Taksi sertifikatı: DİM imtahanı, buraxılış kartı və qazanc

Sürücülərin taksi sertifikatı dediyi sənədin rəsmi adı şəhadətnamədir. Onu Azərbaycan Yerüstü Nəqliyyat Agentliyinin (AYNA) xüsusi hazırlıq kursunu keçən və Dövlət İmtahan Mərkəzinin (DİM) testindən çıxan sürücü alır. Maşının isə ayrıca sənədi var, buraxılış kartı. Bakıda yeni kartlar növbədə gözlədiyi üçün işə yenicə başlayan sürücünün ən tez yolu kartı artıq olan maşını parkdan gündəlik kirayəyə götürmək və sifarişləri Bolt və Yango tətbiqlərindən almaqdır.

Kirayə haqları və depozitlər lalafo.az elanlarından götürülüb, gündəlik sifariş məbləği və yanacaq sərfi bizim gümanımızdır.

Taksi sertifikatını almaq üçün nə etmək lazımdır?

Taksi sertifikatı 21 yaşdan böyük və iki il sürücülük təcrübəsi olan adamlara verilir, bu şərtlər AYNA-nın sual-cavab bölməsində yazılıb. Sənədlər bu ardıcıllıqla yığılır.

1. AYNA-nın Bakıda, Ziya Bünyadov prospekti 39C ünvanındakı Sürücü Təlim Mərkəzinə sənədlərlə müraciət edirsiniz. Mərkəz sizi növbə ilə qrupa salır və dərslərin başlanmasını ən azı beş gün qabaq bildirir. Kursun haqqı agentliyin açıq səhifələrində yazılmayıb, onu qeydiyyat zamanı mərkəzdən öyrənirsiniz.
2. Kursdan sonra DİM taksi imtahan qeydiyyatı üçün ekabinet.dim.gov.az-da şəxsi kabinet açır, imtahana yazılır və kabinetə 35 ₼ yatırırsınız. Yazılıb imtahana gəlməyənə bu pul qaytarılmır.
3. Kompüterdə keçən imtahan bir saat çəkir. DİM-in 2026 yaddaş kitabçasında taksi sürücüləri üçün 20 tapşırıq göstərilib: 13-ü sərnişindaşıma qaydalarına dair qapalı sual, 2-si açıq sual, 5-i sürücünün etik davranışı haqqındadır. Hər düz cavab bir baldır, səhv cavab bal aparmır, 10 bal keçid sayılır.
4. Keçən sürücüyə 7 il qüvvədə olan şəhadətnamə verilir. DİM 6 noyabr 2026-dan taksi fəaliyyəti üzrə şəhadətnamələri mygov portalına da yükləyir və PDF-dəki QR kodla sənədin həqiqi olduğu yoxlanılır.

DİM taksi imtahanını il ərzində bir neçə dəfə keçirir və hər sessiyaya qeydiyyatı ayrıca elan edir. Növbəti imtahan 3 dekabrdadır, ona qeydiyyat 19 noyabr saat 18:00-da bağlanır. Test Bakıda DİM-in elektron imtahan binasında, Gəncədə və Naxçıvanda isə məktəb binalarında keçirilir. 19 may 2026 sessiyasında iştirak edən 1,544 sürücüdən 1,297-si, yəni təxminən 84%-i şəhadətnamə alıb (Operativ İnformasiya Mərkəzi).

Buraxılış kartı kimə verilir və Bakıda niyə növbə var?

Kart sürücüyə yox, maşına verilir. Taksi buraxılış kartı almaq üçün əvvəlcə fərdi sahibkar və ya şirkət AYNA-dan daşıyıcı kimi buraxılış vəsiqəsi alır, sonra mülkiyyətində, icarəsində və ya istifadəsində olan hər maşın üçün kart götürür. AYNA-nın izahında vəsiqənin dövlət rüsumu 125 ₼, hər kartınkı 25 ₼ göstərilib, müraciət e-xidmet.ayna.gov.az portalında VÖEN-ə bağlı ASAN İmza və ya SİMA ilə edilir. Hər iki sənəd 7 il qüvvədə qalır. Fərdi sahibkar kimi qeydiyyatın addımlarını şirkət açmaq bələdçisində tapacaqsınız.

Maşına da tələblər qoyulub. 1 iyul 2024-dən buraxılış tarixindən 8 ildən çox keçmiş maşına kart verilmir, maşın ən azı Avro-5 ekoloji standartına cavab verməlidir, Nazirlər Kabineti taksinin rəngini isə ağ və ya qırmızı müəyyən edib (FED.az, AYNA-ya istinadla).

Bakıda əsas maneə saydır. Nazirlər Kabineti paytaxtda kartların sayına 25,000 həddi qoyub. AYNA 2026-cı ilin yanvarında 1news.az-a bildirib ki, şəhərdə 42,729 maşının kartı var və onlardan gündə təxminən 23,000-i xəttə çıxır. Müraciətlərin qəbulu 30 dekabr 2025-də bağlanıb, sonradan gələn ərizələr həddə boş yer açılana qədər gözləyir. Kartı olan maşınların sayı həddən 17 min çox olduğu üçün öz maşını ilə yenicə başlayan bakılı sürücünün kartı yaxın vaxtda alması çətindir.

Kirayəyə götürəcəyiniz maşının kartını da özünüz yoxlayın. Taksi buraxılış kartı yoxlamaq üçün kartdakı dövlət nömrəsini texniki pasportla, bitmə tarixini isə təqvimlə tutuşdurmaq lazımdır. Bolt da qeydiyyatda kartın QR kodunun və seriya nömrəsinin şəkildə aydın görünməsini istəyir.

Bolt və Yango-da sürücü qeydiyyatı

Bolt sürücü qeydiyyatı tətbiqdən keçir. Bolt-un Azərbaycan səhifəsində sürücülük və şəxsiyyət vəsiqəsi, profil şəkli, sürücü təlimi sertifikatı, maşının texniki pasportu və buraxılış kartı istənilir, kömək bölməsində məhkumluq haqqında arayış da var. Profil şəklindəki adam vəsiqədəki adamla eyni olmalıdır. Bolt-da həm fərdi sahibkar kimi, həm də avtopark şirkətinin altında işləmək mümkündür.

Bolt-un komissiya səhifəsi Azərbaycanda şəhərdən asılı olaraq hər gedişin 19–21.83%-ini tutduğunu yazır, nağd və kartla ödənən gedişdən eyni faiz götürülür, məbləğ həftəlik qazancdan çıxılır. Çaypulu, bonus, yol və bron haqlarına komissiya tətbiq olunmur. Yango-nun sürücü səhifəsində faiz göstərilməyib, sürücülər ora partnyor parkların üzərindən qoşulur, faizi isə parkla bağlanan müqavilə müəyyən edir.

Elan saytlarında başqasının Bolt və ya Yango profilini gündə 5–10 ₼-a kirayəyə verən təkliflər çoxdur, bəzilərində «sertifikatı olmayanlara da profil verilir» yazılıb. Belə profillə sükan arxasına keçən adam sertifikatsız taksi sürür, profil sahibinin şəkli ilə yoxlamadan keçmək də Bolt-un yuxarıdakı tələbinə ziddir.

Problem platformanın özündə də çıxa bilər. 2026-cı ilin martında Bolt-un Azərbaycan ofisinin rəhbəri və bir neçə əməkdaşı daxili yoxlamadan sonra işdən çıxarıldı. Sürücülərin şikayətlərində deyilirdi ki, onları müxtəlif bəhanələrlə bloklayırlar və blok vasitəçiyə 200–300 manat veriləndən sonra açılır. Şirkət sürücüləri rəsmi şikayət kanallarından istifadəyə çağırıb (Estonian World, 1news.az-a istinadla).

Kirayə maşınla ayın sonunda nə qalır?

8 noyabrda lalafo.az-ın Bakı üzrə «Taksi sürücüləri» bölməsində taksi üçün maşını kirayəyə verən on elanı tutuşdurduq. Gündəlik haqq 30–45 ₼ arasında idi, Fielder, Aqua və Prius 30–40 ₼-a, BYD və Changan 35–45 ₼-a verilir. Parklar 100–300 ₼ depozit istəyirlər, yalnız bir elanda depozit yoxdur. İki elanda etibarnamə üçün ayrıca 20 ₼ yazılıb ki, bu da ASAN xidmətdə qohum olmayan şəxsə verilən nəqliyyat vasitəsi etibarnaməsinin dövlət rüsumu qədərdir, üstəlik 3 ₼ xidmət haqqı ödənilir. Etibarnamənin nə üçün və necə yazıldığına etibarnamə nümunəsində baxa bilərsiniz.

Elanların çoxunda ayda 2–3 istirahət günü verilir, yağdəyişmə və təmir maşının sahibinin, yanacaq və təkər yamağı sürücünün üzərindədir. Maşını götürəndə cızıqları və yürüşü təhvil-təslim aktına yazdırmaq depozitin geri qaytarılması mübahisəsini qısaldır. Birində Yango-da ayda ən azı 90 gediş şərti qoyulub.

Aşağıdakı hesabda sürücü Fielder və ya Aqua kimi hibridi gündə 40 ₼-a götürür və ayda 27 gün işləyir. Gündə 90 ₼ və 120 ₼ dəyərində sifariş yerinə yetirmək bizim gümanımızdır, komissiya 20% götürülüb.

Kirayə haqqı sifarişlərdən asılı deyil, buna görə gündəlik sifariş 30 ₼ azalanda sürücünün əlində qalan pul yarıdan çox düşür. Başlanğıc üçün yenə də kirayəni seçərdik, çünki depozit qaytarılır və bir-iki ayda bu işin sizə yarayıb-yaramadığı bəlli olur. Yango-nun öz səhifəsində yazılan «partnyorların sürücüsü kimi ayda 850 ₼-dək» rəqəmi bu iki ayın arasına düşür.

«Öz maşınım var, kirayəyə niyə pul verim?» sualının cavabı kartdadır. Öz maşını olan sürücüyə yaxşı ayda təxminən 800 ₼ artıq qalır, lakin maşının köhnəlməsi hesaba salınmayıb, Bakıda isə bu yol yuxarıdakı növbəyə dirənir.

Elanlarda üçüncü yol da var. BYD Destroyer 05-i 2,000–2,500 ₼ ilkin ödənişlə və 30–36 ay ərzində gündə 40 ₼ ödəməklə verən elanlarda müddətin sonunda maşın sürücüdə qalır, hər ikisində bir illik KASKO da qiymətə daxildir. Belə razılaşmada maşının sizə keçəcəyi gün və o gündən sonra buraxılış kartının kimin vəsiqəsində qalacağı müqavilədə ayrıca yazılmalıdır.

Taksi vergisi: sabit 18 manatdan 1%-ə

İndi taksi fəaliyyəti fərqlənmə nişanı ilə aparılır. Vergi Xidmətinin sərnişindaşıma bukletində göstərilir ki, nişan alınanda hər maşın üçün aylıq sadələşdirilmiş vergi (9 ₼ × Bakı əmsalı 2 = 18 ₼), məcburi sosial sığorta (minimum əməkhaqqının 6%-i × 2 = 48 ₼) və icbari tibbi sığorta (16 ₼) qabaqcadan ödənilir. Bakıda bu, ayda 82 ₼ edir, Abşeron rayonunda, Sumqayıtda və Gəncədə əmsal 1.5-dir. Maşın işləməsə də pul geri qaytarılmır, bu fəaliyyət üzrə bəyannamə verilmir. Kirayə elanlarında maşının bütün xərclərinin sahibin üzərində olduğu yazılır, ancaq nişanın kimin adına alındığını müqavilədə dəqiqləşdirmək lazımdır.

Qayda dəyişə bilər. 6 noyabr 2026-da DVX-nin Vergi siyasəti baş idarəsinin rəisi Nicat İmanov Milli Məclisin komitəsində bildirdi ki, sabit 18 ₼-ın yerinə sifariş operatorları sürücüyə ödədikləri məbləğdən 1% sadələşdirilmiş vergi tutacaq (taksi vergisinin dəyişməsi haqqında xəbər). Bu, Vergi Məcəlləsinə edilən dəyişikliklərin layihəsidir, qüvvəyə minmə tarixi və sosial sığortanın sonrakı qaydası açıqlanmayıb.

Bizim hesabda operator zəif ayda ~1,940 ₼, yaxşı ayda ~2,590 ₼ ödəyir, 1%-lə vergi 19 və 26 ₼ olardı. İmanov komitədə təhlillərdə orta məbləğin 18–20 ₼ ətrafında olduğunu deyib. 1%-lə hesablananda bu, operatorun sürücüyə ayda 1,800–2,000 ₼ ödədiyi deməkdir və bizim zəif ayımız orta sürücüyə yaxın çıxır.

Kirayə haqqını ildən-ilə başqasına ödəyən sürücülərin bir hissəsi sonra maşınları özləri kirayəyə verməyə keçirlər. Beş-altı maşınlıq parkın lizinq, sığorta və təmir hesabı taksi parkı açmaq kartındadır. Maşın kirayəsinə gündəlik pul vermədən başlamaq istəyənlər üçün kuryer olmaq yolu var, orada çatdırılmanı velosiped və skuterlə də etmək olur.

Sürücülər üçün vergi və AYNA qaydalarındakı dəyişiklikləri e-poçtla almaq istəyirsinizsə, AZERBUSINESS-ə abunə olun.

Hesabın əsası

• Mənbə və tarix: kirayə haqları, depozitlər və ilkin ödənişli maşın təklifləri 8 noyabr 2026-da lalafo.az elanlarından, rüsumlar AYNA və ASAN-ın səhifələrindən, vergi DVX-nin 2025 sərnişindaşıma bukletindən, AI-92-nin litri 1.15 ₼ Tarif Şurasının 2026-cı il yanvar qərarından götürülüb.
• Bizim gümanımız: ayda 27 iş günü, gündə 90 ₼ (zəif ay) və 120 ₼ (yaxşı ay) dəyərində sifariş, komissiya 20%, hibrid maşın gündə 200 km-də 100 km-ə 4 litr yanacaq yandırır.
• Sifarişlər: 90 × 27 = 2,430 ₼; 120 × 27 = 3,240 ₼.
• Komissiya: 2,430 × 0.2 = 486 ₼; 3,240 × 0.2 = 648 ₼.
• Kirayə: 40 × 27 = 1,080 ₼.
• Yanacaq: 200 km × 4 l ÷ 100 = 8 l; 8 × 1.15 = 9.2 ≈ 9 ₼ gündə; 9 × 27 = 243 ₼.
• Kirayə, zəif ay: 2,430 − 486 − 1,080 − 243 − 20 = 601 ₼.
• Kirayə, yaxşı ay: 3,240 − 648 − 1,080 − 243 − 20 = 1,249 ₼.
• Öz maşını, yaxşı ay: 3,240 − 648 − 243 − 20 − 82 − 200 = 2,047 ₼. Təmir, təkər və sığorta üçün 200 ₼ bizim ehtiyatımızdır. Kirayə ilə fərq 2,047 − 1,249 = 798 ≈ 800 ₼.
• Fərqlənmə nişanı, Bakı: 9 × 2 = 18 ₼; 400 × 0.06 × 2 = 48 ₼; 400 × 0.04 = 16 ₼; 18 + 48 + 16 = 82 ₼.
• Aylıq xərc: 486 + 1,080 + 243 + 20 = 1,829 ≈ 1,830 ₼; 648 + 1,080 + 243 + 20 = 1,991 ≈ 1,990 ₼.
• Kapital: imtahan 35 ₼ + etibarnamə 20 + 3 = 23 ₼ + depozit 200 ₼ = 258 ≈ 260 ₼; ilkin ödənişli maşınla 2,500 + 258 = 2,758 ≈ 2,760 ₼.
• Geri qaytarma: 260 ÷ 601 ≈ 0.4 ay; 2,760 ÷ 1,249 ≈ 2.2 ay; 2,760 ÷ 601 ≈ 4.6 ay.
• Təklif olunan 1%: (2,430 − 486) × 0.01 = 19.44 ≈ 19 ₼; (3,240 − 648) × 0.01 = 25.92 ≈ 26 ₼; 18 ÷ 0.01 = 1,800 ₼, 20 ÷ 0.01 = 2,000 ₼.
• Bakıda kartların sayı: 42,729 − 25,000 = 17,729, yəni həddən təxminən 17 min çox.
• İmtahan nəticəsi: 1,297 ÷ 1,544 ≈ 0.84.