Kai-Fu Lee Çinin AI yarışındakı üç yanlış təsəvvürünü açıqlayıb

AI sahəsində təşəbbüskar və Google China-nın keçmiş rəhbəri Kai-Fu Lee Fortune-a müsahibəsində Çinin süni intellekt yarışı ilə bağlı Amerikada yayılmış üç yanlış təsəvvürü sadalayıb. Onun sözlərinə görə, ABŞ-ın ən güclü çiplərə çıxışı məhdudlaşdıran ixrac məhdudiyyətləri Çin şirkətlərinin daha az resursla rəqabətli modellər qurma strategiyasını formalaşdırıb. Lee təxmin edir ki, Çin modelləri OpenAI və Anthropic kimi ən böyük Amerika şirkətlərinin modellərindən indi cəmi 6–12 ay geri qalır.

Birinci yanlış təsəvvür Çin şirkətlərinin ilk növbədə AGI yarışını udmağa can atması ilə bağlıdır. Lee bunu qətiyyətlə rədd edir: «Çin şirkətləri pul qazanmaq üçün doğulub. Əsas məqsəd budur». Onun fikrincə, DeepSeek kimi şirkətlərin gəlirliliyi ilə bağlı suallar vaxtilə Pinduoduo, Meituan və ByteDance haqqında da səslənib, həmin şirkətlər sonradan Çinin ən böyüklərinə çevrilib. «Çinin irəliləyiş qazanmaq qabiliyyətinə haqlı şübhə edə bilərsiniz, ABŞ burada xeyli irəlidədir, amma Çinin pul qazanmağın yolunu tapmaq qabiliyyətindən heç vaxt şübhələnməyin», — deyə Lee əlavə edib.

İkinci yanlış təsəvvür Çinin açıq çəkili və açıq mənbəli texnologiyaya keçidinin dövlətin təşkil etdiyi kampaniya olmasıdır. Lee deyir ki, bu dəyişikliyi bazar rəqabəti yaradıb. O, xüsusilə DeepSeek-i qeyd edir: startap 2025-in əvvəlində amerikalı rəqiblərindən xeyli az hesablama gücü ilə hazırlandığını iddia etdiyi modelini təqdim edərək ABŞ şirkətlərini təəccübləndirib. «Çin şirkətləri amerikalılar kimi vençur maliyyələşdirməsi alır. Sadəcə investorlarına xidmət etmək istəyirlər», — deyə Lee bildirib. Fortune-un əvvəlki xəbərinə görə, 2025-ci ildə dövlətlə əlaqəli investorlar 140-dan çox Çin AI sövdələşməsində iştirak edib. Çin sədri Xi Jinping 2025-ci ildə ölkəni «müstəqil, idarə oluna bilən və birgə işləyən süni intellekt baza proqram və aparat sistemi» yaratmağa çağırıb.

Üçüncü yanlış təsəvvürə görə, Çin şirkətlərinin az hesablama tələb edən modellərə keçidinin əsas səbəbi ABŞ-ın ixrac nəzarətidir. Lee bununla razılaşmır və deyir ki, Çin şirkətləri təbiətcə daha qənaətcil davranır, çünki prioritetləri fərqlidir. «Çin şirkətləri təbii olaraq qənaətcildir, təkcə startaplar yox», — deyə o bildirib və «ehtiyatlılıq və sağ qalma instinkti»nin onlar üçün AGI arzusundan daha vacib olduğunu əlavə edib. Amerikalılar isə ən yaxşı tədqiqatçıları cəlb etmək üçün hesablama gücünə böyük vəsait xərcləyir. Lee-nin sözlərinə görə, resurslardan səmərəli istifadə sayəsində Çin şirkətləri modelləri amerikalı rəqiblərinin xərcinin onda biri qədərə hazırlayıb işlədə bilir.

Buna baxmayaraq, Stanford Universitetinin araşdırmasına görə, ən üst səviyyəli modelləri və daha böyük təsirə malik patentləri hələ də Amerika şirkətləri istehsal edir. OpenAI və Anthropic dünyanın ən dəyərli AI şirkətləridir. OpenAI noyabr maliyyələşdirmə raundunda $1.25 trilyon qiymətləndirilib və 2027-ci ildə mümkün IPO-nu nəzərdən keçirir. Anthropic isə tarixin ən böyük IPO-larından biri ola biləcək kütləvi təklifə ən tez gələn həftə çıxmağa hazırlaşır və $1.4 trilyona qədər dəyər hədəfləyir. Lee deyir ki, DeepSeek-in rəqabət qabiliyyətini göstərməsi Çin AI tərtibatçılarının ümidini artırıb: «Bu, milli qürur məsələsidir, insanlar deyir ki, biz heç vaxt yetişə bilməyəcəyimizi düşünürdük, indi şansımız var».