Bazar · 16:44
Məqalə · Kripto

Kriptovalyuta nədir: Azərbaycanda qanun, vergi və alış

Bitcoin, Ethereum və USDT fərqi, Azərbaycanda kriptovalyutanın hüquqi vəziyyəti, Vergi Xidmətinin 14% qaydası, birja, P2P və cüzdanın riskləri.

Qısa cavab

Kriptovalyuta blokçeyndə, yəni minlərlə kompüterin paylaşdığı qeyd sistemində saxlanan rəqəmsal aktivdir, ən tanınmışı Bitcoin-dir. Azərbaycanda onunla əməliyyat qadağan edilməyib, ayrıca qanun isə hələ layihədir. DVX satışdan gələn qazancdan 14% gəlir vergisi tələb edir. Bitkoinin qiyməti 2025-ci ilin zirvəsindən 41.8% aşağıdır (CoinGecko, noyabr 2026).

İki əlin tutduğu telefonlar arasında keçən bitkoin sikkələri: kriptovalyuta köçürməsi

Kriptovalyutaya maraq çox vaxt tanışın qazanc hekayəsi ilə başlayır. Pulun harada saxlandığı, ona kimin zəmanət verdiyi və satışdan sonra vergi ödəmək lazım olub-olmadığı barədə suallar adətən alışdan sonra yaranır. Bu suallara cavab verən mənbələr də dağınıqdır: qayda Vergi Məcəlləsində, vergi izahı DVX-nin sual-cavab bazasında, birjaların tənzimlənməsi isə Mərkəzi Bankın sınaq reyestrində və hələ qəbul olunmamış qanun layihəsindədir.

Kriptonu bank əmanəti və ya səhmlə bir sıraya qoymaq çətindir. Əmanəti bank bağlananda sığorta fondu qaytarır, səhm sahibinin şirkətdə payı olur. Kriptovalyuta sahiblərinin əlində yalnız şəbəkədəki qeyd və onu idarə edən gizli açar qalır. Əmanət, istiqraz, qızıl və kriptonun gəlir və risk baxımından yan-yana müqayisəsi investisiya bələdçimizdə verilib.

Mündəricat:

Kriptovalyuta nədir və blokçeyn əməliyyatı necə təsdiqləyir?

Açıq qeyd dəftərinin üstündə bir-birinə bağlanmış metal bloklar zənciri
İllüstrasiya: AZERBUSINESS

Kriptovalyuta — sahibliyi bankın deyil, minlərlə kompüterin birlikdə saxladığı ümumi qeydlər dəftərində yazılan rəqəmsal aktivdir. Danışıqda bu sözü kripto valyuta kimi ayrı da yazırlar, qısaca kripto deyirlər, məna dəyişmir.

Blokçeyn nədir sualına ən sadə cavab dəftər bənzətməsidir. Köçürmələr bloklara yığılır, hər yeni blok özündən əvvəlkinin şifrələnmiş izini daşıyır və beləcə zəncir yaranır. Kimsə köhnə bir sətri dəyişmək istəsə, ondan sonra gələn bütün blokları yenidən hesablamalı olacaq və şəbəkənin digər iştirakçıları uyğun gəlməyən nüsxəni qəbul etməyəcək.

Bitcoin şəbəkəsində yeni blok orta hesabla 10 dəqiqədən bir əlavə olunur və bu, layihənin rəsmi suallar səhifəsində yazılıb. Bloku güclü kompüterlərlə hesablayıb şəbəkəyə əlavə edənlərə mayninq edənlər deyilir, əvəzində yeni bitkoin alırlar. Ethereum 2022-ci il sentyabrın 15-də bu üsuldan imtina etdi və ethereum.org yazır ki, bununla şəbəkənin enerji sərfi təxminən 99.95% azalıb. İndi orada blokları öz koinlərini girov qoyan iştirakçılar təsdiqləyir. Mayninq və steykinq kriptovalyuta qazanmağın digər yolları sırasındadır, hər ikisi də ya avadanlıq, ya girov qoyulan kapital tələb edir.

Sahiblik açarla bağlıdır. Cüzdan adlanan proqram və ya kiçik cihaz pulun özünü saxlamır, şəbəkədəki ünvanı idarə edən gizli açarı qoruyur. Bu açarı itirənlər üçün bərpa xidməti yoxdur, kartı itirəndə olduğu kimi banka zəng edib hesabı bağlatmaq mümkün olmur.

Kriptovalyutanın dəyəri haradan gəlir sualının dürüst cavabı sadədir: alıcıların ona verməyə razı olduğu qiymətdən. Arxasında dövlət, mal ehtiyatı və ya şirkətin gəliri dayanmır və qiyməti xəbər, tənzimləyicinin qərarı və iri sahiblərin satışı ilə bir gündə bir neçə faiz dəyişə bilir.

Koin və token sözləri də bir-birinə qarışır. Koin öz blokçeyninin vahididir, Bitcoin şəbəkəsində bitkoin kimi. Token başqasının şəbəkəsi üzərində buraxılır. Ethereum kimi şəbəkələrdə yeni token yaratmaq texniki baxımdan asan olduğu üçün koinlərin sayı da, saxta layihələrin sayı da tez artır.

Bitcoin, Ethereum və USDT nə ilə fərqlənir?

Bitcoin nədir deyə soruşanların çoxu bütün kriptonu bir şey sanır. CoinGecko-nun noyabr məlumatlarında 22 mindən çox koin izlənir, bazarın ümumi dəyəri təxminən 2.46 trilyon dollardır və bunun 59.9%-i tək Bitcoin-in payına düşür. Qalan minlərlə koinin böyük hissəsinin alıcısı azdır: belə koinlərdə qiymət də, satmaq imkanı da bir neçə iri sahibin hərəkətindən asılı olur.

Bitcoin (BTC)Ethereum (ETH)USDT (Tether)
Nə üçün yaradılıbbankasız köçürmə və dəyər saxlamaüzərində proqramlar (smart müqavilələr) işləyən platformadollara bağlı stablecoin, kripto birjalarında hesablaşma vahidi
Təklif21 milyonla məhdud, yeni emissiya vaxtaşırı yarıya eniryeni koin protokol qaydası ilə buraxılırTether şirkəti tələbə görə buraxır və geri alır
Kim təsdiqləyirmayninq edənlər, yəni hesablama gücü ayıran iştirakçılargirov qoyan validatorlar (2022-dən)USDT başqa şəbəkələrin, məsələn, Ethereum-un üzərində dövr edir
Əsas riskqiymətin kəskin dəyişməsiqiymət dəyişməsi və proqramlardakı xətalarburaxan şirkətin ehtiyatına etibar
Bazar dəyəri, noyabr 2026~1.48 trilyon $bazarın ~10%-i~176 milyard $, üçüncü yer

Mənbə: bitcoin.org, ethereum.org, CoinGecko.

Bitcoin-in 21 milyonluq həddi və yeni emissiyanın azalması onun qiymət hekayəsinin mərkəzindədir. Bu azalmaya halvinq deyilir və halvinqdən əvvəl və sonra bitkoinin qiyməti ayrıca araşdırılıb. Bununla belə, keçmiş halvinqlərin qiymətə təsiri gələcək üçün qayda sayıla bilməz.

USDT-ni çox vaxt «risksiz kripto» kimi təqdim edirlər. Onun qiyməti dollara yaxın qalır, çünki buraxan şirkət hər tokenin arxasında ehtiyat saxladığını bəyan edir. Dollar əmanətindən fərqi odur ki, burada sığorta fondu yoxdur və bütün etibar bir şirkətin hesabatına söykənir.

Tez-tez qarışdırılan başqa anlayış rəqəmsal manatdır. Mərkəzi Bankın buraxa biləcəyi rəqəmsal pul dövlət pulunun elektron forması olardı. Kriptovalyuta heç bir mərkəzi bankın öhdəliyi deyil. Osman Gündüzün AIA-dakı müsahibəsində deyilir ki, bank stablecoin və rəqəmsal manat modelini hələ öyrənir və konkret qərar formalaşmayıb.

Azərbaycanda kriptovalyuta qanunidirmi?

Kriptovalyuta Azərbaycanda hələ ayrıca qanunla tənzimlənmir. Ona aid qaydalar beş fərqli sənədə səpələnib, onlardan üçü qüvvədədir, biri sınaq rejimidir, biri də layihə mərhələsindədir.

SənədKriptovalyuta barədə nə deyirVəziyyət
Cinayət yolu ilə əldə edilmiş əmlakın leqallaşdırılmasına və terrorçuluğun maliyyələşdirilməsinə qarşı mübarizə haqqında Qanun (781-VIQ, 30.12.2022), 1.1.11 və 1.1.12virtual aktivi ödəniş və ya investisiya üçün mübadilə vasitəsi kimi çıxış edən rəqəmsal dəyər, virtual aktiv xidməti təminatçısını da mübadilə, köçürmə və saxlama ilə sahibkarlıq kimi məşğul olan şəxs kimi müəyyən edirqəbul olunub
Mərkəzi Bankın virtual aktivlərlə əməliyyatlar haqqında Qaydaları (qərar 11/1, 24.02.2023)köçürmə zamanı göndərən və alan haqqında məlumatın ötürülməsini tələb edirqüvvədədir
Vergi Məcəlləsi, 13.2.9virtual aktivlər qeyri-maddi aktivlərin tərifinə daxildir (11.04.2025-ci il dəyişikliyi)qüvvədədir
Mərkəzi Bankın xüsusi tənzimləmə rejimi (sandbox)bir kriptovalyuta birjası və bir kriptobroker layihəsi məhdud sayda istifadəçi ilə sınaqdan keçirilibsınaq
Virtual aktivlərin və virtual aktiv xidmət təminatçılarının fəaliyyətinin tənzimlənməsi haqqında qanunbirjaların və digər xidmət təminatçılarının işini tənzimləməlidirlayihə

Mənbə: meclis.gov.az, cbar.az, e-qanun.az, sandbox.cbar.az.

Qanun layihəsini Mərkəzi Bank hazırlayır. Bankın nümayəndəsi Günay Mahmudova 2024-cü ilin dekabrında Banker.az-a danışıb ki, sənəd 2024–2026-cı illər üçün maliyyə bazarlarının inkişafı strategiyası çərçivəsində tamamlanmalıdır. Azərbaycan İnternet Forumunun prezidenti Osman Gündüz oktyabrın sonunda AIA-ya deyib ki, layihənin bu ilin dekabrında Milli Məclisdə müzakirəyə çıxarılacağını gözləyir. Bu, ekspertin gözləntisidir, Mərkəzi Bankın və ya parlamentin elan etdiyi tarix deyil.

Noyabrın 5-də Mərkəzi Bankın sədr müavini Vüsal Xəlilov Binance-in regional rəhbəri Kirill Xomyakovun başçılıq etdiyi nümayəndə heyəti ilə görüşüb. Trend-in AMB-yə istinadla yaydığı məlumatda kriptoaktivlər üzrə tənzimləmə çərçivəsi, yeni məhsulların xüsusi rejimdə sınağı və real aktivlərin tokenləşdirilməsi müzakirə olunan mövzular kimi göstərilir. Binance Azərbaycanda lisenziyalı birja deyil, belə lisenziya verən qanun hələ qəbul olunmadığı üçün yerli lisenziyası olan kripto birjası da yoxdur.

Ayrıca qanunun olmaması kriptovalyutanı hüquqdan kənar etmir. Avqustda Yasamal Rayon Məhkəməsi xaricə qanunsuz pul köçürməsi işi üzrə iki şəxsi məhkum edib və istintaq zamanı Binance-dəki hesabda dondurulmuş 830 ədəd kriptovalyutanı dövlət xeyrinə müsadirə edib. JAMnews bunu ölkədə kriptovalyutanın ilk müsadirəsi kimi təqdim edir, ancaq rəsmi açıqlamalarda koinin növü göstərilməyib. Məhkəmə birjadakı koini adi əmlak kimi müsadirə edib, beynəlxalq birja da hesabı istintaq dövründə dondurub.

Kripto qazancından vergi tutulurmu?

Tutulur. Kriptovalyuta vergisi adlı ayrıca vergi növü yoxdur, Dövlət Vergi Xidməti vətəndaşların suallarına verdiyi cavablarda qazancı ümumi qaydaya bağlayır. 2024-cü ildən bəri dərc olunan cavablarda, o cümlədən 2026-cı ilin aprelində yazılanda, mövqe eynidir:

  • kriptovalyuta əməliyyatından gələn gəlir Vergi Məcəlləsinin 99.3.8-ci maddəsinə görə qeyri-sahibkarlıq fəaliyyətindən gəlir sayılır;
  • gəlir əldə edən fiziki şəxs vergi orqanında uçota durub VÖEN almalıdır;
  • vergi 101.2-ci maddə ilə 14% dərəcə ilə hesablanır və növbəti ilin 31 martınadək gəlir vergisi bəyannaməsi ilə ödənilir;
  • vergiyə alış ilə satış arasındakı qiymət artımı cəlb olunur, gəlir koinin satıldığı və ya başqasına verildiyi anda yaranmış sayılır;
  • kripto alqı-satqısı üzrə nağdsız ödənişlər Məcəllənin 35-ci maddəsinə uyğun açılmış hesablardan keçməlidir.

İyunun 30-da bir istifadəçi P2P platformada gün ərzində dəfələrlə alıb-satdığını, hər əməliyyatdan cəmi 1–3 qəpik qazandığını yazıb soruşub ki, bu sahibkarlıq sayılırmı. DVX həmin suala da eyni maddələrlə cavab verib və fəaliyyəti sahibkarlığa keçirməyib. Belə tez-tez alqı-satqı edənlərdə bankdakı dövriyyə böyük, vergiyə düşən fərq kiçik olur və bunu yalnız alış və satış qiymətlərini göstərən çıxarışlar sübut edir.

«Xarici birjadakı qazancımı kim görəcək?» sualı da tez-tez eşidilir. Yuxarıdakı məhkəmə işi göstərir ki, beynəlxalq birja Azərbaycan istintaqının sorğusunu icra edə bilir, manata çevrilən pul da bank kartından keçir və bankın monitorinqinə düşür.

Şərti nümunədə ildə yalnız bir əməliyyat olub:

  • Alış qiyməti: koin 2,000 ₼-a alınıb.
  • Satış qiyməti: həmin koin aylar sonra 2,500 ₼-a satılıb.
  • Vergiyə cəlb olunan qiymət artımı: 2,500 − 2,000 = 500 ₼.
  • Gəlir vergisi, 14%: 500 × 0.14 = 70 ₼, bəyannamə növbəti ilin martında verilir.

DVX-nin cavablarında zərərlə satılan koinin, bir koinin başqa koinə dəyişdirilməsinin və birja komissiyalarının necə nəzərə alınacağı yazılmayıb. Belə əməliyyatlarınız varsa, bəyannaməni doldurmazdan əvvəl mühasiblə dəqiqləşdirin. Bəyannamənin özü və maaşdan kənar gəlirlərin vergisi fiziki şəxslərin gəlir vergisi haqqında yazımızda izah olunub.

Kriptovalyuta necə alınır və harada saxlanılır?

Kiçik soyuq cüzdan cihazı, qatlanmış kağız kart və üzüstə qoyulmuş telefon
İllüstrasiya: AZERBUSINESS

Azərbaycanda kriptovalyuta almaq istəyənlərin əlində üç yol var: xarici birja, P2P və tanışdan nağd alış. Hər üçündə pul geri qaytarılmayan köçürmə ilə gedir və səhv ünvana göndərilən koini heç bir bank geri çağırmır. Aşağıdakı məlumat mexanizmi izah edir, bu, investisiya məsləhəti deyil.

Mərkəzləşmiş birja

Birjada hesab açanda şəxsiyyət yoxlanılır, adətən pasport və ya şəxsiyyət vəsiqəsinin şəkli, üz şəkli və ünvan tələb olunur. Bu yoxlamaya KYC deyilir. Birja müştərilərin koinlərini öz cüzdanlarında saxlayır. Bu rahatdır, lakin birja bağlansa və ya hesab dondurulsa, koinlərə çıxış da dayanır.

Ad oxşasa da, kripto birjaları Bakı Fond Birjası kimi tənzimlənən birja deyil, onlarda pul itəndə müraciət ediləcək yerli nəzarət orqanı və kompensasiya fondu yoxdur. Kartla birbaşa ödənişin keçib-keçməməsi həm birjanın ödəniş tərəfdaşından, həm də kartı buraxan bankın qaydasından asılıdır. Etibarlı platformanı necə seçmək barədə birja seçimində təhlükəsizlik, likvidlik və komissiya meyarları ayrıca sadalanıb.

P2P alış

P2P-də koini birjanın özündən yox, başqa istifadəçidən alırsınız. Platforma satıcının koinini əməliyyat bitənə qədər bloklayır, siz də pulu satıcının kartına və ya hesabına köçürürsünüz. Risk ödənişin platformadan kənarda getməsindədir: başqasının kartından gələn pul sonradan mübahisəli ola bilər, satıcı da «pul gəlmədi» deyə bilər. Vergi baxımından da kartdan karta köçürmə zəif yerdir: DVX kripto alqı-satqısı üçün nağdsız ödənişlərin vergi uçotunda olan şəxsin 35-ci maddə ilə açılmış hesabından keçməsini tələb edir.

Nağd pulla alqı-satqının riski başqa cürdür. 2025-ci ilin dekabrında DİN-in Kibercinayətkarlıqla Mübarizə Baş İdarəsi iki Azərbaycan vətəndaşının saxlanıldığını açıqladı. Polis bildirir ki, onlar xarici ölkənin paytaxtında ticarət mərkəzində ofis kirayələyib, oradakı valyutadəyişmə məntəqəsinə saxta 600,000 dollar təqdim ediblər və əvəzində hesablarına 600,000 USDT köçürülməsini istəyiblər. Dəyəri 1 milyon manatdan çox olan kriptovalyuta hesaba keçəndən sonra onlardan biri ölkəni tərk edib (Day.az, 25.12.2025). Saxta əskinas sonradan aşkarlansa da, blokçeyndə göndərilmiş USDT artıq geri qayıtmır.

İsti və soyuq cüzdan

İsti cüzdan internetə qoşulu proqramdır: telefon tətbiqi və ya brauzer əlavəsi. Soyuq cüzdan açarı internetdən ayrı saxlayan kiçik cihaz və ya kağızdır. Cüzdan yaradılanda verilən 12 və ya 24 sözlük bərpa ifadəsi koinlərin tam açarıdır, onu ekran şəklində və ya buludda saxlamaq açarı başqasına vermək qədər risklidir. Cihaz növlərinin müqayisəsi soyuq cüzdan seçimi haqqında yazıdadır.

Kriptonu satıb manat almaq

Satışda texniki addımlar alışın tərsidir. Birjada koini USDT-yə dəyişdikdən sonra manat almaq üçün adətən yenə P2P-yə qayıtmaq lazım gəlir: alıcı manatı kartınıza köçürür, siz koini ona buraxırsınız. Kartınıza müxtəlif şəxslərdən tez-tez məbləğ gəlməyə başlayanda bank bu daxilolmaların mənbəyini soruşa bilər, çünki yuxarıda adı çəkilən 781-VIQ nömrəli Qanunun 4-cü və 11-ci maddələri banklardan müştəri uyğunluğu tədbirləri görməyi və monitorinq olunmalı əməliyyatlar barədə maliyyə monitorinqi orqanına məlumat verməyi tələb edir. Alış çıxarışları, birjadakı əməliyyat tarixçəsi və P2P sifarişlərinin nömrələri belə sualda əsas sübutdur.

Satışdan qazanc qalıbsa, il bitəndən sonra bəyannamə də bu sənədlərə söykənəcək. Alış qiymətini göstərə bilməyən satıcılar üçün vergiyə düşən fərqi hesablamaq da çətinləşir.

İlk alışdan əvvəl bu ardıcıllıq tipik səhvlərin bir hissəsini kəsir:

  1. Platformanın adını Mərkəzi Bankın xəbərdarlıqlarında axtarın və saytın domeninin nə vaxt qeydiyyata alındığına baxın: bir neçə aylıq domen şübhəlidir.
  2. Hesaba iki mərhələli giriş qoşun, SMS əvəzinə autentifikator tətbiqi seçin.
  3. Əvvəlcə kiçik məbləğlə alış, köçürmə və satışı sınayın, komissiyanın nə qədər tutulduğunu görün.
  4. Uzun saxlanacaq koinləri birjadan öz cüzdanınıza çıxarın, bərpa ifadəsini kağızda yazıb iki ayrı yerdə saxlayın.
  5. Hər alış və satışın tarixini, məbləğini və manatla qarşılığını cədvəldə qeyd edin, bəyannamə üçün bu lazım olacaq.

Zirvədə alınan bitkoinin bu günkü manat hesabı

Masada işarəsiz qızılı sikkə və enən xətt qrafiki çəkilmiş vərəq
İllüstrasiya: AZERBUSINESS

CoinGecko-nun qiymət tarixçəsində Bitcoin-in ən yüksək qiyməti 2025-ci il oktyabrın 6-da 126,080 dollar kimi qeyd olunub. Noyabrda biz yoxlayanda qiymət 73,364 dollar idi, yəni zirvədən 41.8% aşağı. Zirvədə bitkoinə 1,000 dollar qoyan adamın payı bu gün təxminən 580 dollar edir.

Bəziləri kriptovalyutanı manatın devalvasiyasından qorunma yolu kimi görür. Manat 2017-dən bəri dollara 1.70 məzənnəsində qalır, deməli, dollarla olan itki manatla da eyni ölçüdədir: zirvədə 1,700 ₼-a alınan pay indi təxminən 990 ₼ edir. Manat bu müddətdə dollara qarşı yerində qaldığı üçün məzənnədən qorunmaq məqsədilə alınan bitkoin həmin dövrdə ailələrə məzənnənin özündən çox ziyan vurub.

Gündəlik qiyməti və ən böyük 20 kriptovalyutanın dəyişməsini saytın bazar monitorunda izləmək olar. Qiymət proqnozu vermirik: keçmiş zirvə nə dibin harada olacağını, nə də yeni zirvəni göstərir.

Bu dəyişkənlik borcla alınan kriptonu xüsusilə ağır edir. Mərkəzi Bankın sentyabr 2026 statistik bülletenində fiziki şəxslərə manatla verilmiş kreditlərin orta faizi 17.38% göstərilib (cədvəl 3.2). Kreditlə alınan koin bir il ərzində yerində qalsa belə, borcun faizi ödənilməlidir. Qiymət düşəndə zərərə bir də kreditin faizi əlavə olunur.

Treyding botlarının işləmə qaydası və piramida əlamətləri

Treyding botu birjada istifadəçinin adından alqı-satqı edən proqramdır. Siz birjada API açarı yaradırsınız, bot həmin açarla qiymətə baxır və əvvəlcədən yazılmış qaydaya görə əmr verir: qiymət müəyyən həddə düşəndə al, qalxanda sat. Süni intellektli adlanan botlarda bu qayda keçmiş qiymətlərdən öyrənilmiş model ilə əvəz olunur. Keçmiş data üzərində əla nəticə göstərən strategiya bazar dəyişəndə tez-tez zərər verir, hər əməliyyatın komissiyası da gəlirdən çıxılır.

Birjaların özündə hazır sadə botlar da var. Şəbəkə botu qiymət aralığını pillələrə bölüb hər pillədə kiçik alış və satış qoyur və qiymət aralıq daxilində gəzəndə kiçik fərqlər toplayır. Qiymət aralıqdan aşağı çıxanda bot ucuzlaşan koinlə dolu qalır. Müntəzəm alış botu hər həftə eyni məbləğə koin alır. Bu üsul qiymət riskini aradan qaldırmır, sadəcə alış anını bir neçə həftəyə bölür.

ABŞ-ın Əmtəə Fyuçersləri Ticarət Komissiyası (CFTC) 2024-cü ilin yanvarında bu barədə ayrıca xəbərdarlıq yayıb və birbaşa yazıb ki, süni intellekt gələcəyi və bazarın qəfil dəyişməsini proqnozlaşdıra bilməz. Xəbərdarlıqda nümunə kimi Mirror Trading International göstərilir. Cənubi Afrika vətəndaşı Kornelius Steynberq bot proqramının ayda ən azı 10% gəlir gətirdiyini vəd edib, təxminən üç ildə ən azı 23,000 nəfərdən 1.7 milyard dollardan çox bitkoin toplayıb. CFTC yazır ki, pulun çox az hissəsi ticarətə gedib, sxem yeni üzvlərin pulu ilə köhnələrə ödəyən piramida kimi işləyib.

Bot qoşmağa qərar verənlər üçün iki texniki qayda var. API açarına yalnız ticarət icazəsi verilir, pul çıxarmaq icazəsi heç vaxt verilmir. Açar başqasının serverində işləyirsə, həmin şəxs hesabınızda alqı-satqı edə bilir.

Pulunuzu birjadakı öz hesabınızdan çıxarıb başqasına verməyi tələb edən bot təklifi əslində pul toplama sxemidir və onun əlamətləri adətən bir yerdə görünür:

  • aylıq və ya günlük sabit faiz vəd olunur;
  • pul şəxsi karta və ya göstərilən kripto ünvanına köçürülür, birjadakı öz hesabınızda qalmır;
  • yeni iştirakçı gətirənə bonus verilir, qrupda başqalarının qazanc ekranları paylaşılır;
  • pulu çıxarmaq istəyəndə əvvəlcə «komissiya» və ya «vergi» ödəmək tələb olunur.

Azərbaycanda ifşa olunan onlayn piramidaların, o cümlədən pulu süni intellektin kripto birjada artırdığını iddia edən sxemin təfərrüatı pul qazanmağın real yolları bələdçisinin fırıldaq bölməsində verilib. Polisin son illərdə açıqladığı bir neçə işdə toplanan pul kriptovalyutaya çevrilib xaricə çıxarılıb və belə məbləği geri qaytarmaq adi bank köçürməsindən xeyli çətindir.

Virtual aktivlər haqqında qanun Milli Məclisə çıxarılanda onun birjalara, P2P alqı-satqısına və vergiyə nə gətirdiyini AZERBUSINESS bülletenində izah edəcəyik, xəbəri qaçırmamaq üçün e-poçtla abunə olun.

Hesabın əsası

  • Zirvədən düşmə: (73,364 − 126,080) ÷ 126,080 ≈ −0.418. Qiymətlər CoinGecko-dan, 12 noyabr 2026, Bakı vaxtı ilə səhər.
  • Zirvədə qoyulan 1,000 dollar: 1,000 × 73,364 ÷ 126,080 ≈ 582 $.
  • Manatla eyni pay: 1,700 × 73,364 ÷ 126,080 ≈ 989 ₼ (AMB məzənnəsi 1.70 ilə 1,000 $ = 1,700 ₼).

Tez-tez verilən suallar

Kriptovalyuta, kripto valyuta və kripto para eyni şeydir?

Bəli. Azərbaycan dilində düzgün forma kriptovalyutadır, kripto para isə türkcə qarşılığıdır və Türkiyə mənbələrində işlənir. Axtarışda kriptovalyuta nedir kimi ə hərfsiz yazılış da eyni mövzuya aparır.

Kripto qazancından sosial və tibbi sığorta ödənilirmi?

Xeyr. DVX «Sosial sığorta haqqında» Qanunun 15-ci maddəsinə istinad edərək bildirib ki, muzdlu işə və sahibkarlığa aid olmayan gəlirdən məcburi sosial sığorta haqqı hesablanmır. Kripto gəliri olan fiziki şəxs üçün icbari tibbi sığorta haqqı da qanunvericilikdə nəzərdə tutulmayıb.

Malı və ya xidməti kriptovalyuta ilə satmaq olar?

Konstitusiyanın 19-cu maddəsi manatı ölkənin pul vahidi elan edir, əskinas və sikkə buraxmaq hüququnu yalnız Mərkəzi Banka tanıyır və respublikanın ərazisində manatdan başqa pul vahidlərinin ödəniş vasitəsi kimi işlədilməsini yasaqlayır. Kriptovalyuta isə qanunlarda virtual aktiv adlanır. Mağazanın, kafenin və ya frilanserin haqqı koinlə qəbul etməsinə dair məhkəmə təcrübəsi tapmadıq, belə satış planlaşdırırsınızsa, müqaviləni hüquqşünasa göstərin.

Kriptovalyutanı hədiyyə və ya miras kimi almaq vergiyə düşürmü?

Məcəllə kripto üçün ayrıca qayda yazmır, ümumi qaydada isə il ərzində alınan hədiyyə və miras qeyri-sahibkarlıq gəliri sayılır (99.3.7). Ailə üzvündən gələn hədiyyə və miras tam dəyəri ilə azaddır (102.1.3.2), kənar şəxsdən alınan hədiyyənin 2,500 ₼-a, mirasın isə 20,000 ₼-a qədər hissəsinə vergi tutulmur (102.1.3.1). Bu güzəştlərin koinə necə tətbiq olunduğuna dair DVX izahı tapmadıq, dəyəri hansı tarixin qiyməti ilə hesablamağı mühasibdən soruşun.

Mənbələr

Material məlumat xarakterlidir və investisiya və ya hüquqi məsləhət deyil; 100% nəticəyə zəmanət vermir — qərarı öz araşdırmanız əsasında verin. İstifadə şərtləri

Aktual oxunan məqalələr

mövzuya yaxın
Bütün məqalələr