Bazar · 00:29
Məqalə · İdarəetmə

Mağaza adları: adı necə seçmək və tutulmadığını yoxlamaq

Mağaza, şirkət və brend adı necə qurulur, əmtəə nişanı reyestrində, .az domendə və Instagram-da necə yoxlanır, qeydiyyat neçəyə başa gəlir.

Qısa cavab

Yaxşı mağaza adları qısa olur, telefonda bir dəfə deyiləndə düz yazılır və latın hərfləri ilə yazılanda oxunuşunu itirmir. Seçdiyiniz adı dörd yerdə yoxlayın: Əqli Mülkiyyət Agentliyinin əmtəə nişanı reyestri, Vergi Xidmətində hüquqi şəxs adları, .az domeni və Instagram. Adı bir sinifdə əmtəə nişanı kimi qeydə aldırmaq 308 ₼-dır.

Adı hələ yazılmamış mağaza vitrini və girişi

Bu yazı üçün altı mağaza tipinə doqquz ad düşündük və hər birini üç yerdə yoxladıq. Dördünün ya Əqli Mülkiyyət Agentliyinin reyestrində qeydə alınmış əmtəə nişanı, ya da eyni istifadəçi adlı Instagram hesabı çıxdı. Kafe üçün tapdığımız Dəmlik 2025-ci ilin sentyabrında məhz kafe və restoran xidmətləri üçün bir sahibkarın adına qeydə alınıb. Mağaza adları siyahısını internetdə tapmaq çətin deyil, adın sizə qalıb-qalmayacağı yoxlamadan sonra bəlli olur.

Brendin mövqeyi və vizual tərəfi startap üçün brendinq haqqında köhnə yazıdadır. Bu mətn yalnız addan, onun necə qurulduğundan və hansı andan hüquqi cəhətdən sahibinə məxsus olduğundan danışır.

Mündəricat:

Yaxşı mağaza adı hansı sınaqdan keçməlidir?

Adın sınağı telefondan başlayır. Onu bir dəfə deyin və qarşı tərəfdən yazmağı xahiş edin. Müştərilər Instagram səhifəsini də, kuryerə deyiləcək ünvanı da məhz belə eşidib yazacaqlar. İki cür yazılan adlar alıcıların bir hissəsini rəqiblərin səhifəsinə aparır.

Azərbaycan əlifbasının yeddi hərfi (ə, ı, ö, ü, ç, ş, ğ) domendə və Instagram istifadəçi adında ingilis hərfləri ilə əvəz olunur. Səbətcik latınca sebetcik olanda da tanınır, Ləçək isə lecek şəklində sözün özünə oxşamır. Hootsuite-in platforma qaydaları icmalında yazılıb ki, Instagram istifadəçi adında yalnız a–z hərfləri, rəqəmlər, nöqtə və alt xətt işlənir və uzunluq 30 simvolu keçmir.

Bəzi sözlər azərbaycanca xoş səslənir, amma rus və ingilis dilini bilən alıcıya gülünc gəlir.

Ən çətin sınaq adın fərqləndirmə gücüdür, o da hüquqla bağlıdır. Əmtəə nişanları və coğrafi göstəricilər haqqında Qanunun 5-ci maddəsi malın növünü, keyfiyyətini, dəyərini və istehsal yerini göstərən nişanların qeydə alınmasına yol vermir. Gül Mağazası və ya Bakı Geyim kimi təsviri ad ilk həftələrdə alıcılara nə satdığınızı tez deyir. Belə mağaza adları ərizəyə qədər uzun istifadə ilə fərqləndirici olmayıbsa, bir sahibkara məxsus nişan kimi qeydə alınmır.

Biznes adları hansı dörd üsulla qurulur?

Mağaza piştaxtasında boş taxta lövhə, təbaşir parçası və dibçəkdə kiçik gül
İllüstrasiya: AZERBUSINESS

Aşağıdakı adları redaksiya altı mağaza tipi üçün özü düşünüb, onlar real şirkətlərə təklif deyil. Son sütunda yoxlamanın nəticəsi var, təfərrüatı növbəti bölmədədir.

MağazaAdNecə qurulubYoxlamada nə çıxdı
Geyim mağazasıArxalıqköhnə söz, milli geyimin adıüç yerdə boşdur
Məhəllə marketiBazarçakiçiltmə şəkilçisiüç yerdə boşdur
Gül mağazasıLəçəkməhsulun hissəsiiki nişan (qənnadı sinfi), Instagram adı tutulub
Gül mağazasıXətai Gülməkan və məhsulboşdur, domendə və nişanda məhdudiyyət var
KosmetikaSürməköhnə sözgözəllik salonu nişanı, Instagram adı tutulub
Onlayn mağazaSəbətcikkiçiltmə şəkilçisiüç yerdə boşdur
Kafe, çayxanaDəmlikməhsulun alətikafe sinfində nişan, Instagram adı tutulub
Tikiş sexiNərgiz Tikişşəxs adı və peşəüç yerdə boşdur
İstənilən sahəZolvauydurma sözInstagram adı tutulub

Məkan və məhsuldan qurulan adlar yadda qalır, lakin iki maneəyə rast gəlir. Qanun istehsal yerini göstərən nişanı fərqləndirici saymadığı üçün belə ad əmtəə nişanı kimi zəifdir. Domen qaydaları da Azərbaycana aid rayon, şəhər və çay adlarını razılıq olmadan domendə işlətməyə icazə vermir.

Şəxs adı ilə peşənin birləşməsi kiçik xidmət işlərində etibar yaradır, çünki müştərilər ustanı tanıyır. Belə ad sahibinə bağlı qalır və biznes satılanda yeni sahibə yad görünür.

Hüquqi baxımdan uydurma söz ən rahat yoldur, ona heç bir məna yapışmır və qanunun təsviri nişan qadağasına düşmür. Bunun əvəzini reklamla ödəyirsiniz, çünki ilk aylarda alıcılara sözün nə satdığını izah etmək lazım gəlir. Bizim uydurduğumuz Zolva belə Instagram-da yapon dilində adı olan bir hesabın istifadəçi adı çıxdı.

Kiçik mağaza üçün biz köhnə və ya dialekt sözünü seçərdik, belə söz həm məna, həm də fərq verir. Çətinliyi odur ki, eyni sözü başqa sahibkarlar da düşünür, yoxladığımız dörd köhnə və gündəlik sözdən üçü artıq qeydə alınmışdı. Maraqlı biznes adları ona görə siyahıdan götürülən gün yox, yoxlamadan keçən gün seçilmiş sayılır.

Yoxladığımız doqquz addan dördü artıq kiminsə idi

Masada əl ilə yazılmış ad variantları olan vərəq, böyüdücü şüşə, karandaş və dəftər
İllüstrasiya: AZERBUSINESS

Doqquz addan dördü ən azı bir yerdə tutulub, üçünün Agentliyin reyestrində qeydə alınmış nişanı var, .az domenlərinin heç biri DNS-də görünmədi.

Ad.az domeniInstagramƏmtəə nişanı reyestri
Arxalıqarxaliq.az DNS-də yoxdurprofil yoxdurtapılmadı
Bazarçabazarca.az yoxdurprofil yoxdurtapılmadı
Ləçəklecek.az yoxdur@lecek tutulub2020 və 2023, hər ikisi 30-cu sinif (qənnadı, qəhvə, çay)
Xətai Gülxetaigul.az yoxdurprofil yoxdurtapılmadı
Sürməsurme.az yoxdur@surme tutulubSürmə Gözəllik Mərkəzi, 2021, 44-cü sinif (gözəllik salonu)
Səbətciksebetcik.az yoxdurprofil yoxdurtapılmadı
Dəmlikdemlik.az yoxdur@demlik tutulub2025, 43-cü sinif (kafe, restoran, bar, qəlyanxana)
Nərgiz Tikişnergiztikis.az yoxdurprofil yoxdurtapılmadı
Zolvazolva.az yoxdur@zolva tutulubtapılmadı

Yoxlama 20 noyabr 2026-da edilib. Əmtəə nişanlarını Agentliyin açıq reyestrində adın bir neçə yazılışı ilə axtardıq, domenləri Google-un DNS serverində yoxladıq, Instagram-da profil səhifəsini açdıq.

Burada nişanın sinfi həlledicidir. Qanunun 6-cı maddəsi başqasının adına qeydə alınmış nişanla eyni və ya qarışdırılacaq qədər oxşar adı yalnız eyni və ya oxşar mallar və xidmətlər üçün qeydiyyatdan kənarda saxlayır. Dəmliyin nişanı 43-cü sinifdə, elə kafe xidmətləri üçün alındığından bu ad kafelər üçün qapalıdır. Ləçəyin hər iki nişanı isə qənnadı və çay sinfindədir, gül mağazalarının malları 31-ci sinfə düşür və orada hüquqi maneə zəifdir. Gül satışı üçün Instagram adının tutulması daha ağır itkidir, çünki müştərilər mağazanı ilk növbədə orada axtarır.

Reyestrdə axtarış hərflərin böyük-kiçikliyini fərqləndirir, ona görə kiçik hərflə yazılan Dəmlik heç nə qaytarmadı və eyni söz yalnız böyük hərflə tapıldı.

«Kiçik mağazaya bu qədər yoxlama nəyə lazımdır?» sualı təbiidir. Dəmlik adlı kafe açıb lövhəyə və menyulara pul xərcləyən sahibkarı təsəvvür edin. Nişan sahibinin tələbi ilə adı dəyişməli olanda bu xərclər yenidən başlayır, Instagram-da toplanan izləyicilər də köhnə adda qalır.

Adı beş addımda necə yoxlamaq olar?

  1. Əmtəə nişanı. reyestr.copat.az saytında əmtəə nişanları bölməsini açın, adı böyük hərflə, kiçik hərflə, baş hərfi böyük və ə-siz latın yazılışı ilə axtarın, tapılan nişanı açıb sinfinə baxın. Bitdi, əgər heç nə çıxmadısa və ya tapılan nişanların sinfi mal və xidmətlərinizlə kəsişmirsə.
  2. Hüquqi şəxs adı. Vergi Xidmətinin vergi uçotuna alınmış ödəyicilər barədə məlumat verən elektron xidmətində ada görə axtarış var (DVX-nin izahı). Bitdi, əgər eyni ad və ya bir-iki hərflə fərqlənən ad tapılmadısa.
  3. Domen. .az və .com.az adını qeydiyyatçının saytında yoxlayın, DNS yalnız ilk süzgəcdir. Bitdi, qeydiyyatçı adı almağa icazə verəndə.
  4. Sosial şəbəkə. instagram.com/ad və tiktok.com/@ad ünvanlarını açın. Bitdi, profil açılmayanda.
  5. Səs və dil. Adı telefonda bir nəfərə deyin və rus, ingilis dilini bilən iki tanışa oxudun. Bitdi, ad düz yazılanda və qəribə məna çıxmayanda.

Şirkət adları ilə brend adları eyni olmalıdırmı?

Olmaya da bilər. Şirkət adları dövlət reyestrinə düşür, brend adları isə lövhələrdə və qablaşdırmada görünür. Mülki Məcəllənin 87.8-ci maddəsi MMC-nin firma adında cəmiyyətin adı ilə yanaşı məhdud məsuliyyətli cəmiyyət sözlərinin yazılmasını tələb edir, ancaq lövhəyə yalnız brendi yazmaq olar. Firma adını qeydə aldıran şirkət o addan istifadəyə müstəsna hüquq qazanır, başqasının qeydə alınmış firma adından haqsız istifadə edən şəxs tələb olunanda dayanmalı və vurduğu zərəri ödəməlidir (50.2 və 50.3-cü maddələr). Təsisçilərin payı və idarəetmə barədə MMC nədir yazısında ətraflı danışılır.

Hüquqi şəxslərin dövlət qeydiyyatı və dövlət reyestri haqqında Qanunun 11.3.3-1-ci maddəsi kommersiya qurumlarının adlarına aşağıdakı məhdudiyyətləri qoyur.

  • eyni adlı hüquqi şəxs artıq qeydə alınıbsa, qeydiyyatdan imtina olunur;
  • mövcud adın bir və ya iki hərfini dəyişməklə, işarə əlavə etməklə və ya sözlərin yerini dəyişməklə qurulan, çaşqınlıq yarada bilən ad da qəbul edilmir, rəqəm əlavə etmək istisnadır;
  • adda Azərbaycan əlifbasının hərfləri, rəqəmlər, nöqtə, vergül, dırnaq, defis və nömrə işarəsindən başqa simvol işlənmir, w hərfi və & işarəsi bu siyahıya düşmür;
  • LLC və ya Ltd kimi xarici hüquqi forma terminləri, dövlət orqanlarının adları və dövlətlə əlaqə təəssüratı yaradan sözlər də qadağandır.

Qeydiyyat qaydasının özü şirkət açmaq və VÖEN almaq haqqında bələdçidə addım-addım yazılıb. Fərdi sahibkarlar firma adı almır, VÖEN onların öz adına verilir və lövhədəki ad yalnız brend olaraq qalır. Bu brendi qorumağın yolu əmtəə nişanıdır. Qanunun 6-cı maddəsi qorunan firma adını da başqasının nişanına maneə sayır, buna görə şirkət adı ilə nişan ərizəsi arasında uzun fasilə qoymamaq daha təhlükəsizdir.

Sayt adları üçün .az zonasında hansı qaydalar var?

Sayt adları üçün qaydaları Nazirlər Kabinetinin 2019-cu il 63 nömrəli qərarı ilə təsdiqlənən az zonasının qaydaları müəyyən edir. Domen 3 simvoldan qısa, 63 simvoldan uzun ola bilməz və ingilis hərfləri, rəqəmlər və defislə yazılır. Azərbaycan hərflərinə yalnız domen dövlət dilində qeydiyyata alınanda yol verilir. Defis domenin əvvəlində və sonunda, həmçinin ard-arda iki dəfə yazılmır. Biz defisli ünvanı tövsiyə etmirik, çünki ünvanı telefonda deyəndə defis asanlıqla yaddan çıxır.

Mağaza sahibləri üçün daha vacibi 4.2-ci bənddir. Azərbaycana aid rayon, şəhər, region, dağ və çay adlarından domendə istifadə yalnız razılıqla və Rəqəmsal İnkişaf və Nəqliyyat Nazirliyi ilə razılaşdırmadan sonra mümkündür. xetaigul.az kimi ünvan bu bəndə düşə bilər.

Zonanın statistika səhifəsi yoxlama günü 54,042 domen göstərirdi, onların 50,676-sı birbaşa .az ünvanıdır. İlin əvvəlindən 16,029 yeni domen qeydə alınıb, 11,786-sı silinib və ya müddəti bitib. Domenlərin 42,314-ü işləyən ad serverinə bağlıdır, deməli, hər beş domendən biri sahibli olsa da DNS-də görünmür. Doqquz adın heç biri DNS-də çıxmadı, lakin bu, onların hamısının boş olduğunu sübut etmir.

whois.az-da iki akkreditə olunmuş qeydiyyatçı göstərilir, online.az və smarthost.az. Qiyməti qeydiyyatçılar və hostinq satan şirkətlər özləri qoyur, hostinq.az-ın cədvəli ilə on illik xərc aşağıda hesablanıb. Domeni kimin adına almaq və saytı ustaya necə sifariş vermək kiçik biznes üçün sayt kartında yazılıb.

Mağaza adını əmtəə nişanı kimi qeyd etmək nə verir?

Taxta stolun üstündə möhür, şəhadətnamə qovluğu və dolma qələm
İllüstrasiya: AZERBUSINESS

Sahibkarlar arasında adı patentləmək ifadəsi işlənir, ancaq patentlər ixtiralara, faydalı modellərə və sənaye nümunələrinə verilir. Ad, loqo, hərf, rəqəm və onların birləşməsi əmtəə nişanı kimi qeydə alınır (Qanunun 4-cü maddəsi). Qeydiyyatdan sonra sahibin Azərbaycan ərazisində həmin və oxşar mallar üçün eyni və ya oxşar adın başqaları tərəfindən işlədilməsinin qarşısını almaq hüququ yaranır (25-ci maddə).

Ödənişin iki hissəsi ərizə mərhələsində Agentliyin xidmət haqları cədvəli ilə ilkin ekspertizaya və ekspertizaya gedir. Üçüncüsü dövlət rüsumudur, onu Dövlət rüsumu haqqında Qanunun 18.11-4.1-ci maddəsi ilə yalnız müsbət qərardan sonra ödəyirsiniz. Bir və iki sinfin cəmi aşağıda hesablanıb. Reyestrdə gördüyümüz bir geyim brendi nişanı iki sinifdə alıb, 25-ci sinifdə geyimin özü, 35-ci sinifdə həmin geyimin satışı üçün. Ekspertizanı bir aya etdirmək istəyənlər haqqa 180 ₼ əlavə edir.

Qeydiyyat ərizənin verildiyi gündən 10 il qüvvədədir və hər dəfə 10 il uzadılır (21-ci maddə), uzatma 143 ₼-dır. Nişanın ilkinliyi ərizənin daxil olduğu tarixdən sayılır (10-cu maddə), yəni eyni adı iki nəfər istəyəndə ərizəni tez verən önə keçir. Yuxarıdakı dörd nişanda ərizədən qeydiyyata qədər 4 aydan 20 aya qədər vaxt keçib.

Nişan üçün müraciət edən sahibkarlar üç ildir çoxalır. Agentliyin 2025-ci il hesabatının icmalında 4,196 ərizə daxil olduğu və 3,100 əmtəə nişanının qeydə alındığı yazılıb, 2024-də bu rəqəmlər 3,880 və 2,844 idi, 2023-də isə 3,862 ərizə verilmişdi. Apellyasiya Şurası 2025-də əmtəə nişanlarına dair 139 işdə etirazı tam, 48 işdə qismən təmin edib.

Sinifləri düz seçmək nişanın nəyi qoruyacağını müəyyən edir, ilk ərizəni patent müvəkkili və ya əqli mülkiyyət üzrə hüquqşünasla dəqiqləşdirin. Loqonu hazırlamaq və onu sifarişçinin adına qeydiyyata vermək loqo dizaynı xidməti kartında ayrıca hesablanıb.

Süni intellektdən ad istəmək üçün sorğu nümunəsi

Çat-botlar bir dəqiqəyə onlarla ad verir və elə sorğu yazmaq lazımdır ki, bu adlar yuxarıdakı sınaqlardan keçə bilsin. Aşağıdakı sorğunu öz mağazanıza uyğunlaşdırmaq olar, promptun necə qurulduğu ayrıca yazıdadır:

Bakıda 25–40 yaşlı qadınlar üçün kosmetika mağazası açıram. 20 ad təklif et. Şərtlər: 2–3 heca; latın hərfləri ilə yazılanda oxunuşu dəyişməsin; rus və ingilis dilində mənfi və ya gülünc mənası olmasın; kosmetika, gözəllik sözlərini və şəhər, rayon adlarını işlətmə. Hər adın yanında necə qurulduğunu (köhnə söz, uydurma söz, birləşmə) bir-iki sözlə yaz.

Model reyestrə baxmır və Instagram-ı açmır, deməli, onun təklif etdiyi brend adları da yuxarıdakı beş addımdan keçməlidir. Doqquz addan dördünün tutulduğunu nəzərə alsaq, yoxlama ad axtarışının özündən çox vaxt apara bilər. Mağazanın adı seçiləndən sonra biznesin qalan addımları sıfırdan biznes qurmaq yazısında sıralanıb, satışla brendin fərqi marketinq, satış və brendinq haqqında köhnə yazıdadır.

Ad təkliflərini cədvələ salmaq və hər ad üçün yoxlanacaq ünvanların siyahısını hazırlamaq kimi təkrarlanan işləri Hermes AI Agent ilə qurulan şəxsi köməkçiyə tapşırmağı KURS: AI Agent & YouTube biznesi real layihələr üzərində öyrədir.

Hesabın əsası

  • Əmtəə nişanı, bir sinif (məsələn, yalnız 43-cü sinif, kafe xidmətləri; Agentliyin xidmət haqları və Dövlət rüsumu haqqında Qanun)
    • İlkin ekspertiza: 60 ₼ (xidmət haqlarının 2.9-cu bəndi)
    • Ekspertiza: 203 ₼ (xidmət haqlarının 2.10-cu bəndi, bir sinif)
    • Qeydiyyat, dərc və şəhadətnamə: 45 ₼ (dövlət rüsumu, 18.11-4.1-ci maddə)
    • Cəmi: 308 ₼
  • Əmtəə nişanı, iki sinif (məsələn, 25-ci sinifdə geyim və 35-ci sinifdə onun satışı)
    • Bir sinif üzrə yuxarıdakı məbləğ: 308 ₼
    • Əlavə sinif: 60 ₼ (xidmət haqları cədvəlinin 1-ci qeydi)
    • Cəmi: 368 ₼
  • .az domeni, 10 il (hostinq.az-ın qiymət cədvəli, noyabr 2026)
    • İlk il: 49 ₼ (qeydiyyat qiyməti)
    • Sonrakı 9 il: 315 ₼ (ildə 35 ₼ uzatma)
    • Cəmi: 364 ₼
  • Domenlərin DNS-də görünməyən hissəsi (whois.az statistikası, 20 noyabr 2026)
    • Zonadakı bütün domenlər: 54,042
    • Ad serverinə bağlı olanlar: 42,314
    • Bağlı olmayanlar: 11,728
    • Payı: ~22%, hər beş domendən biri
  • Yoxlanan adlar (reyestr, DNS və Instagram)
    • Bütün adlar: 9
    • Reyestrdə nişanı tapılanlar: 3 (Ləçək, Sürmə, Dəmlik)
    • Instagram adı tutulanlar: 4 (yuxarıdakı üçü və Zolva)
    • Ən azı bir yerdə tutulanlar: 4
  • Ərizədən qeydiyyata qədər keçən vaxt (reyestrdəki dörd nişanın tarixləri)
    • Dəmlik: ~4 ay (8 may – 10 sentyabr 2025)
    • Ləçək, ikinci nişan: ~7 ay (23 fevral – 29 sentyabr 2023)
    • Sürmə Gözəllik Mərkəzi: ~12 ay (20 fevral 2020 – 4 mart 2021)
    • Ləçək, birinci nişan: ~20 ay (19 aprel 2019 – 8 dekabr 2020)
    • Aralıq: 4–20 ay

Tez-tez verilən suallar

Magaza adlari siyahısında bəyəndiyim ad köhnə nişandırsa, nə vaxt boşalır?

Reyestrdə hər nişanın qüvvədən düşmə tarixi göstərilir. Sahib bu tarixdən sonra da 6 ay ərzində qeydiyyatı uzada bilər, Agentlik bu möhlətin hər ayı üçün əlavə 8 ₼ alır. Möhlət də keçəndə və uzatma olmayanda ad yenidən ərizə üçün açılır, lakin başqa şəxsin həmin adı işlətməyə davam etməsi ayrıca etiraz əsası ola bilər.

Qeydə alınmış ad illərlə işlədilmirsə, onu götürmək olarmı?

Qanunun 30-cu maddəsinə görə nişan qeydə alındığı gündən fasiləsiz 5 il işlədilmirsə, istənilən şəxsin ərizəsi ilə Apellyasiya Şurası qeydiyyata xitam verə bilər. Sahibə 2 həftəyə bildiriş gedir, istifadəni sübut etmək ona düşür, lakin idxal məhdudiyyəti kimi ondan asılı olmayan səbəblər nəzərə alına bilər. Şuranın qərarından 3 ay ərzində məhkəməyə şikayət etmək olar.

Adın yanında ® işarəsini nə vaxt qoymaq olar?

Qanunun 27-ci maddəsinə əsasən bu işarə nişanın Azərbaycanda qeydiyyatda olduğunu bildirir və onu yalnız şəhadətnamə almış sahib qoya bilər. Ərizə baxılarkən ® yazmaq alıcını çaşdırır. Qorunmaq üçün malın üzərində heç bir işarənin olması tələb olunmur.

Brend adını başqa ölkələrdə də qorumaq mümkündürmü?

Bəli, Madrid sistemi ilə bir ərizə bir neçə ölkəyə göndərilir. Agentlik ərizəni beynəlxalq qeydiyyat üçün qəbul edib hazırlamağa və göndərməyə 60 ₼ alır, təyinat ölkələrinin rüsumları bu məbləğə daxil deyil. 2025-də başqa ölkələrin sahibkarlarından Azərbaycanda qorunma üçün bu yolla 3,362 bildiriş gəlib.

Mənbələr

Material məlumat xarakterlidir və investisiya və ya hüquqi məsləhət deyil; 100% nəticəyə zəmanət vermir — qərarı öz araşdırmanız əsasında verin. İstifadə şərtləri

Aktual oxunan məqalələr

mövzuya yaxın
Bütün məqalələr