqqında heç nə demir.

Blogerlərin izləyici sayı ilə reklamı görənlərin sayı arasında böyük fərq ola bilər. Son hekayələrin baxış statistikası və hər blogerə verilən ayrıca promokod bu fərqi görünən edir.

Telegram kanallarında da qiyməti çox vaxt abunəçi sayına görə deyirlər, lakin pulun qarşılığı baxışdır. Noyabrın 2-də doqquz xəbər saytının Telegram kanalında son postların baxışını saymışdıq və yeddisində postu abunəçilərin 10%-indən azı görürdü, maliyyə mövzulu Banker.az-da bu pay 13.9% idi. Ölçmənin təfərrüatı Telegram-da pul qazanmağın yolları haqqında yazıdadır. Telegram-ın öz reklam platformasında reklam 2024-cü ilin elanına görə Toncoin kriptovalyutası ilə alınır və kartla işləyən kiçik biznes üçün bu, əlavə bir addımdır.

Kartla ödəniş və 18% ƏDV

2026-cı ilin sentyabrından reklamın qiyməti vergi tərəfdən dəyişib. Trend avqustun 15-də Meta-nın bildirişini yayıb. Bildirişdə deyilir ki, 1 sentyabrdan ödəniş məlumatlarında ölkəsi Azərbaycan olan reklamçıların hesabına 18% ƏDV əlavə olunur. Meta VÖEN-i təsdiqləyəndə hesab-fakturaya ƏDV yazılmır və vergini reklamçı özü hesablayıb Vergi Xidmətinə ödəyir. Hesabı əl ilə dolduranlarda ƏDV pul yüklənən anda tutulur.

«VÖEN-siz reklam vermək olmur?» sualının cavabı Meta-nın öz bildirişindədir. VÖEN yazmaq reklam üçün məcburi deyil, sadəcə belə hesabın hər ödənişinə 18% gəlir. VÖEN-siz Instagram satıcısının 300 dollarlıq büdcəsi hesabdan 354 dollar kimi çıxılır.

Dəyişiklik Vergi Məcəlləsinin yeni qaydası ilə eyni vaxta düşür. Vergi Xidmətinin rəqəmsal iqtisadiyyat səhifəsində yazılıb ki, Meta-nın ƏDV tətbiq etdiyi gündən Azərbaycanda fiziki şəxslərə rəqəmsal xidmət satan və bu satışı ildə 10,000 dolları keçən xarici şirkətlər ƏDV qeydiyyatına alınmalıdır. Biznesə satışda ƏDV-ni yerli alıcı əks ödəniş (reverse charge) qaydası ilə ödəyir.

Həmin səhifədəki qeydiyyatlı xarici təchizatçılar siyahısında 24 şirkət var, TikTok Pte. Ltd. 1 oktyabrdan bu siyahıdadır. Meta ilə Google-un adına orada hələ rast gəlinmir.

VÖEN-i təsdiqlənmiş sahibkarlar əlavə 18%-i fakturada görmürlər, ancaq onu bəyannamədə özləri göstərməli olurlar. Sadələşdirilmiş vergi ödəyicilərinin bu ƏDV-ni necə bəyan etdiyini və xarici platformaya ödənişdə başqa öhdəlik yaranıb-yaranmadığını mühasibdən soruşmaq lazımdır. VÖEN-in onlayn alınması şirkət açmaq bələdçisində addım-addım göstərilib.

Reklam agentliyi, frilanser, yoxsa özünüz?

Noyabrın 7-də lalafo.az-da beş axtarışın (target, Google, Instagram və TikTok reklamı, reklam agentliyi) birinci səhifəsinə baxdıq. 100 nəticədə 81 ayrı elan çıxdı və onlardan 18-i sosial şəbəkə və ya Google reklamını qurmağı və aparmağı təklif edirdi. On biri Bakıdan idi, qalanları altı başqa yaşayış məntəqəsindən, o cümlədən Gəncə ilə Sumqayıtdan.

Qiyməti yalnız dörd elan açıq yazmışdı. Bir agentlik paketlərini ayda 99, 199 və 399 ₼-a satır və Meta ilə TikTok-a ödənilən büdcənin bu məbləğə daxil olmadığını ayrıca qeyd edir. Bakıdan bir mütəxəssis ayda beş Meta kampaniyasını 100 ₼-a qurub aparır, Gəncədən başqası səhifə analizi və ilk kampaniyanın qurulması üçün 100 ₼ istəyir. Dördüncüsü yuxarıdakı bloger siyahısıdır.

Qalan elanlarda qiymət razılaşma ilə deyilir. Bir agentlik sabit haqq əvəzinə satışdan faiz almağı təklif edir, başqası isə banklar, BOKT-lar və mərc səhifələri ilə işləmədiyini yazıb.

Büdcə kiçik olanda agentlik haqqı onun özü ilə yarışır.

Ayda 200 ₼ reklama ayıran butik 199 ₼-lıq paket alanda xərcini iki qat artırır, halbuki paketdə reklamın qurulması həftədə beş paylaşım və dizaynla bir yerdə satılır. Belə büdcədə ilk iki-üç ayı kabineti özünüz aparmaq, ilk qurulmanı bir dəfəlik mütəxəssisə tapşırmaq daha az pul aparır. Agentlik çəkiliş və dizaynla yanaşı reklam və aylıq hesabat da lazım olanda özünü doğruldur. Belə paketlərin agentlik sahibinə nə qoyduğu SMM agentliyi açmaq kartında hesablanıb. Reklamsız axtarış trafiki üçün SEO agentliyi ilə işləməyin qiyməti və müqaviləsi ayrıca yazıdadır. Reklamı kontentsiz, ayrıca xidmət kimi satan mütəxəssisin hesabı isə targetoloq xidməti kartındadır.

Nəticəni necə ölçmək: CPM, CPC və bir mesajın qiyməti

Reklam kabineti onlarla göstərici verir, kiçik biznesə onlardan bir neçəsi kifayət edir. CPM min göstərimin qiymətidir və auditoriyanın nə qədər baha olduğunu göstərir. CPC bir klikə ödənilən puldur, axtarış reklamında əsas rəqəm odur. Mesaj reklamında bir söhbətin qiymətinə baxılır. Azərbaycan auditoriyası üçün bu göstəricilərin açıq və etibarlı statistikası yoxdur, müqayisə öz kabinetinizin keçən ayı ilə aparılır.

Tutaq ki, butik ayda 300 ₼ Instagram-da mesaj reklamına ayırır. Ay sonu kabinet 75 söhbət göstərir, onlardan 15-i sifarişə çevrilir və hər sifarişdə malın maya dəyəri çıxılandan sonra 35 ₼ qalır. Rəqəmlər nümunədir, hesabın gedişi belədir:

• Bir söhbətin qiyməti: 300 ₼ 75 söhbətə bölünür, 4 ₼ çıxır.
• Bir satışın qiyməti: nümunədəki 300 ₼ 15 sifarişə bölünəndə 20 ₼ alınır.
• VÖEN-siz hesabda ƏDV ilə: büdcə 354 ₼-a qalxır, bir satış ~24 ₼-a başa gəlir.
• Üstəgəl 99 ₼-lıq paket: ayın xərci 453 ₼ olur, bir satış ~30 ₼.
• Ayın sonunda qalan: 15 sifariş 525 ₼ gətirir, xərclər çıxandan sonra 72 ₼ qalır.

Eyni nümunədə iki sifariş az olsaydı, 13 sifariş 455 ₼ gətirərdi və ay demək olar ki, sıfırla bağlanardı. Bəyənmə və izləyici sayı bu hesabın heç bir sətrinə düşmür.

Direct-də bağlanan satışı kabinet görmür, söhbətin sifarişə çevrildiyini yalnız satıcı bilir. Yazışmanın sifariş kimi qeyd olunması, bloger və Telegram postları üçün ayrıca promokodlar, Google reklamından gələn zənglər üçün ayrıca nömrə bu boşluğu bağlayır.

Bloger reklamında qanun nə tələb edir?

2025-ci ildən Reklam haqqında Qanunda rəqəmsal platforma təsirçisi anlayışı var. 22 aprel 2025-ci il tarixli qanunla əlavə olunan 26-1-ci maddəyə görə pul qarşılığında paylaşılan reklam reklam, sponsorluq və ya tərəfdaşlıq qeydi ilə verilir, postda reklamverənin adı, ünvanı, VÖEN-i və əlaqə məlumatları göstərilir. Görüntünü dəyişən filtr işlədiləndə izləyicilər xəbərdar edilməlidir. Bloger istifadə etmədiyi malı istifadə edirmiş kimi göstərə və mal haqqında saxta hesablarla yaza bilməz, lisenziya tələb edən malın reklamında lisenziyanın nömrəsi və tarixi yazılır.

Bununla belə, bu maddə sahibkarlara da toxunur. Postda reklamverənin VÖEN-i göstərilməli olduğu üçün VÖEN-i olmayan satıcı bloger reklamını qanunun istədiyi formada verə bilmir.

Qonşu ölkədə oxşar qayda artıq yoxlanır. Türkiyə Ticarət Nazirliyinin Reklam Şurası 2026-cı ilin oktyabrında öz təşəbbüsü ilə 32 sosial media hesabının paylaşımlarını araşdırıb, reklam qeydi tələbinə əməl olunmadığını müəyyən edib və həmin reklamların dayandırılmasına qərar verib (Alomaliye, 16.10.2026).

Növbəti dəyişiklik platformaların özünə aiddir. 30 iyun 2026-cı il tarixli 431-VIIQD nömrəli qanun dərc olunandan 12 ay sonra qüvvəyə minir. Siyahıya salınan sosial şəbəkə Azərbaycanda qeydiyyatdan keçməsə, xəbərdarlıq və maliyyə sanksiyalarından sonra yerli vergi ödəyicilərinin orada reklam yerləşdirməsi qadağan edilə bilər.

Siyahıya hansı platformaların düşəcəyi hələ müəyyən olunmayıb.

Reklam kreativini süni intellektlə hazırlamaq olarmı?

Meta və TikTok eyni büdcəni bir neçə kreativ arasında bölür və daha ucuz nəticə verənə daha çox göstərim verir. Kiçik bizneslərin çətinliyi də buradan başlayır, çünki bir məhsul üçün fərqli şəkillər və videonun ilk saniyəsinin bir neçə variantı lazım olur. Süni intellekt fonu dəyişir, eyni çəkilişdən müxtəlif ölçülər çıxarır, reklam mətninin variantlarını tez yazır və bir şəkildən qısa video düzəldir. Alətlər və onların pulsuz planlarının sərhədləri süni intellektlə şəkil düzəltmək və süni intellektlə video düzəltmək bələdçilərində müqayisə olunub.

Variantların hər biri isə büdcədən pay alır. Gündə 5 ₼-lıq kampaniyaya beş kreativ yükləyəndə hərəsinə təxminən 1 ₼ düşür və kabinet bir neçə gün heç birinin üstünlüyünü göstərə bilmir.

Şəkildəki məhsul alıcının qapısına gələn məhsula bənzəməlidir. Bənzəmirsə, söhbəti 4 ₼-a gətirən reklam geri qaytarılan sifarişə və mənfi rəyə çevrilir. Süni avatarla çəkilmiş müştəri rəyinin brendə nə vaxt zərər vurduğunu video reklam istehsalı ideyası ayrıca izah edir. Kreativi başqa bizneslərə xidmət kimi satmaq istəyənlərin hesabı sosial şəbəkələr üçün kontent xidməti kartındadır.

Hər yeni məhsul üçün bu kadrları sıfırdan çəkdirmək əvəzinə süni intellektlə hazırlamağı KURS: AI Agent & YouTube biznesi öyrədir, realistik foto və video yaratmaq orada ayrıca mövzudur.

Birinci ayın iş sırası

Onlayn reklamın birinci ayı satışdan çox ölçməyə gedir. Ay sonunda bir müraciətin və bir satışın neçəyə başa gəldiyi bəlli olanda büdcəni artırmaq və ya kanalı dəyişmək qərarı rəqəmə söykənir.

1. Ödəniş ayarlarında ölkəni, adı və varsa VÖEN-i yazın, bank kartını əlavə edin.
2. Bir kanal və bir məhsul seçin. Gözlə seçilən mal üçün Instagram-da mesaj reklamı, axtarılan xidmət üçün Google-da axtarış reklamı.
3. Eyni məhsul üçün üç-dörd kreativ hazırlayın və büdcəni onların sayına görə qoyun ki, hər variant gündə nəticə yığa bilsin.
4. İlk həftə reklamı söndürməyin, hər gün yalnız mesajlara cavab sürətinə baxın.
5. Hər söhbəti və sifarişi cədvəldə qeyd edin. Bloger və Telegram postlarına ayrıca promokod verin.
6. Ayın sonunda bir satışın qiymətini ƏDV və xidmət haqqı ilə birlikdə hesablayın və onu bir sifarişdən qalan mənfəətlə müqayisə edin.

Hesabın əsası

• Məzənnə: Mərkəzi Bankın 7 noyabr 2026 rəsmi kursu, 1 $ = 1.70 ₼.
• TikTok minimumu: 20 × 1.70 = 34 ₼ gündə; 34 × 30 = 1,020 ₼ ayda.
• Google Ads tavanı: 10 × 2 = 20 ₼ bir gündə; 10 × 30.4 = 304 ₼ ayda.
• Meta-nın ƏDV-si: 300 × 1.18 = 354 $.
• Butikin bir söhbəti və bir satışı: 300 ÷ 75 = 4 ₼; 300 ÷ 15 = 20 ₼.
• ƏDV ilə satış: 300 × 1.18 = 354 ₼; 354 ÷ 15 = 23.6 ₼.
• Paketlə satış: 354 + 99 = 453 ₼; 453 ÷ 15 = 30.2 ₼.
• Butikin ayı: 15 × 35 = 525 ₼; 525 − 453 = 72 ₼; 13 × 35 = 455 ₼; 455 − 453 = 2 ₼.
• Kiçik büdcə və paket: 200 + 199 = 399 ₼.
• Beş kreativ: 5 ÷ 5 = 1 ₼ gündə.