Köhnə şəkillərin bərpası: bir foto neçəyə, hansı proqramla

Köhnə şəkillərin bərpası evdən, bir kompüter və şəkil proqramı ilə görülən sifariş işidir. Cızılmış, yırtılmış və solmuş ailə fotoları təmizlənir, istəyənlər üçün rəngləndirilir və çapa hazırlanır. Eyni bacarıqla fotoqraflara toplu şəkil emalı da satılır, yəni toydan sonra yüzlərlə kadrın rəng korreksiyası və portretlərin retuşu. Süni intellektlə qurulan xidmətlərin kolleksiyasında buna ən yaxın bənd onlayn mağazalar üçün məhsul fotosudur, bərpanın müştəriləri başqadır.

Göstərici	Dəyər	Bərpa emalatxanasında
Başlanğıc kapitalı	150–550 ₼	aşağı ucda iki aylıq Photoshop abunəsi, ilk reklam və nümunə çap; yuxarı ucda planşet skaner və qrafik planşet də; kompüter daxil deyil
Aylıq xərc	140–190 ₼	Adobe Photography planı 34 ₼, reklam 30–80 ₼, sahibin sosial və tibbi sığortası 76 ₼
Geri qaytarma	3 aya qədər	zəif ayda belə; sahibin vaxtı xərcə yazılmayıb
Çətinlik	orta	solğunluq və cızıq tez təmizlənir, yırtıqda itən gözü əl ilə çəkmək təcrübə istəyir
Format	evdən, onlayn	şəkil WhatsApp-la gəlir, kağız orijinal skan üçün bir neçə günlüyə götürülür

Lalafo.az elanlarında Canon CanoScan LiDE 300 skaneri 187–218 ₼-a, XP-Pen və Huion qrafik planşetləri 70–100 ₼-a satılır. Photoshop ilə Lightroom-u birlikdə verən Photography planı illik öhdəliklə ayda 19.99 $-dır.

Şəkil 5–10 manata satılırsa, pul haradan gəlir?

5 noyabrda lalafo.az-da foto bərpası sorğusu 20 elan qaytardı, onlardan dördü köhnə şəkil bərpası təklif edirdi. Bakıdakı satıcılardan biri 1–3 şəklin hər birinə 10 ₼, on şəkildən çox sifarişdə 5 ₼ yazıb. Fatmayıdakı satıcı AI ilə rəngləndirdiyini açıq deyir və kampaniya ilə üç şəkli 10 ₼-a götürür. Üçüncü elan bir şəkil üçün 1 manatdan başlayan qiymət göstərir, Gəncədəki dizayner isə qiymət yazmayıb. Tap.az-ın foto və video xidmətləri bölməsinin birinci səhifəsində 24 elan var idi və heç biri bərpa deyildi, birində ailə şəkillərindən hazırlanan danışan video 5 ₼-a satılırdı.

Tək şəklin qiyməti artıq proqramın qiymətinə yaxınlaşıb və ən ucuz satıcı ilə yarışmaq mənasızdır.

Pul üç yerdə qalır. Bütöv albomu verən ailə 40 şəkli bir dəfəyə, eyni tonda alır. Yırtılmış və hissəsi itmiş şəkil saatlarla əl işi istəyir, onu elanlardakı qiymətə etmək sərf etmir. Toy fotoqrafları da rəng düzəltməyə gedən saatları başqasına ötürə bilərlər və bu sifariş hər çəkilişdən sonra təkrarlanır.

Birmarket satıcıları məhsul fotosunu da soruşacaqlar, lakin bu iş kartın başlığı və təsviri ilə birlikdə satılır və marketpleys meneceri xidmətinə daha yaxındır. Salonların Instagram postlarını hər həftə hazırlamaq da AI kontent xidmətinin işidir, bərpa emalatxanası belə komandaya hazır şəkil verə bilər.

Bərpanın hansı hissəsini proqram görür?

Photoshop-un Neural Filters bölməsindəki iki filtr işin çoxunu görür. Photo Restoration cızığı, ləkəni və kağız zədəsini təmizləyib üz cizgilərini aydınlaşdırır, Colorize rəngləri süni intellektlə təxmin edir və onları sürüşdürücülərlə dəyişmək olur. Adobe-un kömək səhifəsində yazılıb ki, bərpa filtri rəng əlavə etmir, ikisi ardıcıl işlədilir. Lightroom bir kadra verilən rəng ayarını yüzlərlə başqa kadra köçürür və fotoqraf sifarişi bir neçə saata enir.

«Bunu telefondakı pulsuz tətbiq etmir?» sualı ilk müştərilərdən eşidiləcək. ChatGPT və Gemini kimi generativ alətlər fotonu sorğuya görə yenidən yaradır, buna görə köhnə portretdə saçın, paltarın, hətta üzün cizgiləri dəyişə bilir. Fonu dəyişmək üçün bu, problem deyil, nənənin portreti üçün problemdir. Bu alətlərin planları və qiymətləri süni intellektlə şəkil düzəltmək bələdçisində cədvəldədir.

Yırtığın üstünə düşmüş gözü, qırılmış küncdə itən çiyni filtr bərpa etmir, onları əl ilə çəkmək lazımdır. Bizim hesabımızla yüngül bərpa 20–30 dəqiqə, ağır bərpa 2–3 saat çəkir. Saata bölüncə yüngül iş ağır işdən baha ödəyir, buna görə də ağır zədənin qiyməti şəklin özünü görmədən deyilmir.

Bir ayın hesabı: albom, tək şəkil və fotoqraf paketi

Aşağıdakı qiymətləri biz güman etmişik. Tək şəklə lalafo-dakı ən yuxarı qiymət qədər pul alınır, ağır bərpa üç dəfə baha başa gəlir. Albom paketində 40 şəkil skanı və yüngül bərpası ilə birlikdə hesablanır və şəkil başına elanlardakı toplu endirimə yaxın qiymət düşür. Fotoqraf paketinə 100 kadrın rəng korreksiyası və seçilmiş portretlərin foto retuşu girir.

Maddə	Zəif ay	Dolu ay
Tək şəkil	6 şəkil, 60 ₼	15 şəkil, 150 ₼
Ağır bərpa	2 şəkil, 60 ₼	5 şəkil, 150 ₼
Albom paketi	1 albom, 240 ₼	2 albom, 480 ₼
Fotoqraf paketi	—	1 paket, 300 ₼
Gəlir	360 ₼	1,080 ₼
Adobe Photography planı	34 ₼	34 ₼
Reklam və sığorta	30 + 76 ₼	80 + 76 ₼
Sadələşdirilmiş vergi, 2%	~7 ₼	~22 ₼
Qalır	~213 ₼	~868 ₼

Dolu ay təxminən 50 saat iş deməkdir, bunun 20 saatını iki albom aparır. Çap və çərçivə müştəriyə ayrıca yazılır, skanerin və kompüterin köhnəlməsi hesaba salınmayıb.

Qalan pul sahibin öz maaşıdır, emalatxananın mənfəəti deyil.

Köhnə şəkillərin bərpası nə vaxt saxtalaşdırmaya çevrilir?

2021-ci ilin aprelində Vice saytı rəssam Matt Loughrey-in Kambocadakı Tuol Sleng (S-21) həbsxanasında öldürülən insanların rəngləndirilmiş fotolarını dərc etdi. Ağ-qara orijinallarla tutuşduranlar gördülər ki, bəzi məhbusların üzünə təbəssüm əlavə olunub. Kamboca Mədəniyyət Nazirliyi bunu ölənlərə hörmətsizlik adlandırdı, Vice 11 apreldə yazını sildi və redaksiya standartlarına cavab vermədiyini bildirdi (Al Jazeera).

Ailə albomunda eyni səhv kiçik miqyasda olur. Model babanın gözünü göy, nənənin donunu parlaq rəngdə verəndə ailə tanış üzü tanımır və pulu geri istəyir. Belə mübahisəni sənəd bağlayır:

• orijinal skan dəyişdirilmədən ayrıca qovluqda saxlanılır;
• müştəriyə hər şəklin əvvəl və sonra variantı yan-yana göndərilir;
• göz, saç və geyim rəngi ailədən soruşulur, bilinməyən rəng sakit tonda qalır;
• itən hissənin yenidən çəkildiyi sifarişdə yazılır, çünki bu, artıq rekonstruksiyadır.

Müştərinin ailə fotosu kimin məlumatıdır?

«Fərdi məlumatlar haqqında» Qanunun 9.5-ci maddəsi üz təsvirini barmaq izi və səs fraqmenti ilə bir sırada biometrik məlumatlara aid edir, 9.6.1-ci maddə toplanma və işlənmənin birinci şərti kimi subyektin razılığını göstərir (qanunun mətni). Ona görə bərpa olunmuş şəkli portfolioya qoymaq üçün sifarişçinin yazılı icazəsi alınır, şəkildə yaşayan insanlar varsa, onların razılığı da qəbul vərəqində qeyd olunur.

Ən incə yer canlandırmadır. Lalafo-dakı elanlardan biri bərpa ilə yanaşı müştərini məşhur şəxslərlə birlikdə montaj etməyi və şəkillərdən video hazırlamağı təklif edir. MyHeritage 2021-ci ilin fevralında Deep Nostalgia ilə köhnə portretlərdə üzləri hərəkətə gətirəndə nitq əlavə etmədi və bunu dipfeyk videoların qarşısını almaqla izah etdi (The Next Web).

Azərbaycanda dipfeyk üçün ayrıca norma hələ qəbul olunmayıb, 2026-cı ilin martında deputat Azay Quliyev bu sahədəki qanunvericilik boşluğundan danışmışdı (JAMnews). Yaşayan insanın üzü ilə danışan video və tanınmış şəxslə saxta kadr şikayət riski yaradır, sifarişi kim versə də.

Ailəyə və studiyaya işləyəndə vergi fərqlidir

Ailələr e-qaimə istəmir. Fərdi sahibkar kimi qeydiyyatdan keçən emalatxana Vergi Xidmətinin 2026 sadələşdirilmiş vergi bukletinə əsasən gəlirdən 2% vergi ödəyir. VÖEN-li studiyalar isə elektron qaimə-faktura istəyir və burada bukletin başqa şərti işə düşür. Studiyalara yazılan qaimələr rübün dövriyyəsində 30%-dən böyük pay tutanda emalatxana sadələşdirilmiş vergidən çıxır.

Yuxarıdakı dolu ayda fotoqraf paketi gəlirin 28%-idir. İkinci paket gələndə pay 43%-ə çıxır və emalatxana mənfəətin 20%-i ilə gəlir vergisinə keçir (Vergi Məcəlləsinin 101-ci maddəsi).

Foto emalına 75%-lik mikro sahibkar güzəştinin düşməsi çətindir. Vergi Xidmətinin bu güzəştə dair yanvar 2025 izahı siyahısında layihə-dizayn, tərcümə və reklam xidmətləri var, foto emalı adla çəkilmir. Vergi Xidmətinin 2026 flayerində isə sabit məbləğli qəbzlə işçisiz işləyənlər arasında «fərdi foto, audio-video xidmətləri (foto studiyalar istisna olmaqla)» yazılıb. Onlayn bərpanın bu bəndə düşüb-düşmədiyini VÖEN almazdan əvvəl vergi məsləhətçisi deyə bilər. Sosial sığorta bu gəlirlərdə 60 ₼-lıq minimumda qalır, üstəlik 16 ₼ tibbi sığorta ödənilir.

Birinci albomdan əvvəl

1. Öz ailə arxivinizdən solğun, cızılmış və yırtılmış üç şəkli bərpa edib əvvəl/sonra kadrlarını hazırlamaq.
2. Qiymət vərəqini tək şəkil, ağır bərpa, albom və fotoqraf paketi üçün ayrı sətirlərlə yazmaq, pulsuz düzəlişlərin sayını göstərmək.
3. Qəbul vərəqində orijinalın neçə gün sizdə qalacağını, faylların saxlanma müddətini və portfolio icazəsini yazmaq.
4. Danışan video və montaj sifarişlərini qəbul edib-etməyəcəyinizi qabaqcadan qərara almaq.
5. On toy fotoqrafına onların öz kadrlarından birinin işlənmiş variantı ilə yazmaq.
6. Hesabdakı aylıq reklam büdcəsini Instagram-da əvvəl/sonra karuseli ilə xərcləmək.
7. Studiyalardan daimi sifariş gələndə VÖEN almaq, hər rüb qaimələrin dövriyyədəki payını saymaq.

Albomdan çıxan 40 şəkil yubileydə göstərilən qısa videoya və ya çap olunan ailə kitabçasına da çevrilə bilər. Bərpa olunmuş fotolardan realistik kadr və qısa video yığmaq realistik video və foto yaratmaq dərsləri ilə KURS: AI Agent & YouTube biznesi proqramında öyrədilir.

Hesabın əsası

• Qiymətlər: tək şəkil 10 ₼, ağır bərpa 30 ₼, albom 40 şəkil × 6 ₼ = 240 ₼, fotoqraf paketi 100 kadr × 3 ₼ = 300 ₼ (bizim gümanımız).
• Zəif ay: 6 × 10 ₼ + 2 × 30 ₼ + 1 albom 240 ₼ = 360 ₼. Xərc Photography planı 34 ₼ + reklam 30 ₼ + sığorta 76 ₼ = 140 ₼. Vergidən əvvəl 220 ₼, 2% vergi 360 × 0.02 ≈ 7 ₼, qalır ≈ 213 ₼.
• Dolu ay: 15 × 10 ₼ + 5 × 30 ₼ + 2 albom × 240 ₼ + 1 paket 300 ₼ = 1,080 ₼. Xərc 34 ₼ + reklam 80 ₼ + sığorta 76 ₼ = 190 ₼. Vergidən əvvəl 890 ₼, 2% vergi 1,080 × 0.02 ≈ 22 ₼, qalır ≈ 868 ₼.
• Dolu ayın iş vaxtı: 15 × 0.5 saat + 5 × 2.5 saat + 80 albom şəkli × 0.25 saat + 100 kadr × 5 dəqiqə ≈ 48 saat.
• E-qaimə payı: 300 ÷ 1,080 × 100 ≈ 28%; ikinci paketlə 600 ÷ 1,380 × 100 ≈ 43%.
• Kapital: aşağı ucu iki ay Photography planı 2 × 34 ₼ + ilk reklam 50 ₼ + nümunə çap 30 ₼ = 148 ≈ 150 ₼; yuxarı ucu 2 × 34 ₼ + skaner 218 ₼ + qrafik planşet 100 ₼ + reklam 100 ₼ + nümunə çap və çərçivə 60 ₼ = 546 ≈ 550 ₼.
• Geri qaytarma: ən yaxşı halda 150 ₼ ÷ 868 ₼ ≈ 0.2 ay, ən pis halda 550 ₼ ÷ 213 ₼ ≈ 2.6 ay.
• Məzənnə və qiymətlər: Photography planı 19.99 $ × 1.70 ≈ 34 ₼; skaner və planşet lalafo.az elanlarından, noyabr 2026.