Marja borcu $1.5 trilyona çatıb, rekord həddə

Brokerlərdən borc götürülən pulun həcmi rekord səviyyəyə çatıb. FINRA-nın məlumatına görə, investorların marja borcu iyun ayında $1.502 trilyona qalxıb və bu, tarixi maksimumdur. Yahoo Finance-in yazdığına görə, borcun bu qədər sürətlə artması tarixdə həmişə ciddi enişlərlə üst-üstə düşüb.

Marja investorun brokerdən faizlə götürdüyü puldur; həmin vəsait səhmlərin və ya birjada satılan fondların (ETF) alınmasına yönəldiləndə bu, leverec sayılır. Belə borc götürmək risklidir: qiymətlər investorun gözlədiyi tərəfə getsə, qazanc sürətlə böyüyür, əks halda itki də eyni sürətlə artır. Buna görə marja borcunun ümumi həcmi investorların risk götürməyə nə qədər hazır olduğunun göstəricisi kimi izlənir.

Mənbə xatırladır ki, bazarın ümumi dəyəri artdıqca marja borcunun da tədricən çoxalması normaldır. Problem borcun qısa müddətdə kəskin artması zamanı yaranır. Son təxminən otuz ildə marja borcunun 12–19 ay kimi qısa dövrdə ən azı 65% artdığı dörd hal olub, buna indiki vəziyyət də daxildir. Əvvəlki üç halın hamısı böyük ayı bazarı ilə üst-üstə düşüb.

Bu, qiymətli kağızların baha olduğu bir vaxtda baş verir. Mənbə yazır ki, tarixə baxanda həddindən artıq risk götürmə Wall Street-in ən aydın xəbərdarlıq siqnalıdır. Marja borcu musiqinin nə vaxt dayanacağını və ya bazarı nəyin aşağı çəkəcəyini demir, amma həddindən artıq riskin davamlı olmadığını göstərir.

Yahoo Finance xatırladır ki, indiki bazar artımı oktyabrın 12-də, 2022-ci ildə başlayıb və S&P 500 tarixində ən uzun doqquzuncu artım dövrüdür. 1929-cu ilin sentyabrından bəri S&P 500-ün artım və eniş dövrlərini araşdıran Bespoke Investment Group-un may 2026-cı il tarixli paylaşımına görə, tipik eniş dövrü orta hesabla 286 təqvim günü, yəni təxminən 9.5 ay çəkib. Artım dövrlərinin orta uzunluğu isə 1,023 təqvim günü olub — enişdən təxminən 3.6 dəfə uzun.

Crestmont Research-in 1900-cü ildən bəri S&P 500-ün dividendlər daxil olmaqla 20 illik yuvarlanan gəlirlərini hesabladığı təhlil də var. 107 belə dövrün hamısı müsbət orta illik gəlir verib. Mənbənin sözlərinə görə, investor bazarın zirvəsində, böhran, müharibə və ya pandemiya dövründə belə alsa da, indeksi 20 il saxlayanda həmişə qazanıb.

Mənbə enişlərin investisiya dövrünün təbii hissəsi olduğunu və emosiyalarla baş verdiyi üçün pul-kredit və ya fiskal siyasətlə ikirəqəmli enişlərin qarşısının alına bilmədiyini yazır. Eyni zamanda qeyd edir ki, $1.5 trilyonluq marja borcu partlayışla bitsə, uzunmüddətli investor üçün bunu fürsət kimi qiymətləndirmək olar.