Nasdaq fyuçersləri AI satışından sonra qalxdı, investorlar iş hesabatını gözləyir

Cümə günü, noyabrın 6-da ABŞ fond indekslərinin fyuçersləri qarışıq hərəkət etdi. Investorlar həm süni intellekt səhmlərindəki kəskin satışın nəticələrini dəyərləndirir, həm də Federal Reserv-in növbəti faiz qərarına təsir edə biləcək məşğulluq göstəricilərini gözləyirdi. Satış dalğası ABŞ-ın aralıq seçkilərində Demokratik Partiyanın qazandığı nəticələrdən sonra başladı.

Yahoo Finance-in yazdığına görə, süni intellektlə bağlı səhmlərin ucuzlaşması cümə axşamı Nasdaq Composite indeksinin bazar dəyərindən təxminən $2.5 trilyon çıxardı. Yarımkeçirici istehsalçıları, data mərkəzi tərtibatçıları və elektrik təchizatçıları ən çox zərər çəkən sahələr arasında oldu.

Bakı vaxtı ilə saat 11:00-da Nasdaq 100 fyuçersləri 232 bənd, yəni 0.9% qalxmışdı. Bu, texnologiya səhmlərində qismən bərpaya işarə edirdi. S&P 500 fyuçersləri demək olar ki, dəyişməz qaldı, Dow Jones fyuçersləri isə 534 bənd, yəni 1% ucuzlaşdı.

Cümə axşamı satış təkcə texnologiya şirkətləri ilə məhdudlaşmadı. S&P 500 4.36%, Dow Jones Industrial Average isə 3.44% düşdü. Nasdaq Composite 2020-ci ilin martından bəri ən böyük günlük enişlərindən birini yaşadı. Bazarın dəyişkənliyini izləyən geniş istifadə olunan göstərici 2025-ci ilin aprelində Prezident Donald Trump-ın tarif açıqlamalarından sonra ən böyük günlük artımını qeydə aldı.

Satış beynəlxalq bazarlara da keçdi. MSCI Asia Pacific indeksi 2025-ci ildən bəri ən böyük enişini yaşadı, Yaponiya səhmləri kəskin ucuzlaşdı. Tayvanın əsas indeksi ayı bazarı zonasına girdi. Cənubi Koreyada güclü satış bazar circuit breaker-inin işə düşməsinə səbəb oldu və ticarət müvəqqəti dayandı. Süni intellekt infrastrukturuna tələbatdan faydalanan SK Hynix və Samsung Electronics də enişdən zərər gördü. Avropada STOXX 600 indeksi aşağı açıldı.

Capital Economics-in bazar iqtisadçısı Joe Maher satışın səbəbini süni intellekt investisiyalarının perspektivinə dair artan şübhələrlə əlaqələndirdi. Onun sözlərinə görə, Vaşinqtondakı siyasi dəyişikliklə yanaşı, süni intellekt quruculuğunun davamlılığına dair qorxular texnologiya səhmləri üçün növbəti çətin sessiya yaratdı. Maher seçki nəticələrinin süni intellektlə idarə olunan səhm yüksəlişində dönüş nöqtəsi olub-olmayacağının qeyri-müəyyən qaldığını da əlavə etdi.

Elon Musk-la bağlı şirkətlər cümə axşamı enişinin ən görkəmli itkiləri sırasında oldu. Tesla 11% ucuzlaşdı və 2026-cı ilin əvvəlindən bəri enişi təxminən 24%-ə çatdı. İlin əvvəlində böyük bir birjaya çıxışını tamamlayan SpaceX 9% düşdü. Bloomberg News-un hesablamalarına görə, iki şirkətin birlikdə itkisi bazar dəyərindən təxminən $460 milyard çıxardı. Musk-ın şəxsi sərvəti sessiya ərzində təxminən $71 milyard azalaraq $793 milyarda düşdü, amma o, dünyanın ən varlı adamı olaraq qaldı.

İtkilər Texas-dakı siyasi dəyişikliklərlə üst-üstə düşdü. Ştatın yeni seçilmiş demokrat qubernatoru Gina Hinojosa data mərkəzlərinin inkişafına moratorium tətbiq edəcəyini vəd edib. Texas-da Demokratlar adından ABŞ Senatına seçilən James Talarico da Musk-ın respublikaçı rəqibi Ken Paxton-a etdiyi böyük maliyyə dəstəyini tənqid edib.

Süni intellekt tərtibatçısı Anthropic-in potensial qiymətləndirilməsi də sual altına düşdü. Claude platformasının arxasındakı şirkət Şükran Günündən əvvəlki həftədə ilkin kütləvi təklif (IPO) keçirməyi nəzərdən keçirirdi. Sövdələşmə təxminən $1.5 trilyon qiymətləndirmə ilə $100 milyardadək vəsait cəlb edə bilərdi. The Wall Street Journal-ın yazdığına görə, təklifdə iştirak etməyi planlaşdıran üç böyük investor bu qiymətləndirmənin son bazar enişindən sonra əldə edilə biləcəyinə dair narahatlıq bildirib. Bir investor Anthropic-in qiymətləndirməsinin təxminən $1 trilyona düşə biləcəyini deyib. Digərləri isə qiymətləndirmə gözləntilərini ciddi dəyişməzdən əvvəl şirkətin oktyabr maliyyə nəticələrini görmək istəyir.

İnvestorlar həmçinin ABŞ-ın son məşğulluq göstəricilərini gözləyir. İqtisadçılar oktyabrda iqtisadiyyatın təxminən 65,000 iş yeri əlavə etdiyini gözləyir; sentyabrda bu rəqəm 29,000 idi. İşsizlik səviyyəsinin 4.2%-də dəyişməz qalacağı proqnozlaşdırılır. Deutsche Bank analitikləri süni intellektlə bağlı yeni qorxuların növbəti faiz artımı ehtimalına dair şübhələri artırdığını qeyd edib.

Neft qiymətləri də dəyişkən qaldı. Yaxın Şərqdə kommersiya gəmilərinə yeni hücumlar enerji təchizatının pozulması ilə bağlı narahatlıq yaratdı. Brent markalı neftin fyuçersləri cümə axşamı təxminən 4%, ABŞ-ın West Texas Intermediate nefti isə 2.7% bahalaşdı. Çərşənbə günü hər iki benchmark 8%-dən çox ucuzlaşaraq avqustun 31-dən bəri ən aşağı bağlanış səviyyəsinə düşmüşdü. Birləşmiş Krallıq Dəniz Ticarəti Əməliyyatları qurumuna görə, bazar günündən bəri ən azı beş gəmi hadisə bildirib.