E-qaimə: elektron qaimə necə yazılır, müddət və cərimələr

E-qaimə, rəsmi adı ilə elektron qaimə-faktura, satıcının İnternet Vergi İdarəsində tərtib edib elektron imza ilə alıcının kabinetinə göndərdiyi ilkin uçot sənədidir. Vergi uçotunda olan alıcıya mal verən, iş görən və ya xidmət göstərən sahibkarlar onu yazmağa borcludurlar (Vergi Məcəlləsi, 16.1.11-6). Mallarda qaimə mal yola düşən vaxt, işlərdə və xidmətlərdə 5 gün ərzində göndərilir (71-1.1).

Alıcılar malı bu sənədlə mədaxil edir, xərci onunla təsdiqləyirlər, buna görə də qaimələr mühasibat uçotunun hər gün təkrarlanan işlərindəndir. Aşağıdakı müddətlər və sanksiyalar Vergi Məcəlləsinin e-qanun.az-dakı qüvvədə olan mətnindən götürülüb.

Mündəricat

• Qaimə nədir və elektron variantı kağızdan nə ilə fərqlənir?
• Kim e-qaimə yazmalıdır, kim yazmır?
• On iki növ: hansı əməliyyata hansı qaimə düşür
• Elektron qaimə necə yazılır və göndərilir?
• E-qaimə üçün mal və xidmət kodları haradan götürülür?
• Səhv gedən e-qaimə necə düzəldilir və ləğv olunur?
• ƏDV əvəzləşdirməsi qaimədən başlayır
• Qaiməsiz mal nəyə başa gəlir?
• İnvoys nədir və e-qaimədən nə ilə fərqlənir?
• E-qaimə yazanların ən çox ilişdiyi yerlər

Qaimə nədir və elektron variantı kağızdan nə ilə fərqlənir?

Qaimə malın, işin və ya xidmətin bir sahibkardan o birinə keçdiyini göstərən sənəddir. Onda verənin və alanın adı, malın miqdarı və qiyməti yazılır, mühasiblər hesablardakı yazılışları belə sənədlərə söykəyirlər.

Əvvəllər qaimələr kağız blankda yazılır və möhürlə təsdiqlənirdi. Nazirlər Kabinetinin 14 mart 2017-ci il tarixli 89 nömrəli qərarı bu sənədi elektron formaya keçirdi. Həmin qərarın 5-ci hissəsində yazılıb ki, ƏDV ödəyiciləri və Məcəllənin 218.1.2-ci maddəsində göstərilən şəxslər 2017-ci il aprelin 1-dən, bütün digər vergi ödəyiciləri 2018-ci il yanvarın 1-dən hüquqi şəxs və fərdi sahibkar olan alıcılara elektron qaimə-faktura təqdim edirlər.

Elektron variantın kağızdan üç fərqi var. Seriyanı və nömrəni satıcılar yox, vergi orqanının sistemi verir, imzanı elektron imza əvəz edir, sənədin bir nüsxəsi də həmin an Vergi Xidmətinin bazasında qalır. Odur ki, keçmiş tarixlə qaimə yazmaq və ya nömrəni təkrarlamaq mümkün olmur (Qaydalar, 2.8, 4.2).

Kağız yalnız çap nüsxəsi kimi qalıb. Alıcı vergi uçotundadırsa, lakin elektron kabineti yoxdursa, qaimə ştrix-kodla çap edilir, hüquqi şəxsin imzası və möhürü, fiziki şəxsin isə imzası ilə təsdiqlənib ona verilir (Qaydalar, 3.11). Vergi uçotunda olmayan alıcılara, yəni əhaliyə qaimə yazılmır, onlar qəbz və ya kassa çeki alırlar (1.5).

E-qaimə haqqında qanun axtaranlar ayrıca qanun tapmayacaqlar. Hüquqi əsas Məcəllənin 71-1-ci maddəsidir, texniki tərəfi isə Nazirlər Kabinetinin 2 fevral 2021-ci il tarixli 26 nömrəli qərarı ilə təsdiqlənmiş «Elektron qaimə-fakturanın forması, tətbiqi, uçotu və istifadəsi Qaydaları» tənzimləyir. Qaydalara son dəyişiklik 29 aprel 2026-cı ildə edilib.

Qaimə forması da həmin Qaydalardadır. Sənədin on iki əlavəsi hər növün öz formasını verir, 2.3-cü bənd formada əks olunan rekvizitləri seriya və nömrədən ştrix-koda qədər 30 sətirdə sayır. Blankı sahibkarlar özləri hazırlamırlar, forma kabinetdə hazır açılır.

Kim e-qaimə yazmalıdır, kim yazmır?

Öhdəlik Məcəllənin 16.1.11-6-cı maddəsindədir və ƏDV qeydiyyatından asılı deyil. Sadələşdirilmiş vergi ödəyən fərdi sahibkarlar da mağazaya mal verəndə və ya şirkətə xidmət göstərəndə qaimə yazırlar, çünki şərt alıcının vergi ödəyicisi kimi uçotda olmasıdır.

Eyni maddə altı istisna sayır:

• ödəniş xidməti təchizatçılarının müştəri hesabları üzrə xidmətləri;
• dövlət orqanlarının, bələdiyyələrin və büdcə təşkilatlarının işləri və xidmətləri;
• notariat hərəkətləri;
• lotereya və idman mərc oyunları biletlərinin satışı;
• vəkillərin və vəkil qurumlarının Vəkillər Kollegiyasına ödənişləri;
• xüsusi icra məmurlarının icra xidmətləri.

Ticarətdə sərhədi Məcəllənin özü çəkir. Alıcılar malı sahibkarlıq fəaliyyəti üçün alırlarsa, satış topdansatış sayılır və yalnız elektron qaimə-faktura ilə aparılır (13.2.63), bu rejimin gündəlik tərəfi topdan alıb satmaq ideyasında manatla göstərilib.

Kiçik sahibkarlarda qaimələrin payı vergi rejiminə də təsir edir. Pərakəndə ilə yanaşı topdan satan, əhali ilə yanaşı şirkətlərə xidmət göstərən sahibkarlar sadələşdirilmiş vergidə o halda qalırlar ki, rüb ərzində e-qaimə ilə rəsmiləşdirilməli olan əməliyyatların həcmi ümumi həcmin 30%-indən çox olmasın (218.6.1, 218.6.2). Rejimlərin müqayisəsi şirkət açarkən vergi rejiminin seçilməsi bölməsindədir.

On iki növ: hansı əməliyyata hansı qaimə düşür

Məcəllənin 71-1.5-ci maddəsi qaimənin on iki növünü sayır. Sənədi kimin yazdığı və alıcı susanda nə baş verdiyi növdən-növə dəyişir, müddətlər də fərqlidir.

Növ	Kim yazır	Müddət (Məcəllə)	Alıcı təsdiqləməsə (Qaydalar)
Malların, işlərin və xidmətlərin təqdim edilməsi	satıcı, icraçı	mal göndərilən vaxt; iş və xidmətdə 5 gün (71-1.1.1, 71-1.1.3)	5 gündən sonra sistem özü təsdiqləyir (3.4)
Malların qaytarılması	malı qaytaran alıcı	qaytarmadan sonra 3 gün (71-1.1.4)	ayın son günü ləğv olunur (3.5)
163-cü maddə üzrə dəqiqləşdirmə	satıcı	dəqiqləşdirmədən sonra 3 gün (71-1.1.4)	ayın son günü ləğv olunur (3.5)
Malın komitentdən agentə verilməsi	komitent	mal verilən vaxt (71-1.1.1)	5 gündən sonra sistem təsdiqləyir
Agentin alıcıya və ya subagentə təqdim etdiyi	agent	mal verilən vaxt (71-1.1.1)	5 gündən sonra sistem təsdiqləyir
Agentin malı komitentə qaytarması	agent	qaytarmadan sonra 3 gün (71-1.1.4)	ayın son günü ləğv olunur (3.5)
Malın emala və ya saxlamaya verilməsi	malın sahibi	mal verilən vaxt (71-1.1.1)	5 gündən sonra sistem təsdiqləyir
Emaldan və ya saxlamadan qayıdan mal	emal edən, saxlayan	mal verilən vaxt (71-1.1.1)	5 gündən sonra sistem təsdiqləyir
177.5-ci maddə üzrə, ƏDV qeydiyyatı keçmiş tarixlə aparılanda	satıcı	71-1.1-də ayrıca müddət yoxdur	ayın son günü ləğv olunur (3.5)
Aksizli malların təsərrüfatdaxili yerdəyişməsi	istehsalçı və ya idxalçı (71-1.6)	buraxılış bu qaimə ilə rəsmiləşir (71-1.8)	alıcı yoxdur, imzalanan gün təsdiqlənmiş sayılır (2.8)
İxrac qeydi ilə satış	istehsalçı	71-1.1-də ayrıca müddət yoxdur	5 gündən sonra sistem təsdiqləyir
Avans ödənişləri	avansı alan	avans alınanadək (71-1.1.5)	5 gündən sonra sistem təsdiqləyir

Mənbə: Vergi Məcəlləsinin 71-1-ci maddəsi və Qaydaların 2.2, 2.8, 2.10, 3.4, 3.5-ci bəndləri, e-qanun.az-dakı qüvvədə olan mətnlər, noyabr 2026.

Bizim fikrimizcə, işə yeni başlayan fərdi sahibkarlara və kiçik MMC-lərə bu siyahının ilk üç sətri kifayət edir. Agent və emal növləri komisyon ticarətində və istehsalda, aksiz növü içki və tütün dövriyyəsində lazım olur.

Müddətlərin bir hissəsi 2026-cı il yanvarın 1-dən dəyişib və köhnə vərdişlə işləyənlər məhz burada yanılırlar. Vergi Xidmətinin 2026-cı il flayerində üç yenilik var. Beynəlxalq daşımada qaimə daşıma başlananadək göndərilir (71-1.1.3-1). Müntəzəm və daimi əsaslarda göstərilən xidmətlərdə o, hər təqvim ayı üçün xidmət başlananadək təqdim olunur (71-1.1.3-2).

Avans qaiməsi əvvəllər pul alınan gün yazılırdı, indi avans alınanadək yazılmalıdır. Mal sonradan veriləndə adi təqdim etmə qaiməsi göndərilir və orada avans qaiməsinin seriyası və nömrəsi göstərilir (Qaydalar, 2.17-3, 2.4.8).

Məcəllə müntəzəm və daimi xidmətlərin siyahısını vermir. Aylıq abunə ilə işləyən, məsələn, icarə və ya texniki xidmət haqqı alan sahibkarlar öz müqavilələrinin bu bəndə düşüb-düşmədiyini mühasiblə dəqiqləşdirməlidirlər, çünki fərq qaimənin ayın əvvəlində və ya sonunda yazılmasındadır.

Elektron qaimə necə yazılır və göndərilir?

E-qaimə yazmaq üçün ayrıca proqram lazım deyil, iş yeni portalda, yəni new.e-taxes.gov.az ünvanındakı İnternet Vergi İdarəsində görülür. Aşağıdakı addımlar Vergi Xidmətinin Elektron qaimə-faktura altsistemi üçün istifadəçi təlimatından götürülüb və ən çox yazılan növə, malların, işlərin və xidmətlərin təqdim edilməsinə aiddir.

1. Kabinetə gücləndirilmiş elektron imza ilə daxil olun. Təlimat bu modul üçün ASAN İmza və SİMA Token-i adlandırır.
2. E-qaimə-fakturalar bölməsində Təqdim etmə menyusunu açın və qaimənin növünü seçin.
3. Növü sətrində cari seçin, Qəbul edən sətrinə alıcının VÖEN-ini və ya adının ən azı 5 simvolunu yazın. Sistem alıcını tapıb məlumatlarını özü gətirir.
4. Davam et düyməsindən sonra açılan cədvəldə hər mal və ya xidmət üçün ad, kod, ölçü vahidi, miqdar və vahidin qiymətini doldurun. Məbləğləri və ƏDV-ni proqram hesablayır.
5. Əsas sətrində qaimənin söykəndiyi sənədi, məsələn, müqaviləni və ya təhvil-təslim aktını göstərin.
6. İmzala və göndər düyməsini basın. Sistem qaiməyə seriya və nömrə verir və onu alıcının kabinetinə ötürür. Hələ hazır deyilsinizsə, Qaralamada saxla və çıx düyməsi sənədi Qaralamalar qovluğunda saxlayır.

Cədvəldə 17 sütun var və bir qaimədə həm mal, həm xidmət gedirsə, təlimat onları ayrı sətirlərdə yazmağı tələb edir. Qaimənin göndərildiyi tarix imzalanıb yola salındığı gündür (Qaydalar, 2.8), məbləğlər yalnız manatla göstərilir (2.7).

Alıcılar gələn sənədi Gələnlər qovluğunda görürlər və 5 gün ərzində ya təsdiqləyir, ya da düzəliş üçün qaytarırlar (3.3). Susmaq razılıq sayılır, çünki həmin müddətdə baxılmayan cari qaimələri proqram özü təsdiqləyir (3.4). Satıcılar nəticəni Göndərilənlər qovluğundakı statusdan izləyirlər, orada Təsdiq gözləyir yazısı Təsdiqləndi və ya Düzəlişə qaytarıldı ilə əvəz olunur.

Portalın girişsiz açılan hissəsinə özümüz baxdıq. İstifadəçi təlimatları səhifəsində E-qaimə fakturalar başlığı altında dörd təlimat qrupu durur. Yeni qaimə təlimatı Təqdim etmə menyusunda 9, Qaytarma menyusunda 3 növ sayır və cəm Məcəllədəki on iki növlə üst-üstə düşür. Açıq xidmətlər siyahısında 17 xidmət saydıq, heç biri qaimə tərtib etmir, yəni imzasız bu iş görülmür. Çox qaimə yazanlar üçün təlimat məlumatları paket şəklində yükləmək imkanını da qeyd edir.

E-qaimə üçün mal və xidmət kodları haradan götürülür?

Qaimənin üçüncü sütunu kod istəyir. Mal satılanda mal kodu, iş görüləndə və xidmət göstəriləndə xidmət kodu yazılır. Vergi Xidməti 2020-ci ilin fevralında bir sahibkarın sualına verdiyi cavabda yazıb ki, bu kodlar Dövlət Statistika Komitəsinin müəyyən etdiyi «Malların, iş və xidmətlərin kodları»na uyğun təsnifləşdirilir (suallar və cavablar bazası, ID 797).

E-qaimə üçün mal kodları siyahısının rəsmi ünvanı Vergi Xidmətinin e-Qaimə-faktura səhifəsidir. Oradakı link köhnə portaldakı Excel faylına aparmalıdır, bizdə isə fayl əvəzinə yeni portalın ana səhifəsi açıldı. Faylın İnternet Arxivində saxlanan 13 aprel 2025-ci il surətində 11,640 kod var və hamısı on rəqəmlidir.

Kodların 9,956-sı mallara aiddir. Onların ilk iki rəqəmi xarici iqtisadi fəaliyyətin mal nomenklaturasındakı (XİF MN) qruplar kimi düzülüb, məsələn, 02 ilə başlayanlar ət, 84 ilə başlayanlar maşın və avadanlıqdır.

Qalan 1,684 sətir iş və xidmət kodlarıdır və hamısı 99 ilə başlayır. 9969202300 mühasibat uçotu sahəsində xidmətlərin, 9974301130 yazılı tərcümənin kodudur.

Kabinetin içində kodun necə axtarıldığını yoxlaya bilmədik, ora yalnız imza ilə girilir. Arxivdəki surət köhnə ola bilər, ancaq siyahının necə qurulduğunu göstərir.

Səhv kodun nəticəsi barədə həmin cavabda deyilir ki, mal kodunun səhv göstərilməsi maliyyə sanksiyasına səbəb olmasa da, yanlış məlumat kimi qiymətləndirilib nəzarətin gücləndirilməsinə əsas verə bilər. Malın adına münasibət daha sərtdir. Qaydaların 2.18-ci bəndi «mallar» və «tikinti materialları» kimi ümumiləşdirilmiş adları qadağan edir.

Adların niyə vacib olduğu Vergi Xidməti rəisinin müavini Samirə Musayevanın 2026-cı il oktyabrın 20-dəki çıxışından görünür. O bildirib ki, kassa çeklərində, gömrük bəyannamələrində və elektron qaimələrdə malların müxtəlif adlarla göstərilməsi hallarının təhlili planlaşdırılır. Deməli, idxalda bir adla keçən, qaimədə başqa adla satılan mallar bu təhlilin birbaşa hədəfidir.

Səhv gedən e-qaimə necə düzəldilir və ləğv olunur?

Qaydalar səhvin növünə görə üç yol verir və hər birində qarşı tərəfin təsdiqi lazımdır.

Qaimədəki məlumat təhvil-qəbul və ya üzləşmə aktı ilə tutmayanda satıcılar düzəliş edirlər. Bunun üçün növbəti ayın 20-dək vaxt var, seriya və nömrə dəyişmir. Alıcı düzəlişi göndərildiyi ayın son gününədək təsdiqləməsə, o, edilməmiş sayılır (3.6).

Ləğv daha kobud səhvlər üçündür. Alıcının VÖEN-i səhv yazılanda, eyni əməliyyata iki qaimə gedəndə və ya əməliyyat baş tutmayanda satıcı qaiməni ləğvə göndərir və səbəbini göstərir (3.8). Alıcı ayın son gününədək təsdiqləməsə, qaimə ləğv edilməmiş qalır (3.9).

Endirim və bahalaşma 163-cü maddə üzrə ayrıca qaimə ilə rəsmiləşir. Bu qaimədə miqdara toxunulmur, yalnız qiymət dəyişir (2.11). Təlimat belə dəqiqləşdirməyə ilk qaimənin təsdiqləndiyi gündən 3 il vaxt verir.

Mal geri qayıdanda sənədi alıcılar yazırlar. Qaytarma qaiməsini malı qaytaran tərəf tərtib edib ilk satıcıya göndərir (2.10) və satıcı onu ay bitənədək təsdiqləməlidir. Ləğvə göndərilən qaimədə sonradan düzəliş aparmaq olmur, o, yalnız ləğv olunub yenidən yazılır (3.10).

ƏDV əvəzləşdirməsi qaimədən başlayır

ƏDV ödəyicisi olan alıcılar üçün qaimə həm də vergini əvəzləşdirməyin əsasıdır. Məcəllənin 175.1.1-ci maddəsi əvəzləşdirmənin vaxtını alınmış elektron qaimə-faktura üzrə malın dəyərinin və ona düşən verginin tam ödənildiyi günə bağlayır. Qaimədəki vergi satıcının bank hesabına yox, ayrıca ƏDV depozit hesabına köçürülür və bunun üçün malın pulu ödənilən gündən bir iş günü vaxt var (175.1.3). 18%-lik dərəcənin, 200,000 ₼-lıq qeydiyyat həddinin və depozit hesabının necə işlədiyi ƏDV haqqında yazımızda hesablarla verilib.

Qəbzlər, çeklər, nağd əməliyyatların sənədləri və Qaydalara uyğun tərtib olunmayan qaimələr əvəzləşdirməyə əsas vermir (175.9).

Ayrıca elektron vergi hesab-fakturası artıq yazılmır. Onu tənzimləyən 176-cı maddə 29 noyabr 2019-cu il tarixli qanunla ləğv edilib və o vaxtdan ƏDV məbləği qaimənin öz sütununda gedir.

Qaiməsiz mal nəyə başa gəlir?

«Qaiməni satıcı yazmalı idi, mən niyə ödəyim?» deyən alıcılara 58.8.2-ci maddə cavab verir. Məcəllə sanksiyanı iki tərəfə ayrıca yazır və satıcılar qaimə verməli olduqları malı onsuz təqdim etdiklərinə görə, alıcılar anbarlarındakı malın sənədi olmadığına görə ödəyirlər.

Pozuntu	Kimə yazılır	Təqvim ilində 1-ci, 2-ci və 3-cü dəfə	Maddə
Malın e-qaiməsiz təqdim edilməsi; topdansatış obyektindən və ya anbardan malın pərakəndə satış kimi rəsmiləşdirilməsi	satıcıya	satış qiymətinin 10%, 20%, 40%-i	58.13
Sahiblikdə olan malın alışını təsdiqləyən sənədin olmaması	alıcıya	malın dəyərinin 10%, 20%, 40%-i	58.8.2
Aksizli malın öz obyektləri arasında qaiməsiz daşınması	istehsalçıya, idxalçıya	hər əməliyyat üçün 100 ₼	58.13-1

Mənbə: Vergi Məcəlləsinin 58-ci maddəsi, e-qanun.az, noyabr 2026.

Fərz edək ki, topdansatışçı ilin ilk pozuntusunda mağazaya 3,000 ₼-lıq malı qaiməsiz verib və operativ nəzarət bunu hər iki tərəfdə aşkarlayıb.

• Satıcının sanksiyası: nümunədəki satış qiymətinin, yəni 3,000 ₼-ın 10%-i 300 ₼ edir.
• Mağazanın sanksiyası: nümunədə malın alış qiyməti də 3,000 ₼-dır, onun 10%-i daha 300 ₼ edir.
• Eyni il üçüncü dəfə: dərəcə 40%-ə qalxır və nümunədəki hər tərəf 1,200 ₼ ödəyir.

Alıcı üçün malın dəyəri alış qiymətidir, onu müəyyən etmək mümkün olmayanda topdansatış bazar qiyməti götürülür (58.16). İstehsalçıların özlərinin istehsal etdikləri hazır məhsula bu sanksiya tətbiq edilmir (58.8.2).

Yoxlama başlanandan sonra tələsik yazılan qaimələr vəziyyəti xilas etmir. 58.17-ci maddə deyir ki, vergi nəzarəti tədbiri başlandıqdan sonra tərtib edilən sənədlər nəzərə alınmır və sanksiya tətbiq olunur. Yazılan sanksiya vaxtında ödənilməyəndə borca çevrilir və sahibkarlar onu vergi borcunu yoxlayanda görürlər.

Əks istiqamətdə də risk var. Mal və ya xidmət olmadan yazılan qaimə Məcəllədə əmtəəsiz əməliyyat adlanır (13.2.81), belə sənəd xərci təsdiqləmir (109.9) və ƏDV-ni əvəzləşdirməyə əsas vermir (175.11).

İnvoys nədir və e-qaimədən nə ilə fərqlənir?

İnvoys xarici ticarətdə satıcının alıcıya göndərdiyi hesab-fakturadır. Vergi Məcəlləsi də onu bu adla çəkir, idxal olunmuş malın sənədi kimi idxal gömrük bəyannaməsini və ona bağlı hesab-fakturanı (invoys) göstərir (58.8). Qeyri-rezidentlərə göstərilən xidmətlər də Məcəllədə hesab-faktura (invoys) əsasında göstərilən xidmətlər kimi keçir (218.6.2).

Göstərici	E-qaimə	İnvoys
Kimə yazılır	Azərbaycanda vergi uçotunda olan alıcıya	xarici alıcıya; idxalda xarici satıcıdan gəlir
Harada tərtib olunur	İnternet Vergi İdarəsində, elektron imza ilə	satıcının öz blankında və ya proqramında
Forma	Qaydaların əlavələri ilə sabitdir	Məcəllə forma müəyyən etmir
Valyuta	yalnız manat (Qaydalar, 2.7)	müqavilənin valyutası
Qarşı tərəfin təsdiqi	kabinetdə, 5 gün ərzində	nəzərdə tutulmayıb

İnvoys nümunəsi axtaranlara hazır dövlət blankı göstərə bilmərik, çünki Məcəllə bu sənədin formasını müəyyən etmir. Ticarət praktikasında sənəddə adətən bu sətirlər olur:

• tərəflərin adı, ünvanı, vergi nömrəsi;
• invoysun nömrəsi və tarixi, istinad etdiyi müqavilə;
• malın və ya xidmətin təsviri, miqdarı, vahidin qiyməti;
• cəmi məbləğ və valyuta;
• mal üçün çatdırılma şərti və mənşə ölkəsi;
• ödəniş şərti və bank rekvizitləri.

Xaricdən mal gətirən sahibkarlar malı gömrükdən invoys və bəyannamə ilə keçirir, sonra onu yerli mağazalara elektron qaimə ilə satırlar, yəni bir malın yolunda hər iki sənəd olur. Gömrük və daşıma tərəfi logistika yazısında ayrıca açılıb.

E-qaimə yazanların ən çox ilişdiyi yerlər

Aşağıdakı hallar Qaydaların və təlimatın özündən çıxır.

• Gələnlər qovluğuna baxılmır. Təchizatçının səhv məbləğlə göndərdiyi qaimə 5 gündən sonra təsdiqlənmiş olur və onu ləğv etmək üçün artıq qarşı tərəfin razılığı lazımdır.
• Sənəd ayın son günü göndərilir. Qaytarma, dəqiqləşdirmə, düzəliş və ləğv ay bitənədək təsdiqlənməlidir, ayın 31-də axşam gedən sənədi alıcı həmin gün açmasa, o, qüvvəyə minmir.
• Alıcı fəaliyyətini dayandırıb. Belə alıcıya göndərilən qaimə ay bitənədək təsdiqlənməsə, proqram onu ləğv edir və göndərilməmiş sayır (3.13).
• Qiymət dəqiqləşdirməsində toxunulmayan mallar cədvəldə qalır. Təlimat xəbərdar edir ki, sistem ilk qaimənin bütün sətirlərini özü gətirir və dəyişməyən mallar cədvəldən silinməsə, yeni qaimədə onlar da dəyişdirilmiş sayılacaq.

Vergi Xidməti bu sahədə dəyişiklik də hazırlayır. 2026-cı il oktyabrın 30-da keçirilən «Vergi və hesabatlılıq» işçi qrupunun iclasında iştirakçılara qaimələrdəki uyğunsuzluqlar barədə ödəyicilərin əvvəlcədən məlumatlandırılması və ƏDV bəyannamələrinin qabaqcadan doldurulması layihəsi haqqında məlumat verilib. Yeniliyin kabinetdə necə görünəcəyi açıqlamada yazılmayıb.

Bu siyahıdakı işlərin çoxu izləmə tələb edir. Hansı qaimənin neçə gündür təsdiq gözlədiyini və ay bitməmiş nəyin bağlanmalı olduğunu kimsə hər gün bilməlidir. Belə izləmə kiçik biznesdə süni intellektin öhdəsindən gəldiyi işlərdəndir. Kabinetdən endirilən qaimə siyahısını bank çıxarışı ilə tutuşduran və müddəti yaxınlaşan sənədləri xatırladan köməkçini qurmaq KURS: AI Agent & YouTube biznesi proqramındakı biznes proseslərinin avtomatlaşdırılması mövzusuna aiddir. Qaiməni imzalamaq imza sahibinin öz işi olaraq qalır.

Ayda yüzlərlə sənədi olan sahibkarlar bu işi kənara da verirlər, belə xidmətin necə qurulduğu onlayn mühasibat xidməti ideyasında yazılıb.

Hesabın əsası

• Növlərin sayı: portalın təlimatında Təqdim etmə menyusunda 9, Qaytarma menyusunda 3 növ var, 9 + 3 = 12, Məcəllənin 71-1.5.1–71-1.5.12-ci maddələrində də 12 növ sayılır.
• Kod siyahısı, arxiv surəti: 13 aprel 2025-ci il surətində 9,956 mal kodu və 1,684 iş və xidmət kodu var, 9,956 + 1,684 = 11,640.
• Satıcının sanksiyası, nümunə: 3,000 × 0.1 = 300 ₼.
• Alıcının sanksiyası, nümunə: 3,000 × 0.1 = 300 ₼.
• Üçüncü pozuntu, nümunə: 3,000 × 0.4 = 1,200 ₼.
• Portala baxış: portalın açıq hissəsini və kod faylının linkini 10 noyabr 2026-da açmışıq.