Data analitikası: kiçik biznesə hesabat xidməti və agentlik

AF Mall-dakı Orange Store 5 noyabrda hellojob.az-da ERP və analitika üzrə mütəxəssis vakansiyası yerləşdirdi. Maaş 800 ₼ və bonusdur. Görüləcək işlər arasında Umico sifarişlərinin ERP-yə yazılması, platformadakı, ERP-dəki və anbardakı qalıqların tutuşdurulması, satış, ləğv və qaytarmalar üzrə gündəlik və həftəlik statistikanın rəhbərliyə verilməsi var.

Bir filiallı mağazalar və kafelər bu iş üçün ayrıca adam saxlamır, ancaq rəqəmlərə onların da ehtiyacı var. Data analitikası xidməti həmin boşluğu aylıq haqla doldurur. Analitik müştərinin satış, anbar və reklam datasını bir cədvələ yığır, həftəlik paneli yeniləyir və ayda bir dəfə sahiblə rəqəmlərin üstündən keçir. Model düsturu, skripti və hesabatın şərhini tez yazdığı üçün iş süni intellektlə qurulan biznes ideyaları sırasına düşür.

Forma, bildiriş və hesab-faktura kimi işləri bir axına bağlamaq AI avtomatlaşdırma agentliyinin işidir. Vergi orqanına gedən hesabatları onlayn mühasibat xidməti hazırlayır. Data analitik isə sahibkara nəyin satıldığını, nəyin qaldığını və reklama verilən pulun qayıdıb-qayıtmadığını göstərir.

Data analitikası kiçik mağazaya nə verir?

Tipik müştərilərin datası üç yerdə olur. Satışlar kassa proqramında, Birmarket satıcı kabinetində və ya WhatsApp yazışmalarındadır, qalıqlar anbar dəftərində və ya 1C-də, reklam xərcləri Meta və TikTok kabinetlərində.

Analitik bunları həftədə bir dəfə Google Sheets-də bir cədvələ salır. Paneldə həftəlik gəlir, orta çek, ən çox və ən az satılan məhsullar, minimumdan aşağı düşən qalıqlar və reklamdan gələn sifarişlər görünür.

Belə panelin ilk ayı çox vaxt rəqəmlərin uyğunsuzluğunu üzə çıxarır. Kassa bir qalıq göstərir, marketpleys başqa qalıq göstərir, rəfdə üçüncü rəqəm olur. Satış sütunları ilə işləyən düsturlar və CSV-də ə hərfinin pozulması süni intellektlə Excel və Google Sheets yazısında addım-addım izah olunub. Kassa sistemi olmayan bizneslərdə gündəlik satışları Google Forms ilə yığmaq olar.

Qəhvə qovuran 42 Coffee Roasters-in direktoru Cavid Tarverdiyev EU4Business-in iyul 2026 yazısında deyir ki, maliyyə məlumatı Excel fayllarında və ayrı alətlərdə aparılanda hansı məhsulun tez satıldığını görmək çətin idi. Şirkət bulud ERP-yə keçəndən üç il sonra dövriyyə 12% artıb, debitor borcların yığılma müddəti 90% qısalıb. Kiçik müştərilər ERP almır, lakin həmin sualların cavabını Sheets-də qurulan panel də verir, ona pul axını səhifəsi də əlavə etmək olar.

Excel, Data Studio, yoxsa Power BI?

Qiymətlər Microsoft-un, Windsor.ai və Supermetrics-in rəsmi səhifələrindəndir, noyabr 2026.

Google-un pulsuz hesabat aləti 11 aprel 2026-dan yenidən Data Studio adlanır. Şirkət bloqunda Looker Studio adından imtina edəndə pulsuz versiyanın hesabat qurmaq və paylaşmaq üçün qaldığını da yazdı. Sheets, Google Ads və Analytics Google-un öz pulsuz konnektorları ilə qoşulur. Meta reklamının datasını tərəfdaş konnektorlar gətirir, sənədlərdə də yazılıb ki, onlar pullu ola bilər.

Power BI-da əsas xərc lisenziyadır. Microsoft Learn-də göstərilib ki, Pro istifadəçisinin paylaşdığı hesabata yalnız Pro lisenziyası olan adamlar baxa bilir. Sahib, menecer və mühasib üçün bu, müştərinin hesabına ayda 42 $, təxminən 71 ₼ yazır. İlk müştərilərə Sheets ilə Data Studio təklif edin, çünki orada panelə baxan hər yeni adam xərci artırmır və Power BI Microsoft 365-də işləyən, datası Sheets-ə sığmayan şirkətlərə qalır.

Tək başlamaq: kapital, aylıq paket və gəlir

Lalafo.az-da 8 noyabr axtarışında «excel hesabat» sorğusunun birinci səhifəsində Excel işini təklif edən üç elan çıxdı. Birində qiymət 10 ₼-dan başlayır, birində 30 ₼ yazılıb, üçüncüsü mağaza üçün həftəlik satış hesabatı, orta çek və kateqoriya üzrə satış qurur, qiymət yazmayıb. «power bi» sorğusu birinci səhifədə 20 elan qaytardı, onlardan 18-i aşpaz və mətbəx işi elanı idi. «data analitika» sorğusunda isə birinci səhifədə bir dənə də data analitika xidməti çıxmadı.

Elan saytında Excel işi tək-tək və ucuz satılır, aylıq paketin alıcıları isə tanış mağaza sahibləri, targetoloqların müştəriləri və kiçik restoran şəbəkələridir. «Bunu ChatGPT pulsuz etmir?» Faylı hər ay çat-bota yükləyən sahibkar hər ay bir az fərqli qruplaşdırılmış cədvəl ala bilər və iki ayı yan-yana qoymaq çətinləşir, paneldəki düstur isə hər həftə eyni cür hesablayır. Bizim hesabla qurulma birdəfəlik 400 ₼-dır. Satış və anbar paneli ayda 200 ₼, reklam datası əlavə olunanda 300 ₼ edir. Bir müştəri qurulmadan sonra ayda təxminən 6–8 saat vaxt alır.

• Üç bazis paketli zəif ayda 600 ₼ gəlir, xərc və 20% vergidən sonra ~340 ₼ qalır.
• Beş müştərili və bir yeni qurulmalı yaxşı ayda 1,600 ₼ gəlir, sonda ~1,140 ₼ qalır.

Qalan pul sahibin öz əməyinin haqqıdır, ayrıca maaş yazılmayıb.

Bu işə başlamaq üçün Excel və ya Sheets-də pivot cədvəli, axtarış düsturları və bir panel alətini sərbəst bilmək kifayət edir. SQL və Python böyük müştərilərdə lazım olur. Data analitik olmaq istəyənlərin kurs seçimi və maaş gözləntisi ayrıca mövzudur, bu kart xidmət satmağa həsr olunub.

Müştərinin datasını kim görür?

Power BI-da Publish to web düyməsi hesabatı internetdə hamıya açır. Microsoft-un xəbərdarlığında deyilir ki, belə hesabata baxmaq üçün giriş tələb olunmur və hesabatın göstərmədiyi ilkin data da əlçatan olur. Lisenziya puluna qənaət etmək üçün bu düyməni basan analitik müştərinin bütün satış bazasını açıq linkə çevirir.

İkinci risk süni intellektdir. Müştəri adları və telefonları olan faylı xarici çat-bota yükləmək «Fərdi məlumatlar haqqında» Qanunun 14-cü maddəsinə görə məlumatın xaricə ötürülməsi sayıla bilər. Bunun qarşısını almaq üçün modelə yalnız sütun adlarını və anonim nümunəni vermək, adları sifariş nömrələri ilə əvəzləmək lazımdır. Çat-botların məxfilik ayarları kiçik biznes üçün süni intellekt yazısındadır. Müqavilədə datanın hansı xidmətlərdən keçdiyi və əməkdaşlıq bitəndə nüsxələrin silinməsi ayrıca bənddir.

Ən baha başa gələn səhvlər səssiz olur. Satıcı yeni məhsulu köhnə kodla vurur, panel həftələrlə yanlış qalıq göstərir, sahib də artıq mal sifariş edir. Hər yeniləmədə kassanın ümumi cəmi paneldəki cəmlə tutuşdurulanda belə səhv birinci həftə tutulur.

VÖEN və vergi rejimi

Mağazalar və şirkətlər xərcini uçota salmaq üçün e-qaimə istəyir. DVX-nin 2026 bukletinə görə e-qaimə ilə VÖEN sahiblərinə göstərilən xidmətlər rübdə dövriyyənin 30%-ini keçəndə sadələşdirilmiş vergi hüququ itir. Müştəriləri biznes olan analitik bu həddi tez keçir və mənfəətin 20%-i qədər gəlir vergisi ödəyir.

Mikro sahibkarların 75% güzəştinin siyahısında araşdırma və tədqiqat, bazar konyunkturunun öyrənilməsi və proqram təminatının işlənməsi var, lakin data analitikası adla çəkilmir. VÖEN alanda hansı fəaliyyət kodunun seçiləcəyini mühasibdən soruşmaq lazımdır, qeydiyyatın addımları şirkət açmaq bələdçisindədir.

İlk üç müştəriyə qədər

1. Bir sahə seçin: geyim mağazaları, kafelər və ya Birmarket satıcıları.
2. Uydurma datadan həmin sahəyə uyğun nümunə panel qurun, telefonda necə göründüyünü iki dəqiqəlik ekran videosunda göstərin.
3. Bir səhifəlik təklifə qurulmanın, aylıq paketin və lisenziyanı kimin ödədiyinin qiymətini ayrı sətirlərlə yazın.
4. Videonu tanış sahibkarlara və 3–5 targetoloqa göndərin.
5. İlk müştərinin datasını alanda əvvəl bir ayın kassa cəmini paneldəki cəmlə tutuşdurun, sonra paneli təhvil verin.
6. Daimi müqavilədən əvvəl VÖEN alın və məxfilik bəndini müqaviləyə yazın.

Targetoloqlar təbii tərəfdaşdır, çünki reklam kabineti söhbətin satışa çevrildiyini görmür və onlar bu rəqəmi müştəridən soruşurlar. Satışı reklamla bir paneldə birləşdirən analitik onların hesabatına əskik sətri verir.

Agentliyə çevirmək: ikinci analitik nə vaxt lazım olur?

Bir nəfər qurulmalarla birlikdə 6–8 müştəriyə çatır. Sonra ya yeni müştəriləri geri çevirmək, ya da işçi götürmək qalır. Orange Store-un 800 ₼-lıq maaşını müqayisə nöqtəsi kimi götürsək, 2026 qaydaları ilə işəgötürənin sosial və tibbi sığorta payı ilə işçi ayda ~950 ₼-a başa gəlir (DVX flayeri). Bu məbləği beş bazis paket örtür.

On iki müştərili agentlikdə gəlir 3,700 ₼-a çatır. İşçinin maaşından, iki AI abunəsindən, 7 mənbəli Windsor.ai Standard planından (99 $, ~168 ₼), reklamdan və sahibin sığortasından sonra vergidən əvvəl ~2,280 ₼, vergidən sonra ~1,820 ₼ qalır. Satış və aylıq görüşlər sahibdə qalır, həftəlik yeniləmə işçiyə keçir.

Hər müştəri üçün eyni sütun adları, eyni yoxlama siyahısı və kassa ixracını Sheets-ə özü köçürən skript yeni analitiki bir həftəyə işə salır. Həftəlik rəqəmlərə iki cümləlik şərhi yazan AI agent də sahibin aylıq görüşlərə hazırlığını qısaldır. Skripti Claude Code-a yazdırmaq üçün Claude-un Pro planı bəs edir.

Kassa ixracını köçürən skripti və başqa alətləri Claude Code ilə süni intellektə yazdırmağı, biznes proseslərini AI ilə avtomatlaşdırmağı KURS: AI Agent & YouTube biznesi real layihə üzərində öyrədir.

Hesabın əsası

• Məzənnə: 1 $ = 1.70 ₼, 1 € = 1.90 ₼ (Mərkəzi Bank). Claude Pro 20 × 1.70 = 34 ₼, Windsor.ai Basic 19 × 1.70 = 32.3 ≈ 32 ₼, Windsor.ai Standard 99 × 1.70 = 168.3 ≈ 168 ₼, Supermetrics Starter 39 × 1.90 = 74.1 ≈ 74 ₼, Power BI Pro 14 × 1.70 = 23.8 ≈ 24 ₼.
• Power BI üç nəfərə: 3 × 14 = 42 $; 42 × 1.70 = 71.4 ≈ 71 ₼ ayda, müştərinin hesabına.
• Aylıq xərc: Claude 34 ₼ + konnektor 32 ₼ + internet 30 ₼ + sığorta 76 ₼ = 172 ₼. Sığorta 60 ₼ sosial və 16 ₼ tibbi sığortadır.
• Kapitalın aşağı ucu: iki ay Claude, konnektor və internet 2 × (34 + 32 + 30) = 192 ≈ 200 ₼. VÖEN hələ alınmayıb, sığorta daxil deyil.
• Kapitalın yuxarı ucu: üç ayın bütün xərci 3 × 172 = 516 ₼ və nümunə panel üçün üç ay Power BI Pro 3 × 24 = 72 ₼; 516 + 72 = 588 ≈ 600 ₼.
• Zəif ay: 3 × 200 = 600 ₼. Xərc çıxanda 600 − 172 = 428 ₼, 20% vergi 85.6 ₼, qalır 342.4 ≈ 340 ₼.
• Yaxşı ay: 3 × 200 + 2 × 300 = 1,200 ₼ və bir qurulma 400 ₼; 1,200 + 400 = 1,600 ₼. 1,600 − 172 = 1,428 ₼, vergi 285.6 ₼, qalır 1,142.4 ≈ 1,140 ₼. Sosial sığortanın 2%-i 32 ₼ edir, minimumdan az olduğu üçün 60 ₼ ödənilir.
• Geri qaytarma: 600 ÷ 342 ≈ 1.8 ay, 200 ÷ 1,142 ≈ 0.2 ay.
• İşçinin xərci: maaş 800 ₼ + sosial sığorta 44 + (800 − 200) × 15% = 44 + 90 = 134 ₼ + tibbi sığorta 800 × 2% = 16 ₼; 800 + 134 + 16 = 950 ₼. İşsizlikdən sığorta bura salınmayıb. Beş bazis paket 5 × 200 = 1,000 ₼ edir.
• Agentliyin gəliri (redaksiyanın hesabı): 7 × 200 + 5 × 300 = 2,900 ₼ və iki qurulma 2 × 400 = 800 ₼; 2,900 + 800 = 3,700 ₼.
• Agentliyin xərci (reklam büdcəsi bizim gümanımızdır): işçi 950 ₼ + Claude 2 × 34 = 68 ₼ + Windsor.ai 168 ₼ + internet 30 ₼ + reklam 100 × 1.18 = 118 ₼ + sahibin sığortası 3,700 × 2% = 74 ₼ və 16 ₼, cəmi 90 ₼; 950 + 68 + 168 + 30 + 118 + 90 = 1,424 ₼.
• Agentlikdə qalan: 3,700 − 1,424 = 2,276 ≈ 2,280 ₼; 20% vergi 455.2 ₼; 2,276 − 455.2 = 1,820.8 ≈ 1,820 ₼.
• Qeyd: paket qiymətləri, müştəri sayı və iş saatı redaksiyanın hesabıdır. Lalafo axtarışı 8 noyabr 2026-da aparılıb.