Azərbaycan Xəzər üzərindən Mərkəzi Asiya ilə elektrik xətti bağlayacaq

Azərbaycan ilk dəfə Xəzər üzərindən elektrik xətti ilə Mərkəzi Asiya ilə birləşəcək. Bu barədə energetika nazirinin müavini Orxan Zeynalov Antalyada COP31 çərçivəsində AZƏRTAC-a danışıb.

Onun sözlərinə görə, Azərbaycanın 2024-cü ildə keçirilən COP29 prezidentliyi dövründə üç enerji təşəbbüsü var idi: enerji dəhlizləri və “yaşıl enerji” zonaları, şəbəkə və saxlanış sistemləri, həmçinin hidrogen sahəsi. “Yaşıl enerji” zonaları ilə bağlı təşəbbüs hələ o vaxt həm regionda, həm dünya miqyasında böyük maraq doğurmuşdu. Zeynalov bildirib ki, indi bu təşəbbüslərə dəstək daha da artıb və regionda vacib layihələr icra olunur: Mərkəzi Asiya, Xəzər, Türkiyə və Qara dəniz regionları birləşir.

Nazir müavini Türkiyə ilə əlaqələrə də toxunub. Onun fikrincə, Ankara və Bakı ənənəvi enerji sahəsində əməkdaşlıq etdiyi kimi, yaşıl enerjidə də lider rolundadır. Bu əməkdaşlıq Avropanın və digər regionların enerji təchizatına, o cümlədən yaşıl enerji təchizatına töhfə verəcək.

Zeynalov Antalyada Azərbaycan, Türkiyə, Gürcüstan və Bolqarıstan arasında təmiz enerji sahəsində strateji tərəfdaşlıq haqqında imzalanan hökumətlərarası Sazişi çox vacib sənəd adlandırıb. Saziş yeni enerji dəhlizinin yaradılmasını nəzərdə tutur: elektrik enerjisi quru xətti ilə Azərbaycandan Gürcüstana, oradan Türkiyəyə və Bolqarıstan üzərindən Avropaya ötürüləcək. Mövcud infrastrukturun təkmilləşdirilməsi və həcmin artırılması planlaşdırılır.

Naxçıvan üzərindən Azərbaycan-Türkiyə interkonnektoru ilə bağlı texniki-iqtisadi əsaslandırma artıq bitib. Bir qiqavat enerjinin TRİPP və Naxçıvan üzərindən Türkiyəyə ixracı müzakirə olunur. Son təhlillərə görə, Türkiyənin qərb bölgələrində, xüsusilə İstanbula yaxın ərazilərdə bu həcmdə enerjiyə böyük tələbat ola bilər.

Azərbaycan-Gürcüstan-Bolqarıstan-Rumıniya dəhlizinə Türkiyənin qoşulması da müzakirə edilir. Zeynalov deyib ki, Qazaxıstan-Özbəkistan-Azərbaycan dəhlizindən gələn enerji Qara dəniz üzərindən, perspektivdə isə Zəngəzur dəhlizi ilə Naxçıvan üzərindən Türkiyəyə ötürülə bilər. Xətlər enerji çatışmazlığı olduqda ölkələrin enerji sistemlərinin birləşdirilməsi deməkdir.

Xəzər-Qara dəniz-Avropa layihəsinin texniki-iqtisadi əsaslandırması tamamlanıb. Oktyabrın 22-də Bakıda investorlarla görüş keçirilib, özəl sektor təmsilçiləri ilə dəhlizlərin imkanları müzakirə olunub. Hədəf 2028–2029-cu illərdə yekun investisiya qərarının qəbulu, 2032-ci ildə birinci xəttin istifadəyə verilməsidir. Birinci xəttin ötürmə gücü 1.3 giqavat olacaq. Almaniya və digər Avropa ölkələrindən şirkətlər uzunmüddətli enerji alışı ilə bağlı maraqlarını bildirirlər.