Bazar · 03:44
Məqalə · E-ticarət Baxış: 23

E-ticarət biznesi: Azərbaycanda onlayn satışa necə başlamaq

E-ticarət biznesi Azərbaycanda: Instagram, sayt, Birmarket, Çin və Türkiyə malı, məntəqə və kuryer modellərinin başlanğıc pulu, gömrük həddi, vergi və kassa.

Qısa cavab

E-ticarət biznesi Azərbaycanda çox vaxt Instagram, sayt və ya Birmarket üzərindən mal satmaq, Çin və Türkiyədən mal gətirmək, ya da satıcılara məntəqə, kuryer və menecer xidməti göstərməkdir. Tək adam 300–3,000 ₼-la başlayır, işçili və anbarlı forma 4,600–26,000 ₼ istəyir. Onlayn alıcının 7 iş günü ərzində imtina hüququ var, satış kassa çeki ilə rəsmiləşir.

Masa üstündə bağlamanı qablaşdıran satıcı, arxada noutbuk və foto işığı: kiçik onlayn mağazanın iş yeri

E-ticarət biznesi sifarişi və ödənişi internetlə qəbul edən, malı isə bağlama ilə alıcıya çatdıran işdir. Azərbaycanda belə işə başlayan adam əvvəlcə üç suala cavab tapır: satdığı mal kimindir, alıcı pulu harada ödəyir və bağlamanı kim aparır. Elektron ticarətin nəzəri bölgüsü, B2B və B2C fərqi elektron ticarət nədir sualına həsr olunmuş köhnə yazıdadır. Bu səhifədə həmin üç sualın cavabına görə ayrılan modellər manatla yan-yana qoyulub, hər birinin ayrıca hesabı olan karta link verilib.

Qanunun tələbləri modeldən asılı olmayaraq çox vaxt eynidir. Alıcının imtina hüququ, sadələşdirilmiş vergi, kassa çeki və bağlamanın gömrük həddi ayrı-ayrı kartlarda dəfələrlə təkrarlanmasın deyə burada bir dəfə, maddələri ilə yazılıb.

Mündəricat

Azərbaycanda internetdən alış edənlər nə qədərdir?

Dövlət Statistika Komitəsinin «Azərbaycanda rəqəmsal inkişaf» məcmuəsi 2024-cü ildə internet istifadəçilərinin 23.9%-inin malı və ya xidməti onlayn əldə etdiyini göstərir, 2020-ci ildə bu pay 19.1% idi (DSK, 2025 nəşri). Yəni həmin il internet istifadəçilərinin təxminən dörddə üçü onlayn alış etməyib. Mal növlərinə görə bölgüdə geyim, ayaqqabı, idman malları və aksesuarlar sətri 36.6%-dir, kitab, jurnal və qəzetlər 10.9%-dir.

Kartla ödənişlərin həcmi çox böyükdür, lakin onu düzgün oxumaq lazımdır.

Mərkəzi Bankın sentyabr 2026 statistik bülleteninə görə həmin ay kartlarla ölkədaxili nağdsız ödənişlər 8,977 mln manat olub. Onun 7,755 mln manatı bülletendə elektron ticarət adlanan sətrə, 1,220 mln manatı POS-terminallara düşüb. Ayın sonunda dövriyyədəki kartların sayı 23 milyon 388 min idi. Problem odur ki, bülleten həmin sətri açmır və ora kartdan karta köçürmələr, kommunal ödənişlər də düşə bilər. Buna görə də 7.8 milyard manatı onlayn mağazaların aylıq satışı kimi qəbul etmək səhv olar.

Xaricdən gələn mal daha aydın görünür. Gömrük Komitəsinin statistikasında 2026-cı ilin yanvar–iyul aylarında idxalın 25.72%-i Çin, 13.47%-i Türkiyə mənşəli mallar idi. Komitənin sədri Şahin Bağırov iyunda Report-a 2025-də 1.2 milyondan çox adamın sadələşdirilmiş qaydada 501 milyon dollarlıq mal gətirdiyini deyib.

E-ticarət biznesinin modelləri: başlanğıc pulu və risk

Aşağıdakı cədvəllərdə hər model üçün tək adamın, yəni evdən işləyən satıcının və ya ustanın başlanğıcı və pulun qayıtma müddəti verilib. Böyük pillə sütununda işçi, anbar və ya emalatxana ilə qurulan formanın başlanğıcı göstərilir, kartda belə forma hesablanmayıbsa, xana boş qalıb.

Öz malını satan modelTək adamın başlanğıcıPulun qayıtmasıBöyük pilləPulu ən çox nə aparır
Instagram-da satış700–1,300 ₼1–8 aysayt, anbar və iki işçi: 9,600–15,600 ₼satılmayan ölçü və rənglər
Öz saytında onlayn mağaza1,000–2,100 ₼1–5 ayanbar və üç işçi: ~18,550 ₼mal ehtiyatı, sabit maaşlar, qapıda götürülməyən bağlamalar
Birmarket-də satış600–2,100 ₼1–9 ay—kateqoriyaya görə 1%-dən 23.01%-ə qədər komissiya
Dropşippinq350–930 ₼1–13 ay15 model stokda: ~9,900 ₼ölçü qaytarmaları, alıcıya qaytarılan pul
Türkiyədən mal gətirmək300–600 ₼, alıcının adına sifarişlə1–3 ayLaleli partiyası ilə butik: ~10,300 ₼satılmayan seriya, topdançı onu geri almır
Çindən mal gətirmək640–1,020 ₼1–5 aysborniy yüklə idxal: ~26,000 ₼keyfiyyət, eyni maldan çox ədədə rüsum
Topdan alıb satmaq1,500–3,000 ₼3–12 ay—nazik marja: 10 ₼-a alınan mal 13 ₼-a satılır
Sifarişlə hazırlanan məhsul~400 ₼3 ay ərzindəüç ustalı emalatxana: ~4,600 ₼ustanın saatı, mövsümdən asılı sifarişlər
Satıcılara xidmət göstərən modelBaşlanğıcPulun qayıtmasıBöyük pilləƏsas risk
Təhvil məntəqəsimağazanın içində ~210 ₼, ayrıca otaqda ~2,360 ₼otaqda 2.5–9.5 ayüç nöqtəli şəbəkə: ~15,000 ₼bağlama başına haqqı kargo şirkəti təyin edir və açıq yazmır
Kuryer şirkəti1,600–4,600 ₼2–5 ay—nağd pulun hesabı, kuryerlərin tez-tez dəyişməsi
Kuryer olmaq80–910 ₼1 aydan az—platformanın dəyişən tarifi
Marketpleys meneceri200–1,000 ₼3–4 müştəri ilə 1–2 ay—müştəri az olanda xərc qayıtmır
Sayt hazırlamaq300–1,000 ₼7 aya qədər—formanın məlumatını qorumaq, materialı vaxtında almaq
Mağazalar üçün tətbiq studiyası4,200–7,900 ₼, sahib və bir proqramçıdolu aylarda 2–4 ay—App Store şablon tətbiqi rədd edə bilir, birinci il zəif keçir

Rəqəmlər AZERBUSINESS-in biznes ideyası kartlarındakı hesablardandır, hər kartda hesabın əsası ayrıca verilib. Malın qiyməti, sifariş sayı və maaşlar fərziyyədir, tariflər və vergi dərəcələri isə noyabr 2026-da rəsmi səhifələrdən götürülüb.

Mal kimin rəfində qalır, pulu kim qabaqlayır?

Metal anbar rəfində bağlı karton qutular və şəffaf paketlərdə qatlanmış sviterlər
İllüstrasiya: AZERBUSINESS

Cədvəldəki aralıqları əsasən bir şey ayırır, alıcı pulu ödəyəndə mal artıq satıcıdadırmı. Malı əvvəlcədən alan modellərdə başlanğıcın böyük hissəsi rəfə gedir. Anbarlı onlayn mağazada bu pulun təxminən yarısı, yəni 9,000 ₼ bir aylıq mal ehtiyatıdır. Laleli butikində ilk partiya başlanğıcın 57%-ini alır. Çindən sborniy yüklə idxal edən şirkətlər ilk partiyaya 22,860 ₼ verirlər ki, bu da başlanğıcın 88%-idir.

Satılmayan mal bu pulu aylarla saxlayır, butikin zəif ayında satılmamış 45 ədəd anbarda qalır. Böyük pillənin pulu da buna görə gec qayıdır: anbarlı onlayn mağazada 9–20 ay, Çin idxalında 12–31 ay, butikdə yaxşı aylarda ~8 ay.

Stoksuz modellərdə pul başqa yerdə ilişir. Dropşippinq edən satıcının alıcıları bağlamanı alanda ödəyirlərsə, satıcı Trendyol-a pulu bir həftə qabaq verir və yolda olan 15 sifariş 585 ₼ dövriyyə istəyir.

Sifarişlə hazırlanan məhsulda bu boşluğu ön ödəniş bağlayır. Kartdakı hesabda alıcıdan qiymətin 40%-i alınır və bu məbləğ materialı örtür. Bakıda «Səbətçi» adı ilə səbət hörən Gülçin Babayeva da sifarişləri Instagram və e-poçtla qəbul edir, emalatxanasına yalnız razılaşma ilə gəlmək olur, istehsalı kiçik miqyaslıdır (Homo Faber kataloqu). Belə işdə anbar yoxdur, rəfdə yalnız material durur.

Başlayan adam üçün ən az riskli iki yol Türkiyədən alıcının adına sifariş və sifarişlə hazırlanan məhsuldur. Birincidə bağlama müştərinin adına gəlir, onun aylıq gömrük limitinə düşür, ölçü səhvi də onun üzərində qalır, satıcı yalnız xidmət haqqı götürür. İkincidə «Elektron ticarət haqqında» Qanunun 9.5.3-cü bəndi alıcının xüsusi tələbi ilə hazırlanan malı imtina hüququndan çıxarır. Dropşippinq ucuz görünsə də, hər iki risk satıcının üzərindədir, çünki alıcı pulu ona ödəyib və Trendyol-a geri yola salına bilməyən dəstin pulunu da o qaytarır. Kartdakı hesabda on sifarişdən biri qayıdanda sifariş başına qazanc 9.63 ₼-dan təxminən 6 ₼-a enir.

Dropşippinqin ümumi izahı və xarici bazara satış dropshipping nədir bələdçisində ayrıca verilib.

Instagram, öz sayt, yoxsa marketpleys?

Tək satıcının internetdən satışa ilk vitrini adətən Instagram olur, çünki profil pulsuzdur və alıcı artıq oradadır. Sifariş Direct-də başlayır, adətən WhatsApp-da bağlanır, kataloqu və hazır cavabları WhatsApp Business saxlayır.

Reklam bu ilin payızından bahalaşıb.

Meta 1 sentyabr 2026-dan ödəniş ölkəsi Azərbaycan olan hesablara 18% ƏDV əlavə edir və reklam kabinetində manat yoxdur, büdcə dollarla planlanır. Kanalların bir-biri ilə müqayisəsi onlayn reklam bələdçisindədir. Reklama qənaət üçün izləyicisi olan hazır səhifə almaq istəyənlər də var, Lalafo.az-da 47 min izləyicili səhifəni 500 ₼-a satırlar, halbuki Instagram-ın istifadə şərtləri hesabın və istifadəçi adının alınıb-satılmasını qadağan edir.

Öz sayt alıcılar gecə sifariş verib səhər cavab gözləmək istəməyəndə, kartla özləri ödəmək və qaytarma şərtini sual vermədən görmək istəyəndə lazım olur. Məhsulun sayı yüzü keçəndə də kataloqu söhbətdə göstərmək çətinləşir.

Kod yazmadan açılan mağazalarda aylıq haqq azdır.

MyShop.az-ın Start paketi ayda 14.90 ₼, kartla ödənişi olan Pro paketi 49.90 ₼-dır, bu ay saytda bütün paketlərə açılış endirimi də vardı. Shopify Basic 27 $ tutur. Onun öz ödəniş sistemi Azərbaycanda işləmədiyindən yerli provayderlə qəbul olunan hər satışdan Shopify əlavə 2% alır. Yerli qeydiyyatçıda .az domeni ildə 45 ₼-dır. Saytın sürəti və axtarışda görünməsi kimi texniki tərəfi köhnə e-ticarət saytı yaratmaq yolları yazısında sadalanıb.

Ayrıca mobil tətbiq kiçik mağazaya nadir hallarda lazım olur. Adjust-ın 2026 hesabatında alış-veriş tətbiqini quraşdıran hər yüz adamdan otuzuncu gün onu yenidən açan cəmi iki nəfər qalıb. Elanlarda mağaza tətbiqi 850 ₼-dan başlayır, üstəgəl Apple ildə 99 $ alır.

Marketpleys mağazanın ödəniş və çatdırılma işini öz üzərinə götürür, əvəzində alıcı mağazanı deyil, platformanı xatırlayır. Yerli satıcı üçün əsas qapı Birmarket-dir (keçmiş Umico). Satıcı olmaq üçün VÖEN, Kapital Bank-da hesab, kassa aparatı və etiket printeri lazımdır, müqavilə ASAN İmza ilə bağlanır, pul sifariş təhvil veriləndən sonra 5 iş günü ərzində gəlir. Satıcıların sayı da artır, şirkətin rəhbəri Rauf Qulaməliyev 2025-in üçüncü rübünün yekununda onların bir ildə 107% çoxaldığını açıqlayıb (Tech.az, dekabr 2025).

Trendyol Azərbaycana çox satır, ancaq buradan ora satmaq çətindir. Onun satıcı paneli Türkiyə şirkətinin MERSİS nömrəsini və KEP ünvanını istəyir. Amazon-a Azərbaycandan qoşulmağın addımları Amazon-da satış yazısında var.

Çin və Türkiyə malı: gömrük həddi kimin adına işləyir?

Platformalı yük tərəzisində boş etiketli bağlamalar və yanında skotç dispenseri
İllüstrasiya: AZERBUSINESS

Bağlama ilə gələn malın güzəşti Nazirlər Kabinetinin 14 oktyabr 2013-cü il tarixli 305 nömrəli qərarı ilə təsdiq edilmiş qaydalardadır. Satıcı üçün oradakı üç bənd vacibdir.

Nə gəlirGüzəştQaydanın bəndi
Poçt və ya kargo ilə bir fiziki şəxsin adına, təqvim ayında300 $-dək rüsumsuz, çatdırılma haqqı da bu həddə daxildir2.1.4
Həddi aşan bağlamarüsum və ƏDV yalnız artıq hissəyə hesablanır2.2
Eyni və ya eynicinsli maldan çox ədəd2 ədəd güzəştlə keçir, artığının sayını gömrük özü təyin edir və ona aylıq hədd nəzərə alınmadan rüsum tutur1.5
Satış üçün partiyagüzəşt yoxdur, gömrük bəyannaməsi, malın koduna görə 0–15% rüsum və 18% ƏDV91 nömrəli qərar

300 dollar 1.70 məzənnə ilə 510 ₼ edir. Bütün sifarişləri öz adına yazdıran satıcının limiti tez bitir, Trendyol-un 39.01 ₼-lıq idman dəstlərindən cəmi 13-ü bu həddə sığır. Laleli seriyası bir modelin üç-dörd ölçüsü olduğu üçün 1.5-ci bəndin iki ədəd həddini elə ilk bağlamada keçir. Satış malını şəxsi bağlama kimi gətirmək gömrükdə bu bəndə ilişir.

Bəyan da dəyişib. Dövlət Gömrük Komitəsinin 28 avqust 2026 xəbərinə görə 1 iyun 2026-dan xaricdən poçtla sifariş olunan bağlamaların elektron ticarət bəyannaməsi yalnız SİMA imza ilə verilir. Komitə həmin xəbərdə xəbərdarlıq edib ki, sosial şəbəkələrdə bəyannaməni başqasının yerinə doldurmağı təklif edənlər var və SİMA imzanı başqasına verəndə o adam sizin adınızdan elektron əməliyyat apara bilər. İmzanın necə alındığı SİMA imza bələdçisindədir. Sifariş alıcının adına verilirsə, bağlamanı Smart Customs-da o, öz imzası ilə bəyan edir.

Çin saytlarının özü də fərqli işləyir. Wise-ın sentyabr 2025 müqayisəsində yazılıb ki, nə Taobao, nə də 1688 başqa ölkəyə çatdırılma edir. Deməli, orada alınan mal əvvəl kargo şirkətinin Çindəki anbarına gedir.

1688 topdan satır və hər malın minimum sifarişi var, Alipay-a xarici kartı bağlamaq olur, lakin balansı həmin kartla artırmaq olmur. Alıcıların bir hissəsi buna görə sifarişi kargo şirkətinin sifariş xidmətinə və ya vasitəçiyə verir. Fabriklə partiya sövdələşməsi Alibaba.com-da gedir, platformanın Trade Assurance qoruması yalnız pul saytın öz ödəniş sistemi ilə köçürüləndə işləyir. Təchizatçıların necə yoxlandığı Alibaba ilə biznes qurmaq yazısında addım-addım verilib.

Türkiyə xəttində topdan alış başqa qaydalarla gedir. İstanbulun Laleli məhəlləsindəki topdançılardan Kazee-nin satış qaydalarında seriya bir rəngin üç-dörd ölçüsüdür, ən azı 10 seriya alınır, ödəniş pul köçürmə sistemləri ilə dollar, lirə və ya avroda qəbul olunur, kargo alıcının hesabınadır.

Yolun qiyməti iki xəttdə çox fərqlidir. Noyabrın ortasında üç kargo şirkətinin tarif səhifələrində (Dynamex, Elpost, Camex) 1 kq-dan ağır Çin bağlamasının kiloqramı 17–20 ₼ idi. Türkiyədən gələn bağlamanın kiloqramı isə PostCargo, Kango və Camex-də 4.00–5.95 $ arasında dəyişirdi. Türkiyədən bağlama 3–6 iş gününə gəlir, Temu sifarişi 15–23 iş günü yolda qalır. Fərq o qədər böyükdür ki, Çindən bağlama yolu ilə yalnız kiçik və yüngül əşyalar sərfəli qalır, geyim və ev tekstili Türkiyə xəttinə daha çox yarayır.

Partiya ilə idxalda iki xərc tez-tez unudulur. Sadələşdirilmiş vergi ödəyən sahibkar gömrükdə ödədiyi ƏDV-ni geri çıxa bilmir, o, malın maya dəyərinə düşür, qaydası ƏDV haqqında yazıdadır. Uşaq məhsulları, elektrik cihazları və kosmetika üçün Nazirlər Kabinetinin 27 noyabr 2025-ci il tarixli 349 nömrəli qərarı ilə uyğunluq sənədi tələb oluna bilər. Sborniy yükün və tam maşının fərqi logistika haqqında yazıda izah olunub.

Satıcılara xidmət: məntəqə, kuryer, menecer və tətbiq

Mal satmadan da e-ticarətdən qazanmaq olar, satıcıların ehtiyac duyduğu işi görməklə. Bu modellərdə anbar yoxdur və gəlir xidmət haqqıdır, ona görə risklər sifarişlərin sayından və tərəfdaşların şərtlərindən gəlir.

Təhvil məntəqəsi buna yaxşı nümunədir. Rusiyada və Qazaxıstanda marketpleyslər məntəqəni franşiza ilə verirlər, lakin Azərbaycanda Wildberries, Ozon və Trendyol-un tərəfdaş məntəqə proqramı yoxdur. Wildberries 2023-ün avqustunda ilk məntəqəsini Bakıda, Sabit Orucov küçəsində açmışdı (Trend), indi xəritədə həmin ünvan bağlı görünür, şirkətin bütün ölkələr üzrə məntəqə faylında Azərbaycan üçün bir ünvan da yoxdur.

Real proqram kargo şirkətlərindədir.

Kargolux 26 oktyabr 2026-da mağaza sahiblərini öz mağazalarını gəl-al nöqtəsinə çevirməyə çağırıb, bağlama başına haqqı müraciətə cavab olaraq bildirir. Müraciətdə mağazanın ünvanı ilə iş saatları yazılır, obyektin qeyri-yaşayış sahəsi olduğunu göstərən çıxarış da əlavə olunur, yəni mənzildə nöqtə açılmır. Ozon da 2026-cı ilin iyununda malın ölkədəki 700-dən çox tərəfdaş məntəqəyə qaytarıla biləcəyini elan edib, amma həmin tərəfdaşların adı xəbərdə çəkilmir (Tech.az).

Haqq bilinməyəndə məntəqənin hesabını əks tərəfdən qurmaq olur. Ayrıca 25 m²-lik otağın kirayəsi kommunal xərclər, internet və sahibin sığortası ilə birlikdə ayda 706 ₼ edir və bağlama başına 0.50 ₼ haqqda bu xərci gündə ~55 bağlama çıxarır. Mövcud mağazanın küncündə açılan nöqtədə kirayə yoxdur və gündə 30 bağlama ayda kassaya 390 ₼ əlavə edir.

Kuryer işi çatdırılmanın digər ucudur və iki səviyyədə qurulur. Bolt Food və Wolt kuryeri işçi deyil, müstəqil podratçıdır, Wolt üstəlik VÖEN, ona bağlı bank hesabı və ASAN İmza istəyir. Onlayn mağazaların bağlamalarını aparan kuryer şirkətləri öz qiymətlərini qururlar. Bakıda bir kuryer şirkətinin kalkulyatoru 4 ₼ bazaya kilometr başına 0.22–0.30 ₼ əlavə edir, şirkət də kuryerinə hər çatdırılmaya 3.5 ₼ verir. Marketpleys meneceri satıcının Birmarket və tap.az vitrinini, yəni məhsul kartını, qiymətini, stokunu və reklamını aparır, pulu aylıq sabit haqdan və satışdan faizlə alır.

Sayt və tətbiq hazırlayanların müştərisi elə yuxarıdakı satıcılardır, onlar üçün Apple-ın yoxlama qaydalarının 4.2.6-cı bəndi vacibdir, kommersiya şablonu ilə qurulan tətbiqi məzmunun sahibi özü təqdim etmirsə, App Store onu rədd edir. Buna görə hər mağaza öz Apple hesabını açır və illik haqqı özü ödəyir, studiya da həmin hesabda işləyir.

Kartla ödəniş və çatdırılma neçəyə başa gəlir?

Yerli ödəniş təşkilatları komissiyanı saytlarında açıq yazmırlar, faiz müqavilədə razılaşdırılır. Epoint-in suallar səhifəsi fərdi sahibkardan VÖEN, bank rekvizitləri, biznes kartı və ASAN İmza istəyir, standart faizdən danışmır. Yuxarıdan hədd Mərkəzi Bankın qərarıdır: 1 iyun 2026-dan ümumi kateqoriyada banklararası haqq kart ödənişinin 1.5%-indən, aptek və ərzaq marketlərində 1.25%-indən çox ola bilməz. Ancaq bu haqq satıcının ödədiyi komissiyanın yalnız bir hissəsidir, real faizi satıcı müqavilə təklifində görür.

Daxili İşlər Nazirliyi 11 avqust 2026-da saxta satış səhifələri barədə xəbərdarlıq edib. Dələduzlar aşağı qiymətlə ön ödəniş alıb telefonu və hesabları bloklayırlar, nazirlik də tanımadığı satıcıya ön ödənişlə sifariş verməməyi tövsiyə edib (1news.az). Yeni mağazadan ilk dəfə alan adam buna görə qapıda nağd ödəməyi üstün tuta bilər. Götürülməyən bağlamanın yolu satıcının xərcinə düşür. Onlayn mağaza kartının hesabında qapıda ödəniləcək bağlamaların 5%-i götürülmür, hər birinin gediş-qayıdışı satıcıya 10 ₼-a başa gəlir.

Kuryerin yığdığı nağd pulu kuryer şirkəti razılaşdırılmış gündə satıcının hesabına köçürür. Həmin pulu fərdi sahibkarın hesabından yenidən nağd çıxarmaq ucuz deyil, Vergi Xidmətinin sual-cavabına görə bank hüquqi şəxsin və fərdi sahibkarın hesabından hər nağd çıxarışa 1% sadələşdirilmiş vergi tutur. Mal tədarükçüyə də kartla və ya köçürmə ilə ödənəndə bu xərc yaranmır.

Çatdırılma yoluBir bağlamanın qiymətiQeyd
Məntəqəyə, Bakı daxilində2 ₼Yeni Poçt, 5 kq-a və 60 × 40 × 20 sm-ə qədər
Məntəqəyə, rayona5 ₼eyni tarif cədvəli
Qapıya, Bakı daxilində5–7 ₼kuryer şirkətinin kalkulyatoru ilə
Satıcının öz kuryerimaaş və yanacaqgündə 10–15 bağlamadan sonra sərfəli olur

Tariflər noyabr 2026-da şirkətlərin saytlarından və kuryer şirkəti kartındakı hesabdan götürülüb.

Onlayn alıcı malı qaytaranda hansı maddə işləyir?

Onlayn satışda iki ayrı qanun iki ayrı hüquq verir. «Elektron ticarət haqqında» Qanunun 9.1-ci maddəsinə əsasən alıcı ödəniş qaydasından asılı olmayaraq 7 iş günü ərzində səbəb göstərmədən və cəriməsiz sifarişdən imtina edə bilər. Satıcı ödənilən məbləği 7 gün ərzində əlavə xərcsiz qaytarır (9.4), alıcıdan yalnız malın geri göndərilməsinin xərci tutula bilər. Başqa razılaşma yoxdursa, sifariş göndərildiyi gündən ən geci 30 günə yerinə yetirilir (10.1). İstehlakçıların hüquqlarının müdafiəsi haqqında Qanunun 15-ci maddəsindəki 14 gün başqa şeydir: forması, ölçüsü və ya rəngi uyğun gəlməyən, işlədilməmiş qeyri-qida malını alındığı yerdə dəyişdirmək hüququdur.

ModelAlıcı fikrini dəyişəndəPulu kim qaytarır
Instagram, öz sayt, Birmarket7 iş günü imtina hüququsatıcı, 7 gün ərzində
Dropşippinqeyni hüquq, tədarükçü ilə alıcının razılaşması yoxdursatıcı, tədarükçü qəbul etməsə də
Türkiyədən alıcının adına sifarişTrendyol-da Azərbaycandan edilən alışlarda dəyişmə və qaytarma hələlik yoxdurşərt sifarişdən əvvəl yazılı razılaşdırılır
Sifarişlə hazırlanan məhsul9.5.3: xüsusi tələblə hazırlanan mal imtina hüququndan çıxıryalnız qüsur olanda, istehlakçı qanununun 7-ci maddəsi ilə

Profildə malın geri alınmadığını yazmaq bu hüquqları ləğv etmir, istehlakçı qanununun 16-cı maddəsi istehlakçının hüququnu daraldan müqavilə şərtlərini etibarsız sayır. Nəzarət də aparılır. Antiinhisar və İstehlak Bazarına Nəzarət Dövlət Xidməti 2024-də bu qanun üzrə 48 inzibati xəta protokolu tərtib edib, pozuntular arasında sifariş olunmuş bağlamanın gecikməsi də var (AzerNews, 9 yanvar 2025).

VÖEN, 2%-lik vergi və kassa çeki

Piştaxtada kiçik kassa aparatı, çıxan boş çek və əl barkod skaneri
İllüstrasiya: AZERBUSINESS

Satış davamlı olanda fərdi sahibkar kimi VÖEN alınır, qeydiyyat onlayn edilir və addımları şirkət açmaq bələdçisindədir. ƏDV ödəyicisi olmayan və ardıcıl 12 ayda dövriyyəsi 200,000 ₼-ı keçməyən satıcı sadələşdirilmiş vergini seçə bilər. Ticarətdə bu vergi satışın 2%-idir və xərclər çıxılmadan hesablanır, üstəlik gəlirin 2%-i qədər, ayda ən azı 60 ₼ sosial sığorta və 16 ₼ tibbi sığorta ödənilir. Dərəcələr və istisnalar maddələri ilə sadələşdirilmiş vergi bələdçisində verilib.

Mağazalara və şirkətlərə satan, eləcə də kargo şirkətindən haqq alan məntəqə əlavə bir həddə diqqət edir. Rüb ərzində e-qaimə ilə rəsmiləşən əməliyyatlar ümumi həcmin 30%-ini keçəndə sadələşdirilmiş vergidə qalmaq olmur və sahibkar gəlir vergisinə keçir. Bütün gəliri kargo şirkətindən gələn məntəqə bu həddi həmişə keçir. Müştəriləri VÖEN-li mağazalar olan tətbiq studiyalarında da bu, adətən ilk rübdə baş verir.

«Instagram-dan satıram, kassa aparatı nəyimə lazımdır?» sualının cavabı Vergi Xidmətinin bir fərdi sahibkara verdiyi izahdadır. Həmin izahda deyilir ki, sosial şəbəkədən gələn sifarişlə məsafədən pərakəndə satış nəzarət-kassa aparatında rəsmiləşdirilir, alıcıların pulu sahibkarın hesabına kartla köçürməsinə qanun məhdudiyyət qoymur (Muhasibat.az, 10 sentyabr 2026).

Elan saytlarında bu tələbin bazarı da görünür. 16 noyabrda lalafo.az-da onlayn mağaza sözləri ilə axtarışın birinci səhifəsindəki 20 elanın 16-sı kassa aparatı, POS-terminal və ya mağaza proqramı idi. Qiyməti yazılan dörd CASPOS kassasının elanı 99–145 ₼ istəyirdi, POS-terminalların elanlarında qiymət 40–650 ₼ arasında dəyişirdi. Vergi rejimini seçmək və ilk bəyannaməni vermək üçün mühasibdən məsləhət almaq ucuz başa gəlir, xüsusən satış həm nağd, həm kartla, həm də e-qaimə ilə gedirsə.

Birinci ay: ilk iyirmi sifarişə qədər iş sırası

  1. Modeli başlanğıc pulunuza və vaxtınıza görə cədvəldən seçin, kartdakı hesabı öz malınızın alış qiyməti ilə yenidən qurun.
  2. Bağlamanın kimin adına gələcəyini, Smart Customs bəyanını kimin SİMA imzası ilə verəcəyini və aylıq 300 dollarlıq həddin kimə aid olduğunu yazın.
  3. Satış şərtlərini profildə və ya saytda bir yerə yığın: ön ödəniş, qapıda ödəniş, götürülməyən bağlamanın yol haqqı, 7 iş günlük imtina və sifarişlə hazırlanan mallar üçün istisna.
  4. Ödəniş şlüzündən və kuryer şirkətindən yazılı tarif alın, komissiyanı və çatdırılmanı bir sifarişin qiymətinə salın.
  5. Fərdi sahibkar qeydiyyatından keçin, vergi rejimini seçin, kassa aparatını alın və ilk çeki sınaq satışında vurun.
  6. İlk iyirmi sifarişin hər birini cədvəldə izləyin: sifariş günü, çatdırılma günü, ödəniş üsulu, qayıdan bağlama və bu sifarişə düşən reklam pulu.

Bu cədvəlin sütunları ilk ayın sonunda hansı reklamın, hansı ölçünün və hansı ödəniş üsulunun pul itirdiyini göstərir. Yazışmalardan sifarişləri cədvələ özü köçürən və Direct-ə gələn eyni suallara cavab qaralaması yazan agent qurmaq KURS: AI Agent & YouTube biznesi proqramında biznes proseslərini avtomatlaşdırma mövzusunda keçilir.

Hesabın əsası

  • Anbarlı onlayn mağazada malın payı
    • Bir aylıq mal ehtiyatı: 9,000 ₼
    • Bütün başlanğıc: ~18,550 ₼
    • Malın başlanğıcdakı payı: ~0.49 (təxminən yarısı)
  • Laleli butikində ilk partiyanın payı
    • İlk partiya: 5,830 ₼
    • Bütün başlanğıc: 10,300 ₼
    • İlk partiyanın başlanğıcdakı payı: ~0.57
  • Çin idxalında ilk partiyanın payı
    • İlk partiya: 22,860 ₼
    • Bütün başlanğıc: 26,000 ₼
    • İlk partiyanın başlanğıcdakı payı: ~0.88
  • Dropşippinqdə yolda olan sifarişlərin pulu
    • Yolda olan sifariş: 15 sifariş
    • Bir sifarişin Trendyol-dakı qiyməti: 39.01 ₼
    • Yolda olan sifarişlərin pulu: ~585 ₼ (dəqiq 585.15 ₼)
  • Gömrük həddi manatla
    • Aylıq gömrük həddi: 300 $
    • Mərkəzi Bankın kursu: 1.70 ₼
    • Həddin manatla dəyəri: 510 ₼
  • Qeyd: bütün başlanğıc, qayıtma və marja rəqəmləri cədvəldə linki verilən kartların hesablarından götürülüb, orada malın qiyməti, sifariş sayı və maaşlar redaksiyanın fərziyyəsidir.

Tez-tez verilən suallar

E-ticaret və ya onlayn satis üçün xüsusi lisenziya lazımdırmı?

Xeyr. 2005-ci il qanununun 4.3-cü maddəsi internetlə ticarətə xüsusi razılıq tələb etmir. Lisenziya fəaliyyətin növündən doğur, lisenziyalı növlərin siyahısı «Lisenziyalar və icazələr haqqında» Qanuna əlavədədir və mal sosial şəbəkədə satılanda da həmin siyahı qüvvədə qalır.

Tədarükçüyə malın pulunu nağd vermək olarmı?

Kiçik məbləğdə olar. Ay ərzində 15,000 ₼-dan çox ödənişlər nağdsız qaydada edilməlidir, bunu «Nağdsız hesablaşmalar haqqında» Qanunun 3.3-cü maddəsi tələb edir və Vergi Xidməti 28 avqust 2025-də sual-cavabında xatırladıb. ƏDV ödəyicisi olan böyük dövriyyəli iaşə müəssisələri üçün hədd fərqlidir, 30,000–50,000 ₼.

Onlayn satışın pulunu şəxsi bank kartına almaq olarmı?

Bank buna limit qoya bilər. Birbank-ın bildirişinə görə 6 avqust 2026-dan şəxsi kartlara gündə beşdən çox mədaxil qəbul edilmir, aylıq hədd 20,000 ₼-dır, biznes kartları isə bu limitə düşmür. Satış davamlıdırsa, pul fərdi sahibkarın hesabına və biznes kartına gəlir.

Onlayn mağazanın saytında hansı məlumat mütləq yazılmalıdır?

Qanunun 5.3 və 8.1-ci maddələri sadalayır: fərdi sahibkarın soyadı, adı, atasının adı və ünvanı və ya şirkətin adı və qeydiyyatı, telefon, e-poçt, VÖEN, qiymətə verginin və çatdırılmanın daxil olub-olmadığı, ödəniş qaydası, icra müddəti, imtina hüququndan istifadə qaydası, qiymətin hansı tarixədək qüvvədə olduğu. Bunlar düymədən əvvəl görünməlidir, sifariş daxil olanda satıcı onu aldığını dərhal təsdiqləyir (8.2), bunu avtomatik məktub da edə bilər.

Mənbələr

Material məlumat xarakterlidir və investisiya və ya hüquqi məsləhət deyil; 100% nəticəyə zəmanət vermir — qərarı öz araşdırmanız əsasında verin. İstifadə şərtləri

Aktual oxunan məqalələr

mövzuya yaxın
Bütün məqalələr