Kafe açmaq: dönərxanadan kiçik kafeyə, sənədlər və xərc

Kafe açmaq istəyənlər çox vaxt küçəyə pəncərəsi açılan kiçik dönərxanadan başlayırlar. Orada bir-iki nəfər, 10–25 m² yer, bir dönər aparatı və çatdırılma tətbiqləri olur. Növbəti pillə 30–60 yerlik kafedir, orada artıq mətbəx, ofisiantlar və aylıq maaş cədvəli olur. Aşağıda iki pillənin ayrıca hesabı verilib və rəqəmlər yan-yana qoyulanda böyük zalın niyə daha riskli olduğu görünür.

Dönərxana açmaq neçəyə başa gəlir?

Ən ucuz yol hazır avadanlığı ilə kirayəyə verilən nöqtədir. Belə elanlarda aparat, toster, soyuducu və bəzən moped də kirayəyə daxildir: Biləcəridə köz aparatlı küçə köşkü ayda 350 ₼, mərkəzdə qaz və işığı icarə haqqına daxil olan dönər pəncərəsi 500 ₼, Wolt çantası və mopedi ilə verilən başqa bir nöqtə 490 ₼ istəyir. Dönərxana icarəyə verilir elanlarının bahalı ucunda Xırdalanda yol kənarındakı tam təchizatlı yer 1,500 ₼-dır.

Boş yer tutulanda avadanlığı ikinci əldən dəst kimi almaq olur. Bağlanan dönərxanalar dörd gözlü aparatı, tosteri, soyuducunu, kamera sistemini və altı masa dəstini birlikdə 1,100–2,200 ₼-a satırlar. Lalafo.az elanlarında ayrı-ayrı əşyaların qiymətləri belədir:

• işlənmiş dönər aparatı 270–480 ₼, qutusunda yeni Remta 330–800 ₼, alt motorlu Ersöz 1,800 ₼;
• köz dönəri üçün manqal 450–850 ₼, dönər çörəyi üçün toster 260 ₼;
• fritöz 100–200 ₼, içkilər üçün vitrin soyuducu 220–700 ₼;
• kassa ilə POS-u bir qurğuda birləşdirən aparat 245 ₼-dan.

Lalafo.az-ın dönər elanlarını 12 noyabrda vərəqləyəndə işləyən biznes kimi satılan nöqtələrin qiyməti 4,500 ₼-dan 15,000 ₼-a qədər idi. Bunlardan biri məktəb və bağça yanında gündə 12–15 kq dönər getdiyini yazıb 4,500 ₼ istəyirdi, İnşaatçılar metrosu yanındakı kababxana-dönərxana gündəlik dövriyyəni 250–400 ₼ göstərib 15,000 ₼ qiymət qoymuşdu. Nəzərə alın ki, bu rəqəmləri satıcılar özləri yazır və hazır biznes dönərxana alanda onlar kassa çeki, bank çıxarışı ilə yoxlanmalıdır. Hansı sənədlərin istənəcəyi hazır biznes almaq haqqında yazıda sadalanıb.

Bir dürümdən nə qalır?

Dönər ətini özünüz marinad etməyə də bilərsiniz, tədarükçülər şişə vurulmuş hazır şiş satır. Belə elanların birində toyuq şişinin kiloqramı 6.7–7 ₼, mal ətindən şiş 11–12 ₼-dır (avqust 2026). Bir kiloqram toyuq şişindən səkkiz dürüm çıxır desək, hər dürümə 0.84 ₼-lıq ət düşür. Lavaş, sous, tərəvəz, kartof və qablaşdırma ilə dürümün maya dəyəri 1.70 ₼ olur. Lavaşı hazır almaq əvəzinə öz təndirini qurmaq ayrıca işdir və ona təndirxana açmaq kartı baxır.

Satış qiymətinə Wolt menyuları baxmaq üçün rahat yerdir. Nərimanovdakı KÖZ Halil Usta lavaşda toyuq dönərini 4.40 ₼-a, Maydonoz Doner kiçik toyuq dürümünü 7.50 ₼-a satır. 4.40 ₼-lıq dürümdə xammal qiymətin 39%-ini aparır. Menyunun food cost-u bu paya deyilir və kafe menyusundakı hər yemək üçün ayrıca hesablanır.

Çatdırılma tətbiqləri bu hesaba ayrıca pay qoyur. Wolt Azərbaycanda restoran komissiyasını açıq dərc etmir, Qazaxıstanda isə Finratings.kz-ın avqust 2026 icmalı şirkətin öz nümunə hesab-fakturasında 20%, Glovo-nun tərəfdaş səhifəsində çatdırılma üçün 30% göstərir. Bizim hesabda satışın beşdə biri tətbiqdən gəlir və ondan 25% komissiya tutulur.

Tək ustanın ayında 26 iş günü var. Gündə 20 dürüm satılanda xərclərdən sonra ~550 ₼ qalır. Gündə 50 dürümdə bu məbləğ ~2,340 ₼-a çatır və sahibin öz zəhməti də bunun içindədir. Zəif ayda öz nöqtəniz sizə muzdlu dönərçinin maaşından az qoyur, çünki elanlarda təcrübəli ustalar gündə 50 ₼ alırlar və 26 gündə bu 1,300 ₼ edir.

Dönərçi tələb olunur: usta tutmaq, yoxsa özünüz kəsmək?

Dönərçi tələb olunur elanlarında haqq çox vaxt günlə yazılır. Füzuli küçəsindəki Mr.Doner & Coffee həftədə 6 gün, 12:00-dan 23:30-dək iş üçün gündə 50 ₼ və rəsmi iş təklif edir, Sahil qəsəbəsindəki Firdevs Dönər Evi də 50 ₼ yazıb tək spiralda gündə 30 kq ət kəsməyi şərt qoyur. Yeni açılan nöqtələr 30–35 ₼ yazır. Boss.az-da 28 May metrosu yanındakı ailəvi restoran dönər ustasının köməkçisinə 450–550 ₼ və rəsmi qeydiyyat vəd edir.

«Usta onsuz da nağd istəyir, müqavilə nəyə lazımdır?» sualına Vergi Xidmətinin yoxlamaları cavab verir. 2021-ci ildə Xətai rayonunda iki restoranda 28 nəfərin əmək müqaviləsi olmadan işlədiyi üzə çıxıb və hər iki sahibkar barədə materiallar hüquqi qiymət üçün hazırlanıb. Özəl sektorda müqavilə elektron sistemdə bağlanır və həftəlik iş vaxtı 40 saatdır, bunu Əmək Məcəlləsi bələdçisi maddə-maddə izah edir. Gündə 11 saat açıq olan dönərxana usta tutursa, ona iki növbə lazım olur. Ayda maaşın minimum əmək haqqından, yəni 400 ₼-dan az ola bilməyəcəyi də müqaviləyə yazılan rəqəmə təsir edir.

Kafe açmaq üçün obyekt: arenda obyekt kafe elanlarında nəyə baxmaq lazımdır?

Tap.az-da kafe, restoran və iaşə yeri kimi təqdim olunan 248 elanın aylıq medianı 2,000 ₼ idi, bu rəqəm obyekt icarəsi haqqında yazıdakı sayımdan götürülüb. Lalafo-da kafe icarəyə verilir elanlarında yol kənarında ayrıca tikili kafe 800 ₼, iaşə üçün hazır kiçik zal 450 ₼, əvvəl kafe kimi işləmiş obyekt 2,200 ₼, Nəsimidə 150 m²-lik tam təmirli yer 3,500 ₼-dır.

Kafe restoran icarəyə verilir elanlarında qiymətdən əvvəl bunlar yoxlanır:

• qaz xətti, üç fazalı elektrik və aspirasiya üçün çıxış: bir satıcı üç faza xəttinin çəkilməsinə 1,500 ₼ verdiyini yazır;
• yuyulan döşəmə və divar örtüyü, axar su və kanalizasiya;
• sahənin çıxarışda qeyri-yaşayış kimi keçməsi;
• depozit, vasitəçi haqqı və kirayənin artım şərti;
• əvvəlki kafedən qalan avadanlığın siyahısı və vəziyyəti müqaviləyə əlavədə.

40 yerlik kafenin bir ayı rəqəmlərlə

Bizim modeldə Bakıda 2,000 ₼-a kirayə götürülən 100 m²-lik kafe var, zal 70 m²-dir. Menyuda dönər, isti yeməklər və salatlar satılır, alkoqol satışı yoxdur. Kafe gündə 12 saat açıqdır və bunu 40 saatlıq həftə ilə idarə etmək üçün səkkiz nəfər lazımdır. Bunlar iki aşpaz (boss.az-da Zakuska aşpaza 800–850 ₼ yazır), iki köməkçi, Burger.az-ın elanındakı kimi 600 ₼-a iki ofisiant, Ajdahadoner-in elanındakı kimi 500 ₼-a kassir və bir qabyuyandır. İşəgötürənin sosial, tibbi və işsizlik sığortası ilə bu heyət ayda ~5,930 ₼ edir.

Zərər ayda ~16,500 ₼ dövriyyədə bağlanır və il üzrə bu, təxminən 200,000 ₼ deməkdir. Təsadüf elə gətirib ki, vergi rejiminin dəyişdiyi hədd də bu rəqəmdir. DVX-nin 2026 bukletinə görə ardıcıl 12 ayın istənilən ayında dövriyyəsi 200,000 ₼-ı keçən iaşə müəssisələri sadələşdirilmiş vergidə qalanda 2% əvəzinə 8% ödəyirlər, kassaya inteqrasiya olunmuş POS-la alınan pulda isə 2026-dan üç il müddətinə 6%.

Başqa yol ƏDV qeydiyyatıdır, onun həddi və hesabı ƏDV haqqında yazıda verilib. Hansı yol seçilsə də, 40 yerlik zal həddi keçəndən sonra da dar marja ilə işləyir, çünki 22,000 ₼-lıq ayda 2% ilə 440 ₼ olacaq vergi həddi keçəndən sonra 1,452 ₼-dır. Hazır biznes bələdçisindəki 9,000 ₼ dövriyyəli kiçik kafe iki işçi ilə sahibinə daha çox qoyur, çünki onun maaş cədvəli kiçikdir.

Başlanğıc ~29,600 ₼-dır, bunun 10,500 ₼-ı zalın kosmetik təmiridir (1 m² üçün 150 ₼). Yaxşı ildə pul ~14 ayda qayıdır. Banklarda girovsuz kreditin illik 14–17%-dən başladığını nəzərə alsaq, borcla açılan kafenin ilk il qazancının bir hissəsi faizə gedir. Bankların şərtlərini biznes krediti səhifəsində müqayisə etmək olar. Hazır brendin resepti və sistemi ilə açmaq da bir yoldur, onun pauşal ödənişi və royaltisi franşiza kartında hesablanıb.

Kafe açmaq üçün lazım olan sənədlər hansılardır?

«Qida təhlükəsizliyi haqqında» Qanun (523-VIQ, 2023-dən qüvvədədir) iaşə obyektinə müştəriyə yemək verməyi yalnız qeydiyyatdan və ya təsdiqdən sonra icazə verir (maddə 19.2), qeydiyyatsız işləmək isə qadağandır (24.11). AQTA-nın sahibkarlara izahı aşağı riskli məhsullar üçün qeydiyyatın avtomatik və rüsumsuz olduğunu, yüksək riskli məhsullar üçün təsdiqin yoxlama ilə verildiyini, mikro və kiçik sahibkarlara təsdiqin pulsuz, orta və iri subyektlərə 150 ₼ olduğunu yazır. Kafe açmaq üçün nə lazımdır sualına sənəd siyahısı ilə cavab belədir:

1. VÖEN: fərdi sahibkar və ya MMC, addımlar şirkət açmaq bələdçisindədir, vergi rejimini isə mühasiblə seçmək daha etibarlıdır.
2. AQTA-da obyektin qeydiyyatı və ya təsdiqi, menyudakı ət və süd məhsullarının hansı qrupa düşdüyünü 1003 Çağrı Mərkəzi deyir.
3. HACCP prinsiplərinə əsaslanan daxili nəzarət (19.3), məsələn temperatur jurnalı, xammalın mənşə sənədləri, təmizlik qrafiki.
4. Qida ilə işləyən hər işçinin ilkin və dövri tibbi müayinəsi və gigiyena təlimi (22.1–22.2).
5. Kassa aparatı və POS-terminal, çünki ayda orta hesabla 2,000 ₼-dan çox satan obyekt kartla ödənişi qəbul etməlidir (DVX, aprel 2025), kartla ödənişdən imtina ilk dəfə 1,000 ₼, sonra 3,000 və 6,000 ₼ sanksiya ilə bitir.
6. Hər işçi ilə elektron əmək müqaviləsi.

Yanğın təhlükəsizliyi, yəni yanğınsöndürənlər, təxliyə planı və qaz avadanlığına baxış barədə tələbləri açılışdan əvvəl Fövqəladə Hallar Nazirliyinin Dövlət Yanğın Nəzarəti Xidmətindən yazılı soruşmaq lazımdır. Kafeyə evdən desert verən tədarükçülərin AQTA tərəfi evdə tort biznesi kartında yazılıb.

AQTA yoxlamalarında dönərxanalarda nə tapılıb

«Kiçik köşkü kim yoxlayacaq?» deyə düşünənlər üçün rəqəmlər var. AQTA 2024-cü ildə ölkə üzrə 310 dönərxananı yoxlayıb və 14 avqust məlumatında yalnız birinin vəziyyətini qənaətbəxş sayıb. Laboratoriyaya göndərilən 294 nümunənin 64-ündə E. coli, birində Listeria, mal əti dönəri kimi satılan bir nümunədə isə toyuq DNT-si çıxıb. 21 müəssisənin işi dayandırılıb, 16 obyektdə işçilər işdən kənarlaşdırılıb.

Kafelərdə yoxlamanın nəyə baxdığını AQTA-nın 21 aprel 2026-cı il Beyləqan məlumatı yaxşı göstərir. Kənddəki kafe qida təhlükəsizliyi qeydiyyatından keçməmişdi. Orada saxlama temperaturuna əməl olunmur, su filtrdən keçmir, mətbəxin döşəməsi və divarı yuyulan materialla üzlənməyib, soyuducu rəfləri paslanıb, havalandırma yoxdur, işçilər tibbi müayinədən keçməyib. Obyektin işi nöqsanlar aradan qalxanadək məhdudlaşdırılıb.

Siyahıdakı nöqsanların çoxu açılışdan əvvəl təmirdə həll olunur. Paslanmayan polad masalar, üzlük və aspirasiya smetaya əvvəlcədən yazılanda sonradan obyekti bağlayıb yenidən təmir etmək lazım gəlmir.

Kiçik iaşə ideyalarının manatla hesabını e-poçtla almaq üçün AZERBUSINESS bülleteninə abunə olun.

Hesabın əsası

• Bir dürümün xammalı: toyuq şişi 6.7 ₼ ÷ 8 dürüm = 0.84 ₼; 0.84 + lavaş 0.35 + sous, tərəvəz və kartof 0.36 + qablaşdırma 0.15 = 1.70 ₼. Food cost 1.70 ÷ 4.40 ≈ 0.39, yəni 39%.
• Dönər nöqtəsinin sabit xərci: kirayə 500 (qaz və işıq daxil) + telefon, təmizlik, bıçaq itiləmə və xırda alışlar 100 + minimum sığorta 76 (60 sosial, 16 tibbi) = 676 ≈ 680 ₼. Hər dürümə dəyişən xərc: xammal 1.70 + qiymətin 7.75%-i (komissiya 5%, POS 0.75%, vergi 2%) 0.34 = 2.04 ≈ 2 ₼.
• Zəif ay, gündə 20 dürüm: 20 × 26 = 520 dürüm × 4.40 = 2,288 ₼. Xammal 520 × 1.70 = 884 ₼, komissiya 2,288 × 20% × 25% = 114.40 ₼, POS 2,288 × 50% × 1.5% = 17.16 ₼, vergi 2,288 × 2% = 45.76 ₼, kirayə və digər 600 ₼, sığorta 60 + 16 = 76 ₼ (2,288 × 2% = 45.76 minimumdan azdır). 2,288 − 884 − 114.40 − 17.16 − 45.76 − 600 − 76 = 550.68 ≈ 550 ₼.
• Yaxşı ay, gündə 50 dürüm: 50 × 26 = 1,300 × 4.40 = 5,720 ₼. Xammal 2,210 ₼, komissiya 286 ₼, POS 42.90 ₼, vergi 114.40 ₼, kirayə və digər 600 ₼, sığorta 5,720 × 2% = 114.40 + 16 = 130.40 ₼. 5,720 − 2,210 − 286 − 42.90 − 114.40 − 600 − 130.40 = 2,336.30 ≈ 2,340 ₼.
• Dönər nöqtəsinin kapitalı: avadanlıqlı yerdə depozit 500 + ilk ay 500 + elektrik dönər kəsən 200 + ilk xammal 300 + kassa-POS 245 + menyu lövhəsi 100 = 1,845 ≈ 1,850 ₼. Boş yerdə ikinci əl dəst 1,100 + aspirator 150 + depozit və ilk ay 2 × 400 = 800 + kassa-POS 245 + ilk xammal 300 + lövhə 100 = 2,695 ≈ 2,700 ₼.
• Dönər nöqtəsinin geri qaytarması: 1,845 ÷ 2,336 ≈ 0.8 ay, 2,695 ÷ 551 ≈ 4.9 ay.
• Muzdlu dönərçi: 50 ₼ × 26 gün = 1,300 ₼.
• Kafenin heyəti: işəgötürənin payı 44 + (maaş − 200) × 15% sosial, 2% tibbi, 0.5% işsizlik. Aşpaz 850 + 141.50 + 17 + 4.25 = 1,012.75 ₼, ikisi 2,025.50; köməkçi 550 + 96.50 + 11 + 2.75 = 660.25 ₼, ikisi 1,320.50; ofisiant 600 + 104 + 12 + 3 = 719 ₼, ikisi 1,438; kassir 500 + 89 + 10 + 2.50 = 601.50 ₼; qabyuyan 450 + 81.50 + 9 + 2.25 = 542.75 ₼. Cəmi 2,025.50 + 1,320.50 + 1,438 + 601.50 + 542.75 = 5,928.25 ≈ 5,930 ₼.
• Kafenin digər sabit xərci: kirayə 2,000 + kommunal 700 + reklam 236 (200 ₼ və 18% ƏDV) + təmir, qab-qacaq, internet və kassa operatoru 400 = 3,336 ₼. Heyətlə birlikdə 5,928.25 + 3,336 = 9,264.25 ≈ 9,300 ₼.
• Zəif il: xammal 14,000 × 35% = 4,900; komissiya 14,000 × 15% × 25% = 525 və POS 14,000 × 70% × 1.5% = 147, cəmi 672; vergi 14,000 × 2% = 280; sahibin sığortası 14,000 × 2% = 280 + 16 = 296. 14,000 − 4,900 − 5,928.25 − 3,336 − 672 − 280 − 296 = −1,412.25 ≈ −1,410 ₼.
• Yaxşı il: 22,000 × 12 = 264,000 ₼ ildə, hədd keçilir. Xammal 7,700; komissiya 825 + POS 231 = 1,056; vergi 22,000 × 70% × 6% = 924 + 22,000 × 30% × 8% = 528, cəmi 1,452; sahibin sosial sığortası 400 ₼-lıq yuxarı həddə çatır, 400 + 16 = 416. 22,000 − 7,700 − 5,928.25 − 3,336 − 1,056 − 1,452 − 416 = 2,111.75 ≈ 2,110 ₼. Hədd olmasaydı vergi 22,000 × 2% = 440 ₼ olardı.
• Zərərsizlik nöqtəsi (2% vergi ilə): dövriyyədən 35% + 3.75% + 1.05% + 2% vergi + 2% sığorta = 43.8% gedir; (9,264.25 + 16) ÷ (1 − 0.438) ≈ 16,513 ≈ 16,500 ₼ ayda; 16,500 × 12 = 198,000 ₼ ildə.
• Kafenin kapitalı: depozit və ilk ay 2 × 2,000 = 4,000 + vasitəçi 2,000 × 30% = 600 + zal təmiri 70 × 150 = 10,500 + qaz plitəsi 600 + dörd qapılı soyuducu 1,750 + dondurucu 450 + iki fritöz 240 + dönər aparatı 800 + toster 260 + aspirasiya 650 + vitrin soyuducu 700 + on masa dəsti 10 × 490 = 4,900 + qab-qacaq və iş masaları 1,500 + kassa-POS 245 + lövhə 150 + üç ay reklam 3 × 236 = 708 + ilk xammal 1,500 = 29,553 ≈ 29,600 ₼.
• Kafenin geri qaytarması: 29,600 ÷ 2,110 ≈ 14 ay.
• Qeyd: gündəlik dürüm sayı, səkkiz dürümlük kiloqram, lavaş, sous və qablaşdırma qiyməti, satışın beşdə birinin tətbiqdən gəlməsi və 25% komissiya, kartla ödənişin payı və POS haqqı 1.5%, kafenin dövriyyəsi, 35% xammal payı, kommunal 700 ₼, qab-qacaq 1,500 ₼ və xırda xərclər bizim fərziyyəmizdir. Elanlardakı maaşlar ümumi məbləğ kimi götürülüb. Qiymətlər lalafo.az, boss.az və Wolt-dan, kafe icarəsinin medianı və vasitəçi haqqı obyekt icarəsi yazısından, 150 ₼/m² təmir interyer dizayn kartından, sığorta dərəcələri DVX-nin 2026 materiallarından götürülüb.