ƏDV geri al: qeydiyyat, giriş və pul nə vaxt gəlir

Çekdəki ƏDV-nin bir hissəsini geri almaq üçün ərizə yazılmır, vergi idarəsinə də getmək lazım gəlmir. Kassa çekinin fiskal ID-sini və ya QR kodunu elektron kabinetə əlavə edirsiniz, pulu müvəkkil bank köçürür. Satıcı tərəfdə ƏDV-nin hesablanması və əvəzləşdirilməsi başqa qaydalarla gedir və alıcıların çekdən geri aldığı pul o hesaba toxunmur.

Layihə 2020-ci ilin mayından işləyir. Vergi Xidmətinin 8 yanvar 2026-cı il açıqlamasında 2025-ci ildə müvəkkil bankların istehlakçılara 191 milyon 98.9 min manat qaytardığı yazılıb; bu rəqəmə teatr və hotel xidmətləri də daxildir.

Son bir ildə layihədə xeyli şey dəyişib. Bərbər və salon xidmətləri siyahıya əlavə olunub, Birbank bəzi terminallarda çeki özü əlavə edir, edvgerial.az-da isə giriş forması qalmayıb və kabinetlər bankların saytlarına keçib.

Mündəricat

• Hansı çekdən neçə faiz qayıdır?
• ƏDV geri al hesablama: çekdən neçə qəpik qayıdır?
• ƏDV geri al daxil ol: edvgerial.az niyə bank səhifəsinə aparır?
• ƏDV geri al qeydiyyat üçün hansı məlumatlar lazımdır?
• Mobil nömrə dəyişibsə və ya şifrə unudulubsa, nə etməli?
• Edvgerial-a niyə girmək olmur?
• Birbank, ABB Mobile və digər bank tətbiqləri
• Çek niyə tapılmır və statuslar nə deməkdir?
• Pul nə vaxt gəlir və harada xərclənir?
• ƏDV geri al əlaqə nömrəsi və şikayət forması

Hansı çekdən neçə faiz qayıdır?

Qaytarılan pul çekin ümumi məbləğindən hesablanmır, onun içindəki 18% ƏDV-dən hesablanır. Faizləri Vergi Məcəlləsinin üç maddəsi müəyyən edir. Mağaza, iaşə, tibb, salon və mədəniyyət 165.5-ə, azad edilmiş ərazilərdəki hotellər 228-ə, yeni tikilidən alınan mənzillər 165.6-ya düşür.

Nəyə pul ödəmisiniz	Kartla (nağdsız)	Nağd	Maddə
Mağaza, supermarket, kafe, restoran	17.5%	5%	165.5
Tibb müəssisəsi və özəl həkim	17.5%	5%	165.5
Bərbərxana, gözəllik salonu, kosmetoloji mərkəz (1 yanvar 2026-dan)	17.5%	5%	165.5
Teatr tamaşası, film nümayişi, muzey, simfonik orkestrin konserti	50%	qaytarılmır	165.5
İşğaldan azad edilmiş ərazilərdə hoteldə gecələmə	30%	5%	228
Tikinti şirkətindən yaşayış və ya qeyri-yaşayış sahəsi	30%	qaytarılmır	165.6

Mənbə: Vergi Məcəlləsinin e-qanun.az-dakı qüvvədə olan mətni və maddələrə edilmiş dəyişikliklərin qeydləri.

Neft və qaz məhsulları, avtomobillər, alkoqollu içkilər və tütün məmulatları siyahıdan çıxarılıb. Yanacaqdoldurma məntəqəsində benzin çeki kartla ödənsə də, heç nə qaytarmır. İçki və siqaret isə edvgerial.az-ın suallar bölməsində yazıldığı kimi, 1 oktyabr 2022-ci ildən qaytarılmır.

Faizlər bir dəfə dəyişib. Məcəllənin 165.5-ci maddəsinə edilmiş dəyişikliklərin qeydində görünür ki, 2022-ci ilin sonuna qədər kartla ödənişdə ƏDV-nin 15%-i, nağd ödənişdə 10%-i qayıdırdı və 9 dekabr 2022-ci il qanunu bu rəqəmləri indikilərlə əvəz edib.

Kapital Bankın edvgerial.kapitalbank.az-dakı istifadə müqaviləsində hələ köhnə 15% və 10% qalıb, halbuki bankın həmin saytdakı addım-addım izahı yeni dərəcələri göstərir. Ziddiyyət olanda Məcəllə əsas götürülür.

Satıcı ƏDV ödəyicisi olmalı və yeni nəsil kassa aparatı ilə çek vurmalıdır. Kiçik dükanların, ustaların və kafelərin bir qismi sadələşdirilmiş vergi rejimindədir, onların çekində ƏDV olmur və portal belə çeki qəbul etmir. Bonusla, hədiyyə kartı və kuponla ödənmiş, eləcə də avans kimi qismən ödənmiş məbləğlərə ƏDV qaytarılmır. Bir qəpikdən az çıxan məbləğ də qaytarılmır.

Salonlar üçün 2026-cı ildən dəyişən qayda kassada görünür. Vergi Xidmətinin 2026 flayerində deyilir ki, qaytarma yalnız ƏDV qeydiyyatında olan bərbərxana, salon və kosmetoloji mərkəzin xidmətinə şamil olunur. Müştərilər kartla ödəyib pulun bir hissəsini geri alanda bu, xidmətin qiymətinə dolayı endirim kimi işləyir. Salon açmağı planlayanlar xərc hesabını gözəllik salonu açmaq kartında tapa bilər.

Mənzil alanda proses fərqlidir. Qaytarma yalnız tikinti şirkətinə nağdsız ödənişə aiddir, 500 m²-dən çox olmayan hissəyə tətbiq olunur və e-taxes.gov.az-da ayrıca müraciətlə gedir. Bunun üçün şirkət xüsusi formada qaimə yazır, onun nə olduğunu elektron qaimə-faktura yazısı izah edir. Burada məbləğ minlərlə manat ola bildiyi üçün müqaviləni imzalamadan əvvəl şərtləri vergi məsləhətçisi ilə dəqiqləşdirmək dəyər.

ƏDV geri al hesablama: çekdən neçə qəpik qayıdır?

Yeni kassa çekində hər mal sətrinin yanında ƏDV-nin dərəcəsi və məbləği yazılır, bu, Məcəllənin 50.8.5-ci maddəsinin tələbidir. Məbləğ çekdə görünmürsə, ümumi məbləği 18-ə vurub 118-ə bölmək kifayətdir, çünki 18% qiymətin içindədir. Aşağıdakı nümunələr bütün malların 18% ƏDV-li olduğunu güman edir.

• Kafedə 59 ₼-lıq hesab, kartla: çekdəki vergi 59 × 18 ÷ 118 = 9 ₼, geri qayıdan hissə 9 × 0.175 = 1.575, yəni təxminən 1.58 ₼.
• Eyni hesab nağd ödənəndə: 9 × 0.05 = 0.45 ₼.
• Ayda 600 ₼-lıq ərzaq, hamısı kartla: vergi 600 × 18 ÷ 118 ≈ 91.53 ₼, qayıdan 91.53 × 0.175 ≈ 16.02 ₼, ildə 16.02 × 12 ≈ 192 ₼.
• 20 ₼-lıq teatr bileti, kartla: vergi 20 × 18 ÷ 118 ≈ 3.05 ₼, yarısı 3.05 × 0.5 ≈ 1.53 ₼.

Kartla nağd arasındakı fərq hər çekdə 3.5 dəfədir. Ona görə ildə bir-iki yüz manat geri almaq istəyən ailə üçün əsas qərar elə kassada, ödəniş üsulu seçilən anda verilir.

Rəsmi kalkulyatora da baxmaq olar, lakin onun ikinci nümunəsini olduğu kimi götürmək olmaz. 16 noyabrda edvgerial.az-ın kalkulyator səhifəsindəki nümunəni yoxladıq. Orada 100 ₼-lıq çekin 20 ₼-ı ƏDV-dən azad, 80 ₼-ı 18%-li götürülüb və vergi 12.20 ₼ düzgün hesablanıb.

Sonrakı üç rəqəm tutmur: nağd ödənişə 0.09 ₼, kartla ödənişə 0.33 ₼, hotelə 0.56 ₼ yazılıb. Düzgün hesabda 12.20 ₼-ın 5%-i 0.61 ₼, 17.5%-i 2.14 ₼, 30%-i 3.66 ₼ edir. Birinci nümunədə, yəni 100 ₼-ın hamısı ƏDV-li olanda, kartla 2.67 ₼ və nağd 0.76 ₼ düzgün göstərilib.

ƏDV geri al daxil ol: edvgerial.az niyə bank səhifəsinə aparır?

Axtarışa «ƏDV geri al az daxil ol» yazıb edvgerial.az-a gələn adam orada giriş forması tapmır. Vergi Xidmətinin portalının ana səhifəsində iki müvəkkil bankın logosu var. Kapital Bankın logosu edvgerial.kapitalbank.az-a, altındakı düymələr Birbank tətbiqinin yükləmə səhifələrinə aparır. Azərbaycan Beynəlxalq Bankınınkı edvgerial.abb-bank.az-a və ABB Mobile-ın yükləmə səhifələrinə aparır. Edvgerial.az-ın özündə məlumat, suallar, kalkulyator, qanunvericilik və müraciət forması qalıb.

İnsanların «ƏDV geri al Kapital Bank az» deyə axtardığı ünvan edvgerial.kapitalbank.az-dır, ABB ƏDV geri al kabineti isə edvgerial.abb-bank.az-dadır. Hər iki səhifədə girişin iki yolu var: mobil nömrə və ya şəxsiyyət vəsiqəsinin FİN-i, üstəgəl şifrə. Kapital Bankın formasında şifrədən sonra SMS ilə gələn 6 rəqəmli kod xanası da var. Formalarda mygov ID və ya ASAN Login düyməsi yoxdur, dövlət portallarına vahid giriş ayrıca mövzudur və mygov hesabının açılması haqqında yazıdadır.

Kabinet və onun içindəki virtual pul qabı müvəkkil bankla bağlanan müqavilə ilə açılır, Kapital Bankın portalındakı müqavilədə tərəflər istehlakçı və Kapital Bank kimi göstərilib. Bir bankda açılmış hesabın o biri bankın səhifəsində işləyib-işləmədiyini rəsmi səhifələrdə yazılı tapmadıq.

Giriş üçün ən etibarlı seçim ilk qeydiyyatın edildiyi səhifədir.

ƏDV geri al qeydiyyat üçün hansı məlumatlar lazımdır?

Portaldan 16 yaşı tamam olmuş istənilən fiziki şəxs istifadə edə bilər. Şəxsiyyəti təsdiq edən sənədin FİN-i, doğum tarixi və istifadə etdiyiniz mobil nömrə kifayətdir, başqa sənəd soruşulmur. ƏDV geri al Kapital Bank qeydiyyatı dörd ekrandan ibarətdir:

1. edvgerial.kapitalbank.az səhifəsində Qeydiyyatdan keç keçidini açıb FİN-i (forma 5–7 simvol qəbul edir), doğum tarixini və nömrəni yazırsınız.
2. Şəxsi məlumatların toplanması və işlənməsinə razılıq qutusunu işarələyirsiniz. İkinci qutu bankın və operatorların digər məhsul təkliflərinə aiddir.
3. Nömrəyə gələn 6 rəqəmli birdəfəlik kodu daxil edirsiniz.
4. Şifrə yaradırsınız. Kapital Bankın tələbi ən azı 10 simvoldur, içində rəqəm, böyük və kiçik latın hərfi, bir də xüsusi simvol (!, ?, @, #) olmalıdır.

ƏDV geri al ABB portalında da eyni üç məlumat soruşulur. Orada FİN-ə O hərfi yazanda forma onu özü sıfıra çevirir və bu barədə xəbərdarlıq göstərir, çünki FİN-də O hərfi olmur. Səhv FİN girişlərinin bir qismi elə bu qarışıqlıqdan yaranır.

Telefon nömrəsi kabineti tətbiqlə birləşdirən açardır. Vergi Xidməti layihə səhifəsində yazır ki, Birbank və ABB Mobile portalda qeydiyyatdan keçmiş nömrəyə qurulmalıdır. QR kodu başqa nömrəyə bağlı tətbiqlə oxudanda sorğu həmin nömrənin kabinetinə gedir.

Mobil nömrə dəyişibsə və ya şifrə unudulubsa, nə etməli?

Kapital Bank portalında ƏDV geri al mobil nömrə dəyişmək üçün giriş formasının altında ayrıca keçid var. Formada köhnə nömrə soruşulmur, ona görə köhnə SIM kart itibsə də, nömrəni yeniləmək olar:

1. Mobil nömrənin dəyişdirilməsi səhifəsində FİN-i və doğum tarixini yazırsınız.
2. Yeni nömrəni daxil edib məlumatların işlənməsinə razılıq verirsiniz.
3. Yeni nömrəyə gələn 6 rəqəmli kodu yazırsınız.
4. Forma eyni zamanda yeni şifrə yaratmağı istəyir. Sonda nömrənin dəyişdirildiyi barədə bildiriş çıxır.

Dördüncü addım elə qurulub ki, nömrə də, şifrə də itibsə, ayrıca bərpaya ehtiyac qalmır.

ABB-nin edvgerial portalında ayrıca nömrə dəyişmə səhifəsi görmədik. Orada ƏDV geri al nömrə dəyişmək sualı ilə bankın 937 çağrı mərkəzinə müraciət etmək qalır.

Nömrə yerindədirsə və yalnız şifrə unudulubsa, ƏDV geri al şifrənin bərpası daha qısadır. Kapital Bankda bunun üçün FİN, doğum tarixi və qeydiyyatdakı nömrə yazılır, gələn kod daxil edilir və yeni şifrə təyin olunur. ABB-nin giriş formasında da şifrəni unutmusunuzsa, ayrıca keçid var. Kod hər iki halda qeydiyyatdakı nömrəyə gəlir və bu nömrə əlçatan deyilsə, bərpa forması heç nə vermir.

Edvgerial-a niyə girmək olmur?

«Edvgerial niyə girmək olmur?» sualının ən sadə cavabı ünvandadır. Portalların formalarına baxanda girişin ilişə biləcəyi yerlər bunlardır:

• Giriş edvgerial.az-ın özündə axtarılır, forma isə bankların subdomenlərindədir.
• FİN-də sıfırın yerinə O hərfi yazılıb və ya simvol sayı azdır.
• SMS kodu gəlmir, çünki kod qeydiyyatdakı köhnə nömrəyə gedir. Belə halda nömrə dəyişdirilir, şifrə bərpası kömək etmir.
• Kodun vaxtı bitib. Formada geri sayan taymer var, sıfıra çatanda kodu yenidən göndərmək lazımdır.
• Kabinetə daxil olursunuz, lakin Birbank-da skan etdiyiniz çek orada görünmür. Səbəb tətbiqin başqa nömrəyə qurulmasıdır.

Birbank, ABB Mobile və digər bank tətbiqləri

Birbank ƏDV geri al funksiyası çekin altındakı QR kodu kamera ilə oxuyur və təsdiqdən sonra sorğunu kabinetə göndərir. 12 mart 2026-cı ildə Vergi Xidməti Kapital Bank və PAŞA Bank ilə yeni mərhələni elan etdi. Bu iki banka məxsus POS-terminallarda Birbank kartı ilə ödəniləndə çek avtomatik olaraq tətbiqin son əlavə olunan çeklər bölməsinə düşür və ƏDV növbəti 30 gün ərzində qaytarılır. Başqa bankların terminalında ödəniş edəndə və ya nağd ödəyəndə QR kodu əvvəlki kimi özünüz oxudursunuz.

Axtarışda «edv geri al yukle» yazanların axtardığı ayrıca dövlət tətbiqi yoxdur, çeklər bu iki bankın tətbiqləri ilə skan olunur. Huawei telefonları üçün edvgerial.az Birbank-ın AppGallery səhifəsinə də keçid verir, ABB Mobile üçün yalnız App Store və Google Play keçidləri göstərilir.

Birkart ƏDV geri al sorğusu ilə gələnlər adətən kartdan asılılıq olub-olmadığını soruşur. Qanun ödənişin nağdsız olmasına baxır, kartın markasına baxmır, yəni istənilən yerli bankın kartı ilə ödəniş eyni dərəcəni verir. Avtomatik əlavə isə Vergi Xidmətinin açıqlamasında yalnız Birbank kartı üçün deyilir. Kapital Bankın edvgerial səhifəsində Birbank Star kartı ilə QR ödənişlərində ƏDV-ni 2 qat geri almaq reklamı da görünür. Bu, bankın öz kampaniyasıdır, Məcəllədəki faizi dəyişmir və şərtləri kartın səhifəsində verilir.

ABB Mobile-da da QR kodu skan edilir, kod oxunmursa, çekdəki 12 simvollu fiskal ID-ni əl ilə yazmaq olar. ABB-nin öz izahında qaytarılan məbləğin ƏDV geri al kartına köçürüldüyü yazılıb. Edvgerial.az-ın suallar bölməsində başqa bankların da müvəkkil banklarla inteqrasiya edərək tətbiqlərində QR oxuma imkanı yaratdığı deyilir. Belə tətbiqdə skan olunan çekin sorğusu yenə nömrənizlə açılmış kabinetə ötürülür.

Bu bankların rəsmi siyahısını isə tapmadıq.

Çek niyə tapılmır və statuslar nə deməkdir?

Çek kabinetə düşəndə Vergi Xidmətinin bazası ilə tutuşdurulur. Ekranda çıxan bildirişlərin arxasında adətən aşağıdakı səbəblər dayanır.

Ekranda	Adətən səbəb	Nə etmək olar
Çek tapılmadı (alışdan dərhal sonra)	məlumat bazaya hələ çatmayıb	fiskal ID-ni 90 dəqiqədən sonra daxil edin; ABB-nin portalı çeki 90 dəqiqə sonra özü yenidən yoxlayır
Çek tapılmadı (bir neçə gün sonra)	kassanın interneti olmayıb, nəzarət qurğusu məlumatı 7 günə qədər saxlayır	7 gündən sonra yenidən yoxlayın; yenə tapılmırsa, Vergi Xidmətinə müraciət
Satıcı ƏDV ödəyicisi deyil	satıcı ƏDV qeydiyyatında deyil	qaytarma yoxdur
Bu çek üzrə alınan mallara görə ƏDV ödənilməyib	mal ƏDV-dən azaddır və ya ona cəlb olunmur	qaytarma yoxdur
Qaytarılmalı ƏDV 0.01 AZN-dən azdır, bonus, kupon və ya avans	məbləğ çox kiçikdir və ya ödəniş üsulu uyğun deyil	qaytarma yoxdur
Çek artıq qeyd olunub	çeki kimsə əvvəl daxil edib	Vergi Xidmətinə müraciət
Gözləyən	çekin vurulmasından 30 gün keçməyib	gözləmək kifayətdir
Ləğv olunan	satıcı çeki ləğv edib, məsələn, mal qaytarılıb	səbəbi Vergi Xidmətindən soruşmaq

Mənbə: edvgerial.az-ın suallar bölməsi və bankların edvgerial portallarındakı xəta mətnləri.

Çekin həqiqi olub-olmadığını e-kassa.gov.az-dakı çek yoxlama bölməsində fiskal ID ilə yoxlamaq olur. Satıcının ƏDV ödəyicisi olub-olmadığını isə Vergi Xidmətinin ƏDV ödəyicisinin axtarışı xidməti göstərir, bu, e-taxes-də girişsiz işləyən sorğulardan biridir.

Pul nə vaxt gəlir və harada xərclənir?

Məbləğ çekin vurulduğu gündən 30 gün sonra kabinetə düşür. Kapital Bankın müqaviləsi bu gözləməni istehlakçı hüquqları qanunu ilə izah edir, çünki həmin müddətdə alıcılar malı qaytara, satıcılar da çeki ləğv edə bilər. 30 gün ərzində çek ləğv olunursa, status ləğv olunan olur. Çeki 30 gündən gec əlavə etsəniz, yoxlamadan keçən çekin pulu dərhal köçürülür.

Son tarix 90 gündür və çekin vurulduğu günün ertəsindən sayılır. 91-ci gün kabinetə əlavə olunan çekə heç nə qaytarılmır və belə çeki saxlamağın mənası qalmır.

Pul qabındakı vəsaitlə mobil rabitə, kommunal, internet, TV, cərimə və sığorta ödənişləri etmək, eləcə də onu yerli bankların kartlarına köçürmək olur. Müvəkkil banklar qaytarma əməliyyatına komissiya tutmur, bunu Vergi Xidmətinin layihə səhifəsi ayrıca qeyd edir. Pul başqa bankın kartına köçürülüb nağdlaşdırılanda isə bankın tarifi tətbiq oluna bilər. Məcəllənin 102.1.40-cı maddəsi bu məbləği gəlir vergisindən azad edilən gəlirlər sırasına salıb.

ƏDV geri al əlaqə nömrəsi və şikayət forması

Çekin statusu, ləğv səbəbi və qanunun tətbiqi ilə bağlı suallara Vergi Xidməti cavab verir. Onun çağrı mərkəzi 195-1-dir, yazılı müraciət üçün edvgerial.az/appeal forması var və Vergi Xidmətinin saytındakı layihə ilə bağlı müraciətlər keçidi də ora yönləndirir.

Formada sorğu, təklif və şikayət növlərindən biri seçilir, FİN və e-poçt yazılır. Mətn 50–2,000 simvol olmalıdır, çekin JPG və ya PNG şəklini 5 MB-a qədər əlavə etmək olar.

Kabinetə giriş, şifrə, nömrə və köçürmə bankın xidmətidir. Kapital Bankın edvgerial səhifəsinin altında 196 nömrəsi göstərilib, ABB-nin çağrı mərkəzi 937-dir. Satıcı çek vermirsə və ya kassası çeki ƏDV-siz vurursa, şikayət yenə Vergi Xidmətinə ünvanlanır, çünki kassa aparatlarına o nəzarət edir.

ƏDV geri al qaydalarına yeni sahə, bank və ya faiz əlavə olunanda bu yazını yeniləyirik. Vergi yeniliklərini e-poçtla almaq üçün AZERBUSINESS-in icmalına abunə olun.

Hesabın əsası

• Rəsmi kalkulyatorun birinci nümunəsi: 100 ₼-lıq çekdə vergi 100 × 18 ÷ 118 ≈ 15.25 ₼; kartla 15.25 × 0.175 ≈ 2.67 ₼, nağd 15.25 × 0.05 ≈ 0.76 ₼.
• İkinci nümunənin düzgün hesabı: ƏDV-li hissə 80 ₼, vergi 80 × 18 ÷ 118 ≈ 12.20 ₼; nağd 12.20 × 0.05 = 0.61 ₼, kartla 12.20 × 0.175 ≈ 2.14 ₼, hoteldə 12.20 × 0.3 = 3.66 ₼.
• Kart ilə nağdın fərqi: 0.175 ÷ 0.05 = 3.5, yəni eyni çekdə kartla ödəniş nağddan 3.5 dəfə çox qaytarır.