Bazar · 00:29
Məqalə · İdarəetmə

Satış hunisi: nədir, necə qurulur və avtovoronka

Satış hunisi nədir, hər pillədə hansı rəqəm ölçülür, Instagram mağazası və mebel sexi üçün huni hesabı, avtovoronka, CRM qiymətləri və razılıq qaydası.

Qısa cavab

Satış hunisi müştərinin reklamı ilk dəfə görməsindən pulu ödəməsinə qədər keçdiyi pillələri və hər pillədə neçə adamın qaldığını göstərən modeldir. Yuxarıda diqqət, ortada maraq və müqayisə, aşağıda qərar və alış olur. Unbounce-un 2024 hesabatında lendinq səhifələrinin median konversiyası 6.6% idi, yəni ziyarətçilərin çoxu yolda düşür.

Şüşə qabın üstündə kağız qıfı düzəldən əllər, marker üslubunda illüstrasiya

Instagram reklamına pul verib onlarla mesaj alan, ay sonunda cəmi bir neçə satış görən sahibkarlar çox vaxt reklamı dəyişirlər. Halbuki pulun böyük hissəsi reklamdan sonrakı addımlarda itir. Mesajlara gec cavab verilir, qiyməti öyrənən müştərilər susur, sifariş verənlərin bir qismi qapıda imtina edir. Satış hunisi bu addımların hər birində neçə adamın qaldığını sayır və itkinin yerini göstərir. Marketinqin ümumi anlayışları marketinqin növləri və strategiyası yazısında var, aşağıdakı hesablar Instagram mağazası, mətbəx mebeli sexi və onlayn kurs üçündür.

Mündəricat:

Satış hunisi nədir və niyə daralır?

Taxta masada geniş ağzına qəhvə dənələri tökülmüş şüşə qıf və altında bir neçə dənə
İllüstrasiya: AZERBUSINESS

Huninin yuxarısında reklamı görən minlərlə adam olur, hər növbəti pillədə onların bir hissəsi düşür və aşağıda yalnız ödəyənlər qalır. Forma buna görə qıfa bənzəyir. Rus dilli marketinqdə bu modelə «воронка продаж» deyilir, ingilis dilində sales funnel. Azərbaycanca hər iki forma işlənir.

Modelin kökü diqqət, maraq, istək və hərəkət pillələrindən ibarət AIDA sxemidir. Sxemi amerikalı reklamçı E. St. Elmo Lewis-in adına yazırlar, lakin qısaltmanın özü ilk dəfə 1921-də C. P. Russell-in məqaləsində çıxıb (AIDA-nın tarixçəsi).

Bugünkü marketoloqlar pillələri ingiliscə top, middle və bottom of the funnel sözlərinin qısaltması ilə adlandırırlar. TOFU huninin yuxarısıdır və oradakı adamlar sizi hələ tanımır. MOFU-da müştərilər müqayisə edir, BOFU-da qərar verilir.

PilləMüştəri nə edirKiçik biznesdə harada olurNə sayılır
Diqqət (TOFU)reklamı, videonu, elanı görürInstagram, TikTok, Tap.az, Google xəritələriçatılan adam, reklam xərci
Maraq (MOFU)profilə keçir, yazır, qiyməti soruşurWhatsApp, Direct, sayt formasısöhbət sayı, bir söhbətin qiyməti, cavab müddəti
Qərar (BOFU)ölçü, rəng, çatdırılma soruşur, başqaları ilə tutuşdururyazışma, zəng, şourumtəklif alanlar, sifariş verənlər
Alışödəyirkuryer, kart linki, kassaödənilən sifariş, qaytarma
Təkrar alışyenidən alır, dostuna deyirWhatsApp siyahısı, e-poçt, Telegram kanalıtəkrar alanların payı

Azərbaycanda yuxarı pillə əsasən Instagram-dadır. DataReportal-ın Digital 2026 hesabatı Meta-nın reklam alətlərinə əsaslanaraq göstərir ki, 2025-in sonunda reklamçı Instagram-da 4.25 milyon nəfərə çata bilirdi, Facebook-da 1.65 milyon nəfərə. Bu rəqəmlər aktiv istifadəçi sayı deyil, reklam auditoriyasının təxminidir.

Satış hunisi marketinqlə satışın görüşdüyü yerdir. Reklamçı yuxarı pilləni doldurur, söhbətdən ödənişə qədərki hissəni isə menecer aparır. Menecerin günü və maaşı ayrıca satış meneceri bələdçisində yazılıb.

Hər pillədə hansı rəqəm ölçülür?

Hər pillənin öz konversiyası var, yəni bir pillədən növbətinə keçənlərin payı. 60 söhbətdən 10 sifariş gəlirsə, söhbətin sifarişə konversiyası təxminən 17%-dir. Huni ümumi bir faizlə yox, belə kiçik keçidlərlə qiymətləndirilir, çünki ümumi faiz problemin harada olduğunu göstərmir.

Sayt üzərindən satanlar üçün xarici müqayisə rəqəmləri var. Unbounce-un analitikləri 2024-də 41,000-dən çox lendinq səhifəsini və 464 milyondan çox ziyarətçini təhlil edib, bütün sahələr üzrə medianı 6.6% tapıb, sahələrə görə medianlar 3.8% ilə 12.3% arasında dəyişirdi (Conversion Benchmark Report). Bu, səhifəyə gələnlərin form doldurması və ya alış etməsi deməkdir. Reklamdan birbaşa WhatsApp-a gedən huni ilə bu faizi tutuşdurmaq düzgün olmaz, orada sayt pilləsi ümumiyyətlə yoxdur.

Onlayn mağazalar üçün ən ağrılı yer səbətdir. Baymard İnstitutunun 50 tədqiqatdan çıxardığı ortalama ilə alıcıların 70.22%-i səbəti ödəmədən tərk edir. Alışa hazır olmayanlar çıxılandan sonra Baymard-ın siyahısında birinci yerdə əlavə xərclər durur, çatdırılma, vergi və rüsum ödəniş anında görünəndə alıcıların 40%-i dayanır (Baymard, oktyabr 2026 yeniləməsi). Bakıdakı mağazalarda bunun qarşılığı çatdırılma haqqının son mesajda yazılmasıdır.

Mesajla satanlar üçün daha bir rəqəm vacibdir, o da cavab müddətidir. Reklam kabineti onu göstərmir, menecerlər də adətən yadda saxlamır. Söhbətin başladığı saatı və ilk cavabın saatını sadə cədvələ yazmaq kifayət edir ki, bir həftədən sonra gecikmələrin hansı saatlara düşdüyü görünsün.

Üç yerli huni: müştəri harada itir?

Emalatxana masasında sarı ölçü lenti, ağ və palıd rəngli mətbəx qapağı nümunələri və karandaş
İllüstrasiya: AZERBUSINESS

Aşağıdakı rəqəmlər redaksiyanın qurduğu nümunədir, real mağazanın hesabatı deyil. Məqsəd hesabın formasını göstərməkdir, bazarın ortalamasını yox.

Instagram mağazası: reklamdan WhatsApp-a, oradan kuryerə

Tutaq ki, yataq dəsti satan mağaza ayda 200 ₼-lıq mesaj reklamı verir, orta sifariş 60 ₼-dır. Mağaza fərdi kartla ödəyir və VÖEN-ini Meta-da təsdiqləməyib, ona görə 1 sentyabr 2026-dan hesabına 18% ƏDV də əlavə olunur. Bunun necə işlədiyi və VÖEN-i təsdiqlənən hesabda nəyin dəyişdiyi onlayn reklam bələdçisində yazılıb.

  • Yataq dəsti mağazası, nümunə ay
    • Reklam: 236 ₼ (200 ₼ büdcə və 18% ƏDV)
    • WhatsApp-da başlayan söhbət: 60 (hərəsi təxminən 3.93 ₼)
    • Bir saat ərzində cavab alan: 51 (9 söhbətə ertəsi gün yazılıb)
    • Ölçü və rəng soruşan: 24
    • Sifariş verən: 12
    • Kuryerə pul ödəyən: 10 (ikisi qapıda imtina edib)
    • Bir satışın reklam xərci: 23.60 ₼ (236 ₼ 10 satışa bölünür)

Bu nümunədə ən böyük itki «qiymət?» sualı ilə ölçü sualı arasındadır, cavab alan 51 nəfərdən 27-si qiyməti öyrənib susub. Gecikən 9 söhbət də cavab alanlar kimi satışa çevrilsəydi, büdcəni artırmadan ayda təxminən 2 satış əlavə olardı. Reklamçı burada kömək edə bilməz. Qiyməti bir şəkil, ölçü cədvəli və çatdırılma şərti ilə birgə ilk mesajda göndərmək, gecikmə üçün də növbətçi təyin etmək lazımdır.

Mətbəx mebeli sexi: uzun huni və ölçüçünün yolu

Sifarişlə işləyən sexlərdə huni həftələrlə uzanır, aradakı pillələrdən biri, yəni ölçüçünün ünvana getməsi isə pulludur.

  • Mətbəx mebeli sexi, nümunə ay
    • Instagram və Tap.az-dan müraciət: 40
    • Ölçü üçün ünvan verən: 16
    • Ölçüçünün getdiyi: 10
    • Eskiz və qiymət alan: 10
    • Avans verən: 3
    • Ölçmə gedişlərinin xərci: 150 ₼ (10 gediş, hərəsi 15 ₼ yanacaq və vaxt)
    • Bir müqaviləyə düşən ölçmə xərci: 50 ₼, 7 gediş nəticəsiz qalıb

Qiymət yalnız ölçmədən sonra deyiləndə müştərilərin çoxu eskizi alıb başqa sexlə müqayisə edir. Xətti metrə görə təxmini aralığı ilk yazışmada demək ölçüçünün nəticəsiz gedişlərini azaldır, çünki büdcəsi uyğun gəlməyənlər evə ölçüçü çağırmır.

Onlayn kurs: pulsuz dərsdən ödənişə

Kurslarda huni çox vaxt pulsuz dərs və ya vebinarla başlayır. Qeydiyyatdan keçənlərin hamısı yayıma qoşulmur, buna görə də qeydiyyatla ödəniş arasında yayıma gələnləri ayrıca pillə kimi saymaq lazımdır. Ödəniş pilləsinə qədər müştəri bir neçə dəfə xatırlatma alır, bu da e-poçt və ya Telegram ardıcıllığı ilə edilir. Kurs biznesinin xərcləri və satış kanalları onlayn kurs açmaq kartında hesablanıb.

Avtovoronka və satış voronkası nəyi bildirir?

Satış voronkası rusca «воронка продаж» ifadəsinin hərfi tərcüməsidir və satış hunisi ilə eyni şeydir. Avtovoronka da rusca «автоворонка» sözündən gəlir və pillələrinin bir hissəsi avtomatik işləyən huniyə deyilir. Belə sistemdə reklamdan gələn adama bot cavab verir, pulsuz material göndərir, sonra bir neçə gün ərzində məktub və ya mesaj ardıcıllığı onu ödəniş səhifəsinə aparır.

Bu söz Azərbaycanda çox vaxt yatarkən satış vədi verən kurslardan tanınır. Avtomatlaşdırma hunini ucuzlaşdırır, lakin boş hunini doldurmur. Təklif zəifdirsə və ya reklam yanlış auditoriyaya gedirsə, avtovoronka eyni səhvi daha sürətlə təkrarlayır. Kiçik biznesdə hər gün eyni sözlə təkrarlanan hissələri avtomatlaşdırmaq daha təhlükəsizdir, məsələn ilk cavabı, qiymət cədvəlini, çatdırılma şərtini, ödəniş linkini və səbətdə qalan mal haqqında xatırlatmanı.

Pulsuz dərsə yazılan adam üçün sadə avtovoronka beş mesajdan qurula bilər:

  1. Qeydiyyatdan dərhal sonra dərsin linki, tarixi və saatı göndərilir.
  2. Dərsdən bir gün və bir saat əvvəl iki qısa xatırlatma gedir.
  3. Həmin axşam yazının linki gəlir, gəlməyənlər üçün o, bir gün açıq qalır.
  4. İkinci gün tələbələrin tez-tez verdiyi üç sual cavablandırılır, qiymət və ödəniş şərti yazılır.
  5. Dördüncü gün qrupun başlama tarixi xatırladılır, yerlərin sayı isə yalnız həqiqətən məhduddursa deyilir.

Beşinci mesajdan sonra cavab verməyən adamlar ümumi bülletenə keçirilir. Eyni təklifi altıncı və yeddinci dəfə göndərmək abunədən çıxanların sayını artırır.

Yerli saytlarda huninin ortası niyə boşdur?

20 noyabr 2026-da 17 tanınmış yerli şirkətin ana səhifəsinin HTML kodunu yüklədik və huniyə aid elementləri saydıq. Siyahıda 8 elektronika və texnika mağazası, bir marketpleys, bir mebel brendi, bir onlayn aptek, bir dərman distributoru, iki klinika, bir kurs mərkəzi, bir dəftərxana mağazası və bir daşınmaz əmlak portalı var.

Kodda tapılanSayt
Google Tag Manager11
WhatsApp-a aparan link8
Meta pikseli6
GA4 kodu birbaşa səhifədə4
e-poçtla abunə forması3
heç bir ölçmə kodu görünmədi3
onlayn çat vidjeti2
TikTok pikseli1

Yalnız ana səhifənin ilkin HTML-i yoxlanıb; Tag Manager-in içindən yüklənən piksellər və JavaScript ilə sonradan çıxan formalar bu sayıma düşmür.

Ölçmə tərəfi zəif deyil. Saytların çoxu reklamın gətirdiyi ziyarətçiləri izləyir, kurs mərkəzinin kodunda müraciət forması göndəriləndə Meta-ya ayrıca Lead hadisəsi ötürülür.

Huninin ortası isə boşdur. Ziyarətçini e-poçt siyahısına yazan forma 17 saytdan cəmi 3-ündə var idi, WhatsApp linki 8-ində. Görünən odur ki, yerli şirkətlərin çoxu almağa hazır olmayan adamları saxlamır, onları ya dərhal yazışmaya aparır, ya da itirir. Bir klinikanın saytında WhatsApp düyməsinin kodu ümumiyyətlə şərhə alınıb söndürülmüşdü.

Bot, e-poçt və CRM-in qiyməti

Ofis masasında üzü aşağı telefon, əl ilə boş sütunlar çəkilmiş açıq dəftər və qələm
İllüstrasiya: AZERBUSINESS

Avtomatlaşdırmanın üç əsas aləti var. Çat-bot ilk cavabı və tez-tez verilən sualları götürür. Onun marketinqdə hansı işləri gördüyü köhnə çat-bot marketinqi yazısında sadalanıb, bot hazırlamağı xidmət kimi satmağın xərcləri ayrıca kartda hesablanıb. E-poçt ardıcıllığı səbətdə qalanlara və pulsuz dərsə yazılanlara xatırlatma göndərir. CRM hər müraciətin hansı pillədə olduğunu, kimə tapşırıldığını və nə vaxt yenidən yazmaq lazım olduğunu saxlayır.

WhatsApp-da avtomatik mesajların qiyməti oktyabrda dəyişdi. Meta-nın WhatsApp Business Platform qiymət səhifəsinə görə 1 oktyabr 2026-dan əvvəllər pulsuz olan servis mesajları üçün yenidən mesaj başına haqq alınır, hər biznes nömrəsinə ayda 1,000 servis mesajı pulsuz qalır. Click-to-WhatsApp reklamından başlayan söhbətdə pəncərə 7 günə qədər açıq qalır və bu müddətdə Meta mesajlar üçün pul tutmur. Bu qayda API ilə qoşulan botlara aiddir. Telefondakı WhatsApp Business tətbiqinin hazır cavabları pulsuzdur və onların fərqi WhatsApp Business bələdçisində izah olunub.

CRMPulsuz planƏn ucuz ödənişli planManatla
Bitrix24var, cədvəldə 1–2 istifadəçi üçünBasic, 5 istifadəçi: illik ödənişlə ayda 49 $, aylıq ödənişlə 69 $83.30 ₼ və ya 117.30 ₼
Kommo (əvvəlki adı amoCRM)yoxdur, 14 günlük sınaqBase: bir istifadəçiyə ayda 25 $, ən azı 6 aylıq ödənişbir istifadəçiyə ayda 42.50 ₼
HubSpotvar, 2 istifadəçiyə qədərSales Hub Starter, aylıq ödənişlə bir istifadəçiyə 20 $34 ₼

Qiymətlər Bitrix24, Kommo və HubSpot səhifələrindən götürülüb, 1.70 ₼ məzənnəsi ilə çevrilib, ƏDV və bank komissiyası daxil deyil.

Üç nəfərlik satış komandası üçün Kommo ayda 75 $ edir, minimum altı aylıq ödənişlə bir dəfəyə 450 $, yəni təxminən 765 ₼ gedir. Bitrix24-ün Basic planı beş istifadəçini bir qiymətə verir. Gündə 5–10 müraciət alan mağazalara ilk aylarda CRM lazım deyil, çünki sütunları müraciətin tarixi, mənbəyi, pilləsi və növbəti addımın günü olan Google Sheets cədvəli eyni işi görür. Bir-iki menecer üçün pulsuz planlar kifayət edir, üç-dörd nəfərdən sonra isə Bitrix24-ün sabit qiyməti istifadəçi başına ödənişdən ucuz başa gəlir.

Razılıqsız mesaj və alınmış baza

Huninin avtomatik hissəsi müştərilərin telefon nömrələri və e-poçt ünvanları üzərində işləyir, bunlar da fərdi məlumatdır. «Fərdi məlumatlar haqqında» Qanunun 8.1-ci maddəsi qanunla məcburi hallar istisna olmaqla belə məlumatın toplanmasını və işlənməsini subyektin yazılı, o cümlədən gücləndirilmiş elektron imzalı razılığına və ya onun özünün yazılı təqdim etdiyi məlumata bağlayır. 7.2-yə görə subyekt məlumatının işlənməsinə istənilən vaxt etiraz edə bilər və bunu əsaslandırmaq məcburiyyətində deyil (qanunun mətni).

«Reklam haqqında» Qanunun 23.1-ci maddəsi mobil operator və provayderin abunəçiyə fərdi göndərdiyi reklamı onunla bağlanan yazılı müqavilədəki razılığa bağlayır və abunəçiyə reklamdan istənilən vaxt imtina imkanı verilməsini tələb edir (e-qanun.az). Maddə məsuliyyəti operator və provayderin üzərinə qoyur. Şirkətin öz e-poçt bülleteni bu maddəyə düşmür, ona «Elektron ticarət haqqında» Qanunun 6-cı maddəsi aiddir: məktubda onun reklam olduğu, göndərənin adı və ünvanı yazılır, almaq istəməyənlər siyahıdan çıxarılır. Ünvan fərdi məlumat olduğu üçün razılıq şərti isə yuxarıdakı 8.1-dən gəlir.

Gündəlik işdə bu qanunlardan dörd qayda çıxır.

  • e-poçt və ya WhatsApp siyahısına yalnız özü yazılan adam düşür, sayt formasında bunun nə üçün olduğu yazılır;
  • hər məktubda və aksiya mesajında abunədən çıxmaq yolu olur;
  • başqa şirkətdən alınmış və ya Instagram rəylərindən toplanmış nömrə bazası huniyə salınmır;
  • bazanın xaricdəki CRM-də saxlanması da fərdi məlumatın ötürülməsidir və bunu müqavilədə hüquqşünasla dəqiqləşdirmək lazımdır.

Satış hunisi qurmaq xidmət kimi satılırmı?

Satılır, ancaq sifarişçilər adətən hunini deyil, daha çox müraciət və daha az itən sifariş alırlar. Ona görə bu xidmət bazarda bir neçə ayrı işə bölünür. Müraciəti gətirən tərəf reklam və lendinqdir. Reklam trafiki üçün tək səhifəlik satış səhifəsi qurmaq lendinq studiyası kartında, təmir şirkətlərinə və klinikalara hazır müraciət satmaq da lid generasiyası agentliyi kartında hesablanıb. Huninin ortasını və təkrar alışı saxlayan bülletenlər e-poçt marketinqi agentliyinin işidir.

Hamısını birləşdirən iş, yəni pillələri saymaq, cədvəli və ya CRM-i qurmaq, botun ilk cavabını yazmaq, menecerə ölçülə bilən plan vermək, ayrıca məsləhət xidmətidir. Onun ilk məhsulu çox vaxt auditdir, yəni sifarişçinin son bir ayının yazışmalarını oxuyub yuxarıdakı kimi rəqəmlərə çevirmək. Belə xidməti əsasən şirkətlərə satan sahibkar sadələşdirilmiş vergidə qalmaq istəyirsə, rüb ərzində e-qaimə ilə rəsmiləşən xidmətlər ümumi həcmin 30%-indən çox olmamalıdır (Vergi Məcəlləsi, 218.6.2). Bu həddin necə hesablandığı sadələşdirilmiş vergi yazısında göstərilib.

Auditin ən çox açdığı yer cavab gecikməsidir və onu süni intellektə tapşırmaq olur. Hər yeni mesajı cədvələ yazan, qiymət sualına hazır cavabı göndərən və bir saat cavabsız qalan söhbəti menecerə xatırladan köməkçi KURS: AI Agent & YouTube biznesi proqramında biznes proseslərini AI ilə avtomatlaşdırmaq mövzusuna aiddir və orada addım-addım qurulur.

Hesabın əsası

  • Yerli saytların yoxlanması, 20 noyabr 2026
    • Yoxlanan domen: 28
    • Açılmayan və ya bot qoruması göstərən: 9
    • Siyahıdan çıxarılan xəbər saytı: 1
    • Eyni səhifəyə yönlənən ikinci domen: 1
    • Sayıma düşən sayt: 17
    • WhatsApp linki: 8 (bir klinikada düymə kodda söndürülüb, sayılmayıb)
    • E-poçt abunə forması: 3 sayt, təxminən hər altı saytdan biri
  • Kommo, üç nəfərlik komanda (kommo.com qiyməti, 20 noyabr 2026)
    • Aylıq haqq: 75 $ (3 istifadəçi, hərəsi 25 $)
    • Minimum ödəniş: 450 $ (6 ay)
    • Manatla: ~765 ₼ (1.70 ₼ məzənnəsi ilə)
  • Qeyd: mağaza və sex hesablarındakı büdcə, söhbət, sifariş və gediş xərci redaksiyanın nümunə rəqəmləridir; 18% ƏDV Meta-nın 1 sentyabr 2026-dan VÖEN-i təsdiqlənməyən Azərbaycan hesablarına əlavə etdiyi vergidir, CRM qiymətləri vergisiz verilib.

Tez-tez verilən suallar

Satış hunisi ilə müştəri səyahəti eyni şeydirmi?

Yox. Müştəri səyahəti (customer journey) adamın brendlə bütün təmaslarını təsvir edir, alışdan sonrakı zəmanət və şikayət də daxil olmaqla, və bu yol düz xətt olmur. Huni isə sayma alətidir: hər pillədə neçə nəfərin qaldığını göstərir və şirkətin öz satış prosesinə görə qurulur.

Huninin rəqəmlərinə nə qədər tez-tez baxmaq lazımdır?

Gündə 10–20 müraciət alan kiçik biznes üçün həftədə bir dəfə kifayətdir, gündəlik rəqəmlər çox təsadüfi tərpənir. Novruz və ya Black Friday (bu il 27 noyabr) kimi aksiya həftələrinin rəqəmlərini adi həftələrlə bir sırada ortalamaya qatmamaq daha düzgündür, əks halda sonrakı ayın planı şişir.

Huninin rəqəmlərini kim aparmalıdır, reklamçı, yoxsa menecer?

Hər biri öz hissəsini. Reklamçı göstəriş, klik və başlanan söhbət sayını kabinetdən götürür, menecer isə cavablanan söhbətləri, sifarişləri və ödənişləri yazır. Ayda bir dəfə iki cədvəli yan-yana qoyanda rəqəmlər çox vaxt üst-üstə düşmür, çünki kabinet yalnız reklamdan gələn yazışmaları sayır, menecerin siyahısına isə profildən və tanış tövsiyəsi ilə yazanlar da düşür.

Mənbələr

Material məlumat xarakterlidir və investisiya və ya hüquqi məsləhət deyil; 100% nəticəyə zəmanət vermir — qərarı öz araşdırmanız əsasında verin. İstifadə şərtləri

Aktual oxunan məqalələr

mövzuya yaxın
Bütün məqalələr