Brent nefti $96 yaxınlığında qalır: artıq təklif və risk mükafatı

Brent markalı neft noyabrın 13-də Bakı vaxtı ilə günorta saatlarında $95.98 səviyyəsində ticarət olunub, gün ərzində $95.07–$97.13 aralığında hərəkət edib. Investing.com-un Yahoo Finance-də yayımlanan yazısına görə, qiymət həftə ərzində 2.38%, son bir ayda 9.19% düşüb, ilin əvvəlindən isə 57.71% artıq qalır. 52 həftəlik aralıq $58.72–$126.41-dir.

Bazarda iki qüvvə bir-birini neytrallaşdırır. Beynəlxalq Enerji Agentliyi (IEA) bu rübdə bazarın müharibə başlayandan bəri ilk dəfə artıq təklifə keçəcəyini bildirir. Agentlik həm də bu il istehlaka ciddi zərbə dəydiyini, gələn il nəqliyyat yanacağına tələbin yalnız cüzi artacağını qeyd edir; buna yüksək qiymətlər də təsir edir.

ABŞ-da təklif tərəfi də təzyiq yaradır: ötən həftə xam neft və neft məhsullarının ehtiyatları artıb, emal zavodlarının iş yükü isə mövsümi rekorda çatıb. Digər tərəfdən, Trump xarici bayraqlı gəmilərlə ABŞ daxilində neft daşımağa əlavə vaxt verən siyasəti yenidən qüvvəyə mindirib; məqsəd yanacaq xərclərini azaltmaqdır.

Qiyməti aşağı salan amillərdən biri də Yaxın Şərqdə sakitləşmə gözləntisidir. Mənbə yazır ki, daha çox neft axını və Demokratların aralıq seçkilərdə qələbəsinin müharibənin bitməsini sürətləndirəcəyi fərziyyəsi Brent-i oktyabrın sonundakı altı aylıq zirvədən aşağı çəkib. Lakin danışıqlar soyuyur: Trump vitse-prezident Vance-ə daxili məsələlərə fokuslanmağı tapşırıb və “İranla razılaşmaya ehtiyacımız yoxdur” yazıb. Axios-un məlumatına görə, Mossad rəhbəri Vaşinqtonda olub, Netanyahu isə Trump-a hücumların bərpası üçün təzyiq edib.

Risk mükafatını geri qaytaran əsas amil gəmi hücumlarıdır. Verisk Maplecroft oktyabrda kommersiya gəmilərinə 36 təsdiqlənmiş hücum sayıb; bu, müharibə başlayandan bəri bir ayda ən yüksək göstəricidir və bu həftə daha çox gəmi vurulub. Snapper Creek Energy-dən Sid Perkins deyir ki, bazarın xam neftə “yenidən müəyyən geosiyasi risk mükafatı qoymağa” əsası var. Ukraynanın Rusiya obyektlərinə hücumları da qlobal yanacaq təklifini sıxa bilər.

Neftin ucuzlaşması istiqraz bazarına gözlənilən rahatlığı gətirməyib. ABŞ-ın 10 illik istiqraz gəliri 5.157%, iki illik gəliri 4.872%-dir. Neft bir ayda təxminən 9% düşdüyü halda gəlirlər artmaqda davam edir; bu, inflyasiya narahatlığının artıq yalnız enerjidən deyil, əsas qiymətlərdən qaynaqlandığını göstərir. Bu həftə açıqlanan yüksək CPI hesabatı da bunu təsdiqləyir.

Səhmlərdə zəif halqa çip istehsalçılarıdır: yarımkeçiricilər 3.40% düşüb, bütün bazar isə yarım faizdən az geriləyib. Nvidia noyabrın 17-də hesabat açıqlamazdan əvvəl $162.96 səviyyəsindədir (−1.94%).

Avropa təsiri daha güclü hiss edir. EUR/USD 1.1024-dədir və əvvəl qeyd olunan 1.1105 minimumundan aşağıdadır, yəni avro yeni illik minimumlara doğru gedir. Zəif avro dollar ifadəsindəki neftin yerli maya dəyərini qaldırır. Fransanın 10 illik gəliri 4.926%, Almaniyanın 10 illik gəliri 3.383%-dir; fərq təxminən 154 bənddir, lakin vaxt damğaları uyğun gəlmədiyi üçün bu rəqəm təxminidir.

Yuxarı risk: Brent $100-dən yuxarı qalxsa, risk mükafatının üstün gəldiyini göstərər və inflyasiya narahatlığını artırar. Aşağı sınaq: $90-dan aşağı düşmə artıq təklif ssenarisinin gücləndiyini bildirər. Valyutada EUR/USD-nin 1.1000-dən aşağı enməsi avronun enişini uzadar. Növbəti katalizatorlar: ABŞ–İran xəbərləri, Hörmüzdə gəmi hücumları, Fed-in dekabrın 8–9-da keçiriləcək iclası və ECB-nin dekabr qərarıdır.