Forbes: AI layihələri pilotdan sonra biznesə çatmır

Forbes-in texnologiya redaksiyasının yazdığına görə, süni intellekt layihələrinin çoxu sınaq mərhələsində yaxşı nəticə verir, amma bütün şirkətə yayılanda eyni uğuru təkrarlamır. Məqalədə bu məsafə «AI-ın son mili» adlanır: komanda nəyinsə işlədiyini artıq sübut edib, indi həmin nəticəni davamlı və geniş miqyasda işlək etmək lazımdır.

Müəllif nümunə kimi müştəri xidməti komandasını göstərir. Pilot zamanı bir neçə əməkdaş söhbətləri ümumiləşdirən və növbəti addımları göstərən AI alətini uğurla işlədir, komanda isə zənglərin sənədləşdirilməsinə sərf olunan vaxtın azaldığını görür. Amma aləti bütün komandaya yaymaq üçün başqa qərarlar lazımdır: ümumiləşdirmə müştəri qeydinə necə düşür, onu kim yoxlayır, nəticə natamam və ya səhv olanda nə baş verir, bütün komanda istifadə edəndə iş axını yenə səmərəli qalırmı və ilkin həvəs keçəndən sonra qənaət davam edirmi.

Forbes-in fikrincə, layihələrin sınaqdan kənara çıxa bilməməsinin bir səbəbi odur ki, şirkətlər AI-ı mövcud prosesləri yenidən düşünmədən onların üstünə əlavə edir. Maliyyə komandası aylıq hesabatı ümumiləşdirmək üçün AI istifadə edə bilər, amma əvvəlki əl əməliyyatları, yoxlamalar və ötürmələr yerində qalır. Satış komandası təklifləri AI ilə hazırlaya bilər, amma hər təklif yenə tam əl ilə işləyən axından keçirilir. Belə hallarda texnologiya öz işini görür, biznes isə potensial dəyərin yalnız kiçik hissəsini götürür.

Məqalədə deyilir ki, son mili keçmək üçün daha əsaslı sual vermək lazımdır: bu imkan artıq varsa, prosesin özü başqa cür işləməlidirmi? Bu, bütün funksiyanı AI üzərində yenidən qurmaq demək deyil. Söhbət AI-ın iş ardıcıllığını harada dəyişdiyini, lazımsız addımları harada aradan qaldırdığını və insanların mühakimə tələb edən qərarlara daha çox vaxt ayıra bildiyini müəyyən etməkdən gedir.

Pilot bitəndən sonra sahiblik məsələsi kəskinləşir. Sınaq zamanı məsuliyyət təbii olaraq aləti yaradan komandada olur. Layihə geniş iş axınının hissəsinə çevriləndə isə kimin nəyə cavab verdiyi bulanıqlaşır: platforma texnologiya bölməsinin, proses departamentin, nəticələrin yoxlanması əməkdaşların, biznes nəticəsi rəhbərliyin üzərinə düşə bilər. Forbes yazır ki, aydın məsuliyyət olmadan kiçik problemlər tez bir zamanda təşkilati problemə çevrilir. Ona görə sahibliyi həll genişlənməmişdən əvvəl müəyyən etmək lazımdır: biznes nəticəsinə kim cavab verir, iş axınının necə saxlanıldığını kim bilir, insan mühakiməsinin harada lazım olduğunu əməkdaşlar haradan öyrənir.

Məqalədə ölçmənin həvəsdən daha faydalı olduğu vurğulanır. Əgər AI layihəsi emal müddətini azaltmalı, cavab nisbətini yaxşılaşdırmalı, səhvləri azaltmalı və ya gücü artırmalıdırsa, bu nəticənin tətbiqdən sonra da davam etdiyini bilmək üçün məsul şəxs olmalıdır. Forbes-in sözlərinə görə, AI yalnız əməkdaşlar ondan istifadə etdiyi üçün davamlı dəyər yaratmır; təşkilat istifadənin nəyə xidmət etdiyini öz üzərinə götürməli və dəyərin həqiqətən gəlib-gəlmədiyini müəyyən üsulla yoxlamalıdır.

Son milin əsas məsələsi ixtira deyil, inteqrasiyadır. Ayrı mühitdə faydalı nəticə verən alət, əməkdaşlar məlumatı sistemlər arasında əl ilə köçürməli, işi təkrarlamalı və ya alətdən istifadə üçün əlavə proses saxlamalı olsa, biznesdə az dəyər yaradır. Müştəri söhbətlərindən vacib məlumatı seçən AI sistemi, həmin məlumat satış, xidmət və ya əməliyyat komandalarının artıq işlədiyi sistemlərə ötürüləndə daha faydalı olur. Məqsəd yaxşılaşdırılmış iş axınını işin artıq getdiyi üsula çevirməkdir: texnologiya prosesi dəstəkləsin, əməkdaşların idarə etməli olduğu yeni qat yaratmasın.

Forbes yazır ki, miqyaslama çox vaxt daha çox əməkdaşa uğurlu alətə giriş vermək kimi təqdim olunur, əslində isə bu, daha geniş əməliyyat qərarıdır. Layihəni genişləndirməzdən əvvəl rəhbərlər prosesin təkrarlana bildiyini, sahibliyin aydın olduğunu, lazımi sistemlərin bağlandığını və təşkilatın nəzərdə tutulan nəticəni ölçməyə davam edə bildiyini anlamalıdır. Dəyişikliyi də nəzərə almaq lazımdır: AI imkanları inkişaf edəcək, modellər yaxşılaşacaq, təchizatçılar məhsullarını dəyişəcək və bu gün işləyən iş axını altı ay sonra düzəliş tələb edə bilər. Məqalənin yekununda deyilir ki, buna görə uğurlu tətbiq yalnız texnologiyanın işlədiyini sübut etməkdən çox, dəyişikliyə uyğunlaşa bilən və ilkin biznes məqsədini mərkəzdə saxlayan əməliyyat modeli qurmağı tələb edir.