Səsləndirmə xidməti və audiokitab studiyası: xərc və gəlir

Reklam agentliyi 30 saniyəlik çarxın, kurs müəllifi dərslərinin, nəşriyyat isə kitabın səsini sifariş edir və hər üçü başqa səs istəyir. Qısa reklam mətnini öz səsinizlə və ya tanıdığınız diktorla yazırsınız, uzun mətnləri süni səs oxuyur, YouTube kanallarının səsi də bu iki yoldan biri ilə hazırlanır. AI ilə açılan 15 biznesin siyahısında bu iş 5-ci bənddir və 100–500 ₼ kapitalla aşağı çətinlikli qrupa düşür.

Göstərici	Dəyər	Bu studiyada
Başlanğıc kapitalı	100–500 ₼	aşağı ucda telefonla yazı və iki aylıq ucuz abunə, yuxarı ucda USB mikrofon, qulaqlıq, iki aylıq Creator planı və ilk reklam; kompüter daxil deyil
Aylıq xərc	153–344 ₼	səs aləti 37–168 ₼, reklam 40–100 ₼, sahibin sosial və tibbi sığortası 76 ₼
Geri qaytarma	3 aya qədər	zəif ayda belə; ilk sifarişə qədər keçən 2–6 həftə bura daxil deyil
Çətinlik	aşağı	texniki tərəfi sadədir, çətin olan ə, ğ, vurğu və rəqəm səhvini qulaqla tutmaqdır
Format	evdən, onlayn	sakit otaq kifayətdir, studiya icarəsi lazım deyil

Avadanlıq qiymətləri lalafo.az-dakı noyabr elanlarındandır. Marantz M4U USB mikrofonu 95 ₼, Marantz MPM-2000U 171 ₼, Audio-Technica AT2020USB-X 304 ₼. Qulaqlığın 50–100 ₼-lıq qiyməti və bütün aralıqlar bizim hesabımızdır, dollar 1.70 ₼ ilə çevrilib.

Audiokitabın pulunu dinləyici yox, sifarişçi verir

Azərbaycanca audiokitab bazarı artıq var, sadəcə dinləyici az ödəyir. Audiokitab MMC-nin eyniadlı tətbiqi App Store-da 1,200-dən çox azərbaycanca kitab vəd edir, aylıq abunəsi ABŞ mağazasında 1.19 $, yəni təxminən 2 ₼, illiyi 7.09 $ (~12 ₼) göstərilir. Tətbiqin son versiyası 19 avqust 2023-də çıxıb, 13 qiymətləndirməsi var.

Belə qiymətdə kitabı səsləndirib dinləyiciyə satmaq studiyaya gəlir gətirmir. Pulu səsi sifariş edənlər verir. Bunlar kitabının səsli variantını istəyən müəlliflər, kataloqunu genişləndirən nəşriyyatlar və işçilərinə dərs yazan şirkətlərdir. Kurs müəllifləri ilə reklam agentlikləri hər ay qayıda bilən müştərilərdir, çünki onların mətnləri tez-tez dəyişir.

Böyük platformalar bu işə də AI gətirib, lakin azərbaycan dili orada yoxdur. Audible 13 may 2025-də nəşriyyatlar üçün AI ilə səsləndirməni açanda 100-dən çox süni səsin hamısı ingilis, fransız, ispan və italyan dillərində idi. Həmin gün saytda Virtual Voice işarəli 50,000-dən çox kitab artıq satılırdı (TechCrunch). Azərbaycanca kitab üçün hazır konveyer olmadığından nəşriyyat bu işi yenə kənardan sifariş edir.

Noyabrın 4-də lalafo.az-da səsləndirmə axtarışının birinci səhifəsindəki 20 elandan yalnız ikisi bu xidməti təklif edirdi. Televiziyada 10 il işlədiyini yazan diktor 50 ₼, başqa bir satıcı 2 ₼ istəyirdi, heç biri qiymətin dəqiqəyə, yoxsa layihəyə görə olduğunu yazmamışdı. Diktor sözü ilə axtarışda çıxan 6 elandan biri səsləndirmə işi axtaran adamın anketi idi, qiyməti razılaşma ilə.

Bu iki səhifədən rəqiblərin sayını çıxarmaq olmaz, çünki səsləndirmə xidməti üçün sifarişlər elan saytından başqa agentliklərdən və tanışlardan da gəlir.

Hansı işə süni səs, hansına öz səsiniz?

Azərbaycan dilini rəsmi sənədində göstərən alətlər azdır. ElevenLabs-da bu dil yalnız Eleven v3 və v4 modellərindədir, Microsoft-da iki standart səs var. Hansı aləti necə yoxlamaq lazım olduğunu, test mətnini və planların qiymətini süni intellekt səsləndirmə bələdçisi ayrıca verir. Studiya bu alətlərdən hansının hansı sifarişə yaradığını bilir.

«ElevenLabs hamıda varsa, agentlik niyə mənə pul versin?» Ona görə ki, aləti hər kəs bir dəqiqəyə aça bilər, ə hərfini və ya vurğunu səhv oxuyan faylı reklam efirə getməzdən əvvəl tutmaq isə qulaq və vaxt istəyir.

• Reklam çarxı. 15–30 saniyəlik mətnə insan səsi qoyulur, çünki burada emosiya və intonasiya satışa təsir edir. Süni səs müştəriyə təsdiq üçün göndərilən qaralamada və eyni reklamın 3–4 variantında işə yarayır. Belə variantlar çox vaxt AI ilə video reklam istehsalı edən komandalardan gəlir, səs onların sifarişinin bir hissəsidir.
• Kurs və təlim videosu. Mətn hər yenilənəndə dərsi təzədən yazmamaq üçün müəllifin öz səsinin klonu işlədilir. Peşəkar klonu ElevenLabs yalnız səs sahibinin öz hesabında yaradır, ona görə hesabı müəllif açır, siz onun adından işləyirsiniz.
• Audiokitab. Audiokitab hazırlamaq üçün saatlarla davam edən mətni süni səs oxuyur, studiyanın əsas işi mətni oxunuşa hazırlamaq və hər fəsli sona qədər dinləməkdir. Rəqəmlər sözlə yazılır, xarici adların oxunuşları bir dəfə seçilib bütün kitabda saxlanılır.

Video dublyaj sifarişində əvvəlcə mətnin tərcüməsi və subtitri hazırlanır, bu hissə tərcümə və subtitr xidmətinin işidir, studiya hazır tərcüməni səsləndirir.

Səsləndirmə xidmətinin bir ayından nə qalır?

Hesabdakı qiymətləri biz güman etmişik. Reklam səsi 60 ₼, kurs videosunun hazır dəqiqəsi 10 ₼, audiokitabın hazır saatı 100 ₼. Reklam səsləndirmə sifarişini kiçik layihə kimi qiymətləndirmək lalafo-dakı 50 ₼-lıq elanla yaxın düşür. Audiokitabın saatı ucuz görünə bilər, lakin elə bir bazarda ki, dinləyici ayda 2 ₼ abunə ödəyir, nəşriyyatların səsə böyük büdcə ayıracağını gözləmirik.

Maddə	Zəif ay	Dolu ay
Reklam səsi, 60 ₼	3 sifariş, 180 ₼	6 sifariş, 360 ₼
Kurs videosu, dəqiqəsi 10 ₼	20 dəqiqə, 200 ₼	40 dəqiqə, 400 ₼
Audiokitab, saatı 100 ₼	—	5 saatlıq kitab, 500 ₼
Gəlir	380 ₼	1,260 ₼
Səs aləti	ElevenLabs Creator, 37 ₼	ElevenLabs Pro, 168 ₼
Reklam və sığorta	40 + 76 ₼	100 + 76 ₼
Vergidən əvvəl	227 ₼	916 ₼
20% gəlir vergisindən sonra	~182 ₼	~733 ₼

Dolu ayda plan dəyişir. Beş saatlıq kitab təkrar yaradılan cümlələrlə birlikdə 360 dəqiqəyə yaxın səs istəyir, kurs videosu da 48 dəqiqə aparır. Pro planın ayda 600 dəqiqəsi hər ikisini götürür. Zəif ayda reklam qaralamaları ilə kurs 30 dəqiqədən az səs aparır və Creator-un 121 dəqiqəsinə rahat sığır.

Bu hesabda işlərin hamısını sahib özü görür və qalan pul onun maaşıdır, studiyanın mənfəəti deyil. Ən çox vaxtı audiokitab alır. Bir saatlıq hazır səsi dinləyib düzəltmək bizim hesabımızla 2–3 saat çəkir, mətnin hazırlığı da buna əlavə olunur. Reklamı başqa diktor səsləndirirsə, onun haqqı sifarişçiyə yazılan qiymətin içinə ayrıca sətir kimi qoyulur.

Diktorun səsi kimin malıdır?

Səsləndirmə studiyası böyüyəndə başqalarının səsləri ilə işləyir və burada ən baha başa gələn səhv razılığın sözlə alınmasıdır. Nyu-Yorkda yaşayan diktorlar Paul Lerman və Linnea Seyc 2019–2020-ci illərdə Fiverr-də sifariş alıb səs yazdılar. Lermana deyilmişdi ki, yazılar yalnız daxili tədqiqat üçündür, ona 1,200 $ ödədilər. Seyc 400 $ aldı və ona yazdığı mətnlərin radio reklamı üçün sınaq olduğu, kənara çıxmayacağı söylənmişdi.

Sonra Lerman MIT ilə hazırlanan bir podkastda öz səsinə bənzəyən süni səsi eşitdi. Həmin səs Lovo platformasında Kyle Snow adı ilə satılırdı, Seycin səsinin klonu da Sally Coleman adı ilə abunəçilərə açıq idi.

Nyu-Yorkun Cənub dairə məhkəməsinin hakimi Pol Otkenin 10 iyul 2025-ci il qərarı iddiaların çoxunu müəllif hüququ və əmtəə nişanı əsasında rədd etdi. Bununla belə, səsin icazəsiz işlədilməsi üzrə Nyu-York qanununa, istehlakçı hüququna və Fiverr-dəki razılaşmanın pozulmasına görə iddialara baxılmasına icazə verildi.

Azərbaycanda səsin fərdi məlumat kimi qorunması yuxarıdakı bələdçinin klonlama bölməsində qanun maddəsi ilə yazılıb. Diktorlarla bağlanan yazılı razılaşmada bu bəndlər olur:

• yazının hansı layihədə, hansı platformalarda və neçə il işlədiləcəyi;
• səsdən klon yaratmağa və AI modeli öyrətməyə icazə olub-olmadığı;
• sifarişçi reklamı yeni kampaniyada təkrar işlətsə, diktora əlavə ödənişin olub-olmadığı;
• razılığın necə geri götürüləcəyi və bundan sonra faylların silinməsi.

Agentliyə və nəşriyyata hesab yazanda hansı vergi düşür?

Agentliklər və nəşriyyatlar ödənişi müqavilə ilə, bank hesabına edir və elektron qaimə-faktura istəyir, ona görə daimi işə fərdi sahibkar kimi VÖEN ilə başlamaq lazımdır. Sadələşdirilmiş vergidə qalmaq üçün şərt DVX-nin 2026 bukletində yazılıb: e-qaimə ilə şirkətlərə göstərilən xidmətlər rübdəki dövriyyənin 30%-indən çox olmamalıdır. Müştəriləri əsasən şirkət olan studiya gəlir vergisinə keçir, xərclər çıxılandan sonra mənfəətin 20%-ini ödəyir (Vergi Məcəlləsi, maddə 101). Sifarişçilərin çoxu fiziki şəxsdirsə, məsələn, bloger və müstəqil müəlliflərdirsə, sadələşdirilmiş vergi qala bilər.

Mikro sahibkarların 75% güzəşti başqa sualdır. Vergi Xidmətinin 6 yanvar 2025-ci il izahındakı siyahıda tərcümə, reklam xidmətləri, təhsil və mədəniyyət sahəsində xidmətlər var, səsləndirmə və səsyazma ayrıca adlanmır. Güzəşt düşsəydi, dolu ayın vergisi 183 ₼-dan 46 ₼-a enərdi. Reklam çarxının səsinin reklam xidməti kimi rəsmiləşib-rəsmiləşməyəcəyini VÖEN almazdan əvvəl vergi məsləhətçisindən soruşun.

Məcburi sığorta hər iki rejimdə ödənilir. Sosial sığortanın 2% dərəcəsi bu gəlirlərdə aylıq minimumdan az çıxır, ona görə 60 ₼ minimum ödənilir, üstəlik 16 ₼ tibbi sığorta.

Açılışın sırası

1. Otağı səsə hazırlamaq və telefonla 1 dəqiqəlik sınaq yazısı etmək. Səs boğuq çıxmırsa, mikrofon almağı ilk sifarişə saxlamaq olar.
2. 30 saniyəlik reklamdan, 1 dəqiqəlik dərs parçasından və kitabdan 2 dəqiqəlik fəsildən demo çarx yığmaq, fəsli süni səslə.
3. Qiymət vərəqini reklam səsi, kurs dəqiqəsi və audiokitab saatı üçün ayrı sətirlərlə yazmaq, düzəliş sayını da qeyd etmək.
4. Demo çarxı 15 reklam agentliyinə və onlayn kurs satan 10 müəllifə göndərmək.
5. İlk audiokitab üçün müəllif hüququ müəllifdə olan qısa kitab tapmaq, məsələn, öz kitabını çap etdirmiş yerli müəllifin kitabını.
6. Diktor xidməti başqasından alınanda razılaşma şablonunu hazırlamaq.
7. Daimi sifarişçi gələndə VÖEN almaq və bank hesabı açmaq.

Kurs müəlliflərindən və YouTube kanallarından gələn sifarişlərdə səs mətndən videoya gedən axının bir mərhələsidir. Studiyanın özü də belə kanal açıb səslərini orada nümayiş etdirə bilər. Kanalın ssenaridən yükləməyə qədər işlərini AI agentlərinə tapşırmaq KURS: AI Agent & YouTube biznesi daxilində YouTube bölməsinin mövzusudur.

Hesabın əsası

• Qiymətlər: reklam səsi 60 ₼, kurs videosunun dəqiqəsi 10 ₼, audiokitabın saatı 100 ₼ (bizim gümanımız).
• Zəif ay: 3 reklam səsi × 60 ₼ + 20 dəqiqə kurs × 10 ₼ = 380 ₼. Xərc Creator planı 37 ₼ + reklam 40 ₼ + sığorta 76 ₼ = 153 ₼. Qalır 227 ₼, 20% vergidən sonra ≈ 182 ₼.
• Dolu ay: 6 reklam səsi × 60 ₼ + 40 dəqiqə kurs × 10 ₼ + 5 saatlıq kitab × 100 ₼ = 1,260 ₼. Xərc Pro planı 168 ₼ + reklam 100 ₼ + sığorta 76 ₼ = 344 ₼. Qalır 916 ₼, vergidən sonra ≈ 733 ₼.
• Güzəşt düşsəydi: vergi 916 × 0.25 × 0.2 ≈ 46 ₼ olardı.
• Səs həcmi: təkrar yaradılan cümlələr üçün 20% əlavə ilə kitab 300 dəqiqə × 1.2 = 360 dəqiqə, kurs 40 × 1.2 = 48 dəqiqə. Hər ikisi Pro planın 600 dəqiqəsinə sığır.
• Kapital: aşağı ucu iki ay Starter 2 × 10 ₼ + portfolio və ilk reklam 80 ₼ = 100 ₼; yuxarı ucu iki ay Creator 2 × 37 ₼ + USB mikrofon 171 ₼ + qulaqlıq 100 ₼ + ilk reklam 150 ₼ = 495 ≈ 500 ₼.
• Geri qaytarma: ən yaxşı halda 100 ₼ ÷ 733 ₼ ≈ 0.1 ay, ən pis halda 500 ₼ ÷ 182 ₼ ≈ 2.7 ay.
• Mənbə: ElevenLabs planları 6 $, 22 $, 99 $, yəni 10, 37, 168 ₼ (1 $ = 1.70 ₼); Audiokitab tətbiqinin qiyməti App Store-un ABŞ mağazasından, noyabr 2026.