Qızıl və mis qiymətləri ilə bağlı üç mədən səhmi diqqətdə

Yahoo Finance-in yazdığına görə, son bir neçə ildə əmtəə qiymətləri kəskin dəyişib. Qızıl yanvarda bir unsiyası təxminən 5,600 dollarla rekord həddə çatıb, amma o vaxtdan 26% ucuzlaşıb. Buna baxmayaraq, maliyyə kəsiri artdıqca və geosiyasi gərginlik davam etdikcə, qiymətli metal üçün hərəkət bitməyə bilər.

Ümumdünya Qızıl Şurasının məlumatına görə, Asiya, Şərqi Avropa və Yaxın Şərqdəki mərkəzi banklar qızıl ehtiyatlarını artırır və valyuta ehtiyatlarını şaxələndirir. Rusiyanın təxminən 300 milyard dollarlıq xarici valyuta ehtiyatı dondurulandan sonra mərkəzi bankların qızıl alışı 2022-ci ildən bəri iki dəfə artıb. Üçüncü rübdə mərkəzi banklar ehtiyatlarına 321 metrik ton qızıl əlavə edib — bu, 2024-cü ilin sonundan bəri ən sürətli alış tempidir. JPMorgan Chase-in araşdırmasına görə, qızılın qiyməti 2027-ci ilə qədər bir unsiyası 6,300 dollara qalxa bilər.

Qızıl borcların artması və pulun dəyərdən düşməsi qorxusu ilə bahalaşdığı halda, mis data mərkəzləri, elektrik şəbəkələrinin yenilənməsi və bərpa olunan enerji layihələri kimi infrastruktur işlərindəki güclü tələb sayəsində qalxır. Analitiklər misin təklifində illərlə davam edəcək kəsir proqnozlaşdırır, Dünya Bank-ı isə bu yaxınlarda misin qiymətinin 2027-ci ildə daha 18% artacağını bildirib.

Hökumətlərin kəsirləri artdıqca və infrastruktur tələbi gücləndikcə əmtəələr son illərdə diqqət mərkəzinə düşüb. Aşağıdakı üç səhm tələbin artdığı, təklifin isə sıx qaldığı şəraitdə yüksək marjadan faydalanmağa imkan verir.

Freeport-McMoRan (FCX +2.63%) dünyanın ən böyük mis istehsalçılarından biridir, həmçinin külli miqdarda qızıl və molibden çıxarır. Şirkətin Şimali Amerikada, Cənubi Amerikada və İndoneziyada bir sıra birinci səviyyəli aktivləri var; biznesi böyük açıq və yeraltı mədənçilikdən tutmuş əritmə, təmizləmə və çubuq istehsalına qədər uzanır.

Mədən sənayesində sıfırdan yeni mədən qurmaq (greenfield layihələri) nəhəng işdir və istehsala çatmaq üçün onilliklər çəkə bilər. Freeport-u rəqiblərindən fərqləndirən mövcud mədənləri genişləndirən və ya dəyişdirən çoxsaylı brownfield layihələridir. Rəhbərlik qeyd edir ki, Freeport-un artım portfelinin demək olar hamısı brownfield layihələridir; bu, kapital tutumunu aşağı salır və bir neçə il ərzində yeni istehsala imkan verir.

Bu ilin ilk üç rübündə Freeport təxminən 2.1 milyard funt mis satıb, ilin sonuna qədər satışın 3 milyard funt olacağı proqnozlaşdırılır. Bundan başqa, şirkət üçüncü rübdə 234,000 unsiya qızıl istehsal edib və 105,000 unsiya satıb, hər unsiyadan 4,273 dollar gəlir götürüb.

Uzunmüddətli planda rəhbərlik Grasberg Block Cave-də istehsalı artırdıqca mis satış həcminin 2027-ci ildə 20%, 2028-ci ildə isə daha 10% artacağını gözləyir. Şirkət dünyanın ən böyük mis və qızıl yataqlarından biri olan Grasberg-dən növbəti dörd ildə 5.4 milyon unsiya qızıl və 6.7 milyon funt mis çıxarmağı planlaşdırır.

Newmont (NEM +1.00%) dünyanın ən böyük qızıl istehsalçısıdır, həmçinin mis, gümüş, sink və qurğuşun çıxarır və emal edir. Şirkətin Şimali Amerikada, Cənubi Amerikada, Avstraliyada və Afrikada birinci səviyyəli yurisdiksiyalarda aktivləri var.

Şirkətin üstünlüyü miqyasıdır. Sənayenin aparıcı istehsalçısı kimi Newmont ildə 5.3 milyon unsiya qızıl hədəfləyir. Bu miqyas ona fayda verib: şirkət bir unsiya qızılı orta hesabla 4,546 dollara satıb, bu, bir il əvvəlkindən 29% çoxdur. Üstəlik, Newmont-un bu il ümumi saxlanma xərclərinin bir unsiya üçün 1,520 dollar olacağı proqnozlaşdırılır, bu da əhəmiyyətli marja üçün yer qoyur.

Newmont rekord mənfəət və güclü sərbəst pul axını görür, əsas layihələr isə qrafikdən əvvəl irəliləyir. Baş direktor Natascha Viljoen investorlara deyib: «Biz Newmont üçün maraqlı dövrə qədəm qoyuruq» və şirkətin «2027-ci ildən istehsal artımını təmin etməyə hazır olduğunu», uzunmüddətli hədəfinin isə ildə 6 milyon unsiya qızıl istehsal etmək olduğunu bildirib.

Franco-Nevada (FNV +1.70%) mədən idarə etmir, infrastruktur qurmur və mədənlərdə işçi saxlamır. Şirkət mədən şirkətlərinə əvvəlcədən maliyyə ayırır, əvəzində royalti (satışın faizi) və streams (gələcək istehsalın müəyyən faizini əvvəlcədən razılaşdırılmış qiymətlə almaq hüququ) alır.

Bu iş modeli mədənçilərin modelindən daha əlverişlidir, çünki Franco-Nevada ənənəvi mədənçiliklə bağlı riskləri öz üzərinə götürmür. Mədən idarəçilərinin ən böyük riski yanacaq, əmək və ya avadanlıq xərclərinin qalxmasıdır; bu, mədən xərclərini artırıb marjanı sıxır. Nəticədə şirkət əməliyyat xərclərinin inflyasiyasından qorunur — bu il İran münaqişəsi fonunda dizel qiymətlərinin qalxması ilə bu məsələ diqqətə gəlib.

Franco-nun gəlirinin təxminən 85%-i qiymətli metallardan gəlir, əsas hissəni qızıl tutur. İlin birinci yarısında Franco 182,382 unsiya qızıl satıb və 840 milyon dollar gəlir götürüb. Düzəliş edilmiş EBITDA marjası 91% olub — bu, qızıl üçün aşağı pul xərclərini və qiymət artımından güclü fayda potensialını göstərir.